Search this site
Embedded Files
Arranobe
  • Goiburua:
  • Euskal Herriko fauna
    • Arrano beltza (Aquila chrysaetos)
    • Azkonarra (Meles meles) Azkona
    • Basurdea (Sus scrofa)
    • Erbinude zuria (Mustela erminea) Katazuria
    • Erbinudea (Mustela nivalis) Satandera - Ogigazta - Andderederra
    • Ipurtatsa (Mustela putorius) Hudoa
    • Izurde handia (Tursiops truncatus)
    • Lepahoria (Martes martes)
    • Lepazuria (Martes foina)
  • Euskal Mitologia (Numenak)
  • Kantuak
  • 3. DBHko matematika
  • Sestao
Arranobe
  • Goiburua:
  • Euskal Herriko fauna
    • Arrano beltza (Aquila chrysaetos)
    • Azkonarra (Meles meles) Azkona
    • Basurdea (Sus scrofa)
    • Erbinude zuria (Mustela erminea) Katazuria
    • Erbinudea (Mustela nivalis) Satandera - Ogigazta - Andderederra
    • Ipurtatsa (Mustela putorius) Hudoa
    • Izurde handia (Tursiops truncatus)
    • Lepahoria (Martes martes)
    • Lepazuria (Martes foina)
  • Euskal Mitologia (Numenak)
  • Kantuak
  • 3. DBHko matematika
  • Sestao
  • More
    • Goiburua:
    • Euskal Herriko fauna
      • Arrano beltza (Aquila chrysaetos)
      • Azkonarra (Meles meles) Azkona
      • Basurdea (Sus scrofa)
      • Erbinude zuria (Mustela erminea) Katazuria
      • Erbinudea (Mustela nivalis) Satandera - Ogigazta - Andderederra
      • Ipurtatsa (Mustela putorius) Hudoa
      • Izurde handia (Tursiops truncatus)
      • Lepahoria (Martes martes)
      • Lepazuria (Martes foina)
    • Euskal Mitologia (Numenak)
    • Kantuak
    • 3. DBHko matematika
    • Sestao

LEPAZURIA

(Martes foina)

Mendebaldean: Migerla - Erdialdean: Lepazuria - Ekialdean: Fuina

Erreinua: Animalia (Animaliak)

Filuma: Chordata (Kordatuak)

Subfiluma: Vertebrata (Ornodunak)

Klasea: Mammalia (Ugaztunak)

Subklasea: Theria (Terioak)

Infraklasea: Eutheria (Euterioak)

Ordena: Carnivora (Karniboroak)

Subordena: Caniformia

Familia: Mustelidae (Mustelidoak)

Subfamilia: Mustelinae

Generoa: Martes

Espeziea: Martes foina

GAZ: Garduña

    Lepahoriaren moduko animalia bat lepazuria da. Mustelido honek, lekuaren arabera, beste izen batzuk ere hartzen ditu euskaraz, besteak beste: uru, katagure, kutuxa... Karniboro honek izena ematen dion orbain zuria dauka paparrean, aurreko hanketaraino iristen zaiona, lepahoriari ez bezala.

Ezaugarriak

    Burua zabala eta sudurra gorrizta ditu; bere belarri txikiek ingurua zuria daukate. Buztana luzea eta mardoa du, animalia osoa luzanga eta ñabarra da, paparreko orban zuria izan ezik. Lau titi eta hanka laburrak ditu. Zientifikoek uste dute lepazuriak eta lepahoriak arbaso berbera dutela, baina ez da haien arteko hibridaziorik ezagutzen.

GAZ: Fuina

Harremanak

    Kutuxa gaueko animalia bakartia da, eta lurraldeari oso lotuta dago. Orokorrean, emea arreske dagoenean bakarrik agertzen da bere espezieko beste animaliekin. Zuhaitzetara erraz igotzen den basoko animalia da, baina, harriak egotea gustatzen zaio. Horrela, harrien artean jar dezake habia. Habia hori belarra, orbela, goroldio eta lumekin egiten du, udaberri aldera. Entzumena da bere zentzumen garrantzitsuena, nahiz eta ikusmena eta usaimena oso onak izan. Ez du lurrean zulorik egiten.

    Lepazuria baserri inguruan, lastategietan eta baserrietatik gertu bizi da, batez ere neguan. Euskal Herrian hirietan azaltzen ez bada ere, erdialdeko Europan hirietako parkeetan bizi da.

    Lepazuriaren oinatzetan, lepahoriarenetan bezala, lau hatz agertzen dira, baina lepazuriak, lepahoriak ez bezala, oinetan ilerik ez daukanez, haren oinatzetan lau hatz horiek azkazal eta guzti azalduko dira. Animalia hau basoan badabilelako seinalerik nabarmenena kaka da. Normalean, ohiko bideetan dauden harri eta enbor irtenen gainean jartzen du kaka. Kaka horrek mutur bat biribila eta bestea zorrotza edukitzen ditu. Lepazuriak habia batzuk dauzka bere lurraldean eta edozeinetan egoten da.

Ehiza

    Uruak denetatik jaten du urtaroaren arabera, batez ere, ugaztun txikiak, intsektuak, txoriak, basoko fruituak... eta batzuetan narrastiak, untxiak, erbiak...; baita orkatz-kumeak ere. Baserritarren artean, oso ospe txarra dauka oilategietan triskantza ederrak egiten dituelako.

    Gaueko ibileretan ibilbide berberak erabiltzen ditu, eta, harrapakinak ohartzerako, harrapatu egiten ditu. Untxien zuloetan ere sartzen da. Habietako arrautzak apurtu gabe garraiatzen ditu, eta jaten dituenean zulo bakar bat egiten die. Basoko arboletako enborretan, markak uzten ditu azkazalekin.

    Gizakiaz aparte oso arerio gutxi dauka. Azeria (Vulpes vulpes), arrano beltza (Aquila chrysaetos) eta hontza handia (Bubo bubo) dira aipatzekoak.

Kumeak

    Ekain-abuztu bitarteko hamabost egunetan, arreske dagoenean, berezko duen zuhurtzia galtzen du, eta egunez ere ikus daiteke. Arren artean borroketan hasten dira, katuen moduko soinuak sortzen dituztela. Behin emea estalita, berriz itzultzen da arra bere bakardadera.

    Emearen barruan, espermatozoideek urtarrila arte irauten dute bizirik eta orduan hasten da 56 bat eguneko kumaldia. Martxo aldera 30 g-ko 2-3 kume itsu jaiotzen dira ile barik. Amarekin egongo dira 2-2,5 hilean, independizatu arte. Denbora horretan, bizi ahal izateko beharrezkoa duten guztia ikasiko dute amarengandik. Normalean, bigarren urtera arreske egoten dira eta hamar bat urte bizi dira.

Euskal Herrian

    Basoa badago, Euskal Herri osoan topa dezakegu. Bere larrua ez da oso preziatua eta, horregatik, normalean ez da ehizatzen. Errepideak gurutzatzean agertzen diren automobilak ditu benetako arazo.

    Bernako hitzarmenean III. atalean aipatuta dagoenez, gaur egun legez babestuta dago.

POR: Funhina
Google Sites
Report abuse
Page details
Page updated
Google Sites
Report abuse