หนังสือเล่มนี้มีเนื้อหาเกี่ยวกับทักษะการใช้ภาษาเพื่อการสื่อสารในชีวิตประจำวันและการสื่อสารทางธุรกิจ สามารถถ่ายทอดรายละเอียดต่าง ๆ ด้วยการใช้ภาษาไทยได้อย่างถูกต้องชัดเจน อีกทั้งยังช่วยให้เข้าใจหลักเกณฑ์การเขียนทางธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ ประกอบด้วยเนื้อหาดังนี้

     บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการสื่อสาร

     บทที่ 2 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับภาษาไทย

     บทที่ 3 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการเขียน

     บทที่ 4 รายงานธุรกิจ

     บทที่ 5 หนังสือราชการ

     บทที่ 6 การเขียนโครงการ

     บทที่ 7 การบันทึก

     บทที่ 8 จดหมายธุรกิจ

          เอกสารประกอบการสอนเล่มนี้ ประกอบด้วยเนื้อหา ดังนี้ บทที่ 1 ลักษณะทั่วไปของการเขียน บทที่ 2 ขั้นตอนการเขียน ได้แก่ การเตรียมประสบการณ์ การเตรียมการก่อนเขียน การเลือกเรื่อง การกำหนด จุดมุ่งหมาย การรวบรวมความคิด การจัดลำดับความคิด การเขียนโครงเรื่อง การลงมือเขียน การเขียนย่อหน้า การเขียนหลายย่อหน้าการเขียนคำนำ เนื้อเรื่อง สรุป บทที่ 3 การเขียนแบบต่าง ๆ ประกอบด้วย การเขียนแสดงความรู้สึก การเขียนเพื่อให้ความรู้ การเขียนแสดงความคิดเห็น การเขียนสรุปความ บทที่ 4 การใช้ภาษาในงานเขียน ประเภทของภาษา การใช้ถ้อยคำสำนวนโวหาร

         เนื้อหาในหนังสือแบ่งออกเป็น 5 บท ประกอบด้วย

         บทที่ 1 ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับศิลปะการใช้ภาษา ความหมายของภาษา ความสำคัญของภาษา ความรู้พื้นฐานในการใช้ภาษา การใช้ภาษากับความคิด ศิลปะการใช้ถ้อยคำ

         บทที่ 2 การฟัง ความหมายของการฟัง ความสำคัญของการฟัง วัตถุประสงค์ของการฟัง ประเภทของการฟัง หลักการฟัง วิธีการฟังให้เกิดประสิทธิภาพ ปัญหาและอุปสรรคการฟัง ลักษณะของการฟังที่ดี ลักษณะของการฟังที่ไม่ดี มารยาทในการฟัง ศิลปะการฟัง

        บทที่ 3 การพูด ความหมายของการพูด ความสำคัญของการพูด ความรู้พื้นฐานในการพูด หลักพื้นฐานในการพูด การฝึกทักษะในการพูด 

        บทที่ 4 การอ่าน ความหมายของการอ่าน ความสำคัญของการอ่าน ความรู้พื้นฐานในการอ่าน หลักพื้นฐานในการอ่าน การฝึกทักษะการอ่าน

        บทที่ 5 การเขียน ความหมายของการเขียน ความรู้พื้นฐานในการเขียน หลักพื้นฐานในการเขียน การฝึกทักษะการเขียน

           เนื้อหาเกี่ยวกับหลักการสื่อสาร ประเภทของภาษา พัฒนาทักษะการสื่อสาร โดยการใช้ภาษาเป็นเครื่องมือในการสื่อสารทั้งภาษาพูดและภาษาเขียน นักศึกษาจะได้ฝึกหัดในสถานการณ์จำลองต่าง ๆ เนื้อหาในหนังสือแบ่งออกเป็น 13 บท ประกอบด้วย

            บทที่ 1 การสื่อสาร ความหมาของการสื่อสาร วัตถุประสงค์ของการสื่อสาร องค์ประกอบของการสื่อสาร ประเภทของการสื่อสาร บทที่ 2 อุปสรรค์ของการสื่อสารและวิธีแก้ไข อุปสรรคที่ผู้ส่งสาร อุปสรรคที่ผู้รับสาร อุปสรรคที่สาร อุปสรรคที่ภาษาและสื่อ บทที่ 3 ประเภทของภาษาที่ใช้ในการสื่อสาร ได้แก่ วัจนภาษา และอวัจนภาษา บทที่ 4 ภาษาที่ใช้สื่อสารในชีวิตประจำวัน ภาษาถิ่น ภาษามาตรฐาน ภาษาเฉพาะวงการ ภาษาเฉพาะกลุ่ม บทที่ 5 สุภาษิต คำพังเพย สำนวน ความหมายของสุภาษิต คำพังเพยและสำนวน ความสำคัญของสุภาษิต คำพังเพยและสำนวน ประเภทของสุภาษิต คำพังเพยและสำนวน การใช้สุภาษิต คำพังเพยและสำนวนในการสื่อสาร บทที่ 6 การใช้โวหารในการสื่อสาร บรรยายโวหาร พรรณนาโวหาร เทศนาโวหาร  สาธกโวหาร อุปมาโวหาร บทที่ 7 ภาษาภาพพจน์ ความหมายและความสำคัญของภาษาภาพพจน์ ประเภทของภาษาภาพพจน์ ได้แก่ อุปมา อุปลักษณ์ บุคลาธิษฐาน อนุนามนัย     นามนัย อธิพจน์ ปฏิพจน์ สัทพจน์ บทที่ 8 การเตรียมการเขียน การเลือกเรื่อง การกำหนดขอบเขตของเรื่อง การตั้งชื่อเรื่อง การจำแนกหัวเรื่อง การเขียนโครงเรื่อง บทที่ 9 การเขียนเนื้อเรื่อง การเขียนส่วนนำเรื่อง การเขียนส่วนเนื้อเรื่อง การเขียนส่วนปิดท้ายเรื่อง บทที่ 10 การเขียนสารคดี ความหมายของสารคดี ความสำคัญของสารคดี ข้อมูลสำหรับการเขียนสารคดี โครงสร้างของสารคดี การตั้งชื่อเรื่อง ประเภทของสารคดี บทที่ 11 การเขียนโฆษณาประชาสัมพันธ์ ความหมายของการโฆษณา จุดมุ่งหมายของการโฆษณา ข้อความโฆษณา การเขียนโฆษณา การเขียนหัวเรื่อง วิธีการเขียนโฆษณา การประชาสัมพันธ์ ความหมายของการประชาสัมพันธ์ จุดมุ่งหมายของการประชาสัมพันธ์ ข้อแตกต่างของการโฆษณาและการประชาสัมพันธ์ รูปแบบของการประชาสัมพันธ์ คุณสมบัติของนักประชาสัมพันธ์ การเขียนข้อความประชาสัมพันธ์ บทที่ 12 การเขียนคำขวัญและคำอวยพร ความหมายของคำขวัญ จุดมุ่งหมายของการเขียนคำขวัญ วิธีการเขียนคำขวัญ ความหมายของคำอวยพร วิธีเขียนคำอวยพร บทที่ 13 การสื่อสารด้วยการพูด ความหมายของการพูด ความสำคัญของการพูด องค์ประกอบของการพูด ประเภทของการพูด การเตรียมการพูด การฝึกพูด การปรับปรุงตัวผู้พูด การปฏิบัติตนขณะพูด มารยาทในการพูด การประเมินผลการพูด

                  วิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร เป็นวิชาที่มุ่งหมายจะฝึกฝนทักษะทั้ง 4 ด้านของผู้เรียนคือ การฟัง การพูด การอ่านและการเขียน เพื่อให้ผู้เรียนสามารฝึกฝนและปฏิบัติในหลายด้าน ซึ่งช่วยให้ผู้เรียนได้พัฒนาทักษะทั้ง 4 ด้านไปพร้อม ๆ กัน ประกอบด้วย 12 บท ดังนี้ 

                  บทที่ 1 ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร พัฒนาการของการสื่อสาร ความหมายของการสื่อสาร องค์ประกอบของการสื่อสาร วัตถุประสงค์ของการสื่อสาร  สัญลักษณ์ทางภาษาที่ใช้ในการสื่อสาร  ภาษาที่ใช้ในการสื่อสาร  สำนวนภาษา อุปสรรคของการสื่อสาร บทที่ 2 การใช้คำและประโยค หลักการใช้คำ หลักการสร้างประโยค การใช้สำนวน คำพังเพย สุภาษิต ข้อผิดพลาดและข้อบกพร่องในการเขียน บทที่ 3 การพูด ความหมายของการพูด ความสำคัญของการพูด ประเภทของการพูด ระดับของการพูด องค์ประกอบของการพูด การเตรียมตัวเพื่อการพูด การพูดรายงาน มารยาทในการพูด สัมฤทธิผลของการพูดการประเมินค่าของการพูด บทที่ 4 การอ่าน ความหมายของการอ่าน ความสำคัญของการอ่าน จุดมุ่งหมายของการอ่าน กระบวนการอ่าน ประเภทของการอ่าน ความเข้าใจในการอ่าน ความสามารถในการอ่าน การอ่านเชิงวิเคราะห์ การอ่านจับใจความสำคัญ การวัดและประเมินผลการอ่าน บทที่ 5 การอ่านออกเสียง จุดประสงค์ของการอ่านออกเสียง ความสำคัญของการอ่านออกเสียง คุณค่าของการอ่านออกเสียง การฝึกทักษะการอ่านออกเสียง ประโยชน์ของการอ่านออกเสียง ปัญหาและอุปสรรคของการอ่านออกเสียง การอ่านออกเสียงที่ดีและน่าสนใจ บทที่ 6 การฟัง ความหมายของการฟัง การฟังกับการได้ยิน ความสำคัญของการฟัง จุดมุ่งหมายของการฟัง ประเภทของสารที่ฟัง ลักษณะของการฟังที่ดี  ประโยชน์ของการฟัง การฟังอย่างมีวิจารณญาณ มารยาทในการฟัง บทที่ 7 การเขียนย่อหน้า ความหมายของย่อหน้า ความสำคัญของย่อหน้า ประเภทของย่อหน้า รูปแบบของย่อหน้า องค์ประกอบของย่อหน้า ลักษณะของย่อหน้าที่ดี การขยายย่อหน้า บทที่ 8 การเขียนตอบข้อสอบแบบอัตนัย ความสำคัญของข้อสอบแบบอัตนัย ประโยชน์ของข้อสอบแบบอัตนัย ลักษณะคำถาม คำสั่งและการเขียนตอบข้อสอบแบบอัตนัย บทที่ 9 การเขียนรายงานวิชาการ ความหมายของรายงานวิชาการ รูปแบบของการเขียนรายงานวิชาการ ขั้นตอนการทำรายงานวิชาการ ส่วนประกอบรายงานวิชาการ การเขียนอัญประภาษหรืออัญพจน์ การเขียนเชิงอรรถ การเขียนบรรณานุกรม การอ้างอิงแหล่งสารสนเทศทางอิเล็กทรอนิกส์ ประโยชน์ของการเขียนรายงานวิชาการ บทที่ 10 การเขียนแสดงความคิดเห็น ความหมายของการคิดและความคิด ทิศทางในการคิด ประเภทของการคิด ความหมายของเหตุผล ลักษณะของเหตุผลที่ดี ลักษณะของข้อความที่มีเหตุผล ความหมายของการแสดงความคิดเห็น สิ่งที่ควรรู้ก่อนแสดงความคิดเห็น บทที่ 11 การเขียนจดหมาย ความหมายของจดหมาย หลักการเขียนจดหมาย ประเภทของจดหมาย จดหมายราชการ จดหมายกิจธุระ กลวิธีในการเขียนจดหมาย มารยาทในการเขียนจดหมาย บทที่ 12 การประชุม ความหมายของการประชุม จุดมุ่งหมายของการประชุม สมัยของการประชุม ประโยชน์ของการประชุม การวางแผนจัดการประชุม ลักษณะของการประชุมที่ดีมีประสิทธิภาพ ประเภทและ รูปแบบของการประชุม การเตรียมการประชุม การดำเนินการประชุม การติดตามผลและการประเมินผลการประชุม ศัพท์เกี่ยวกับการประชุม การใช้ภาษาในที่ประชุม

               หลักการสื่อสาร ความรู้พื้นฐานการใช้ภาษาไทย การฟังอย่างมีวิจารณญาณ การอ่านจับใจความและวิเคราะห์ความ การเขียนหนังสือราชการ จดหมายสมัครงาน โครงการและการพูดในโอกาสต่าง ๆ เพื่อให้เข้าใจหลักการใช้ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร การใช้ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ มีทักษะและมารยาทในการสื่อสาร รวมถึงเห็นความสำคัญของการใช้ภาษาไทยเป็นเครื่องมือสำหรับการศึกษาและงานอาชีพ ประกอบด้วย 6 บท ดังนี้ บทที่ 1 ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการสื่อสาร บทที่ 2 ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการใช้ภาษาไทย บทที่ 3 การฟัง บทที่ 4 การอ่าน บทที่ 5 การเขียน บทที่ 6 การพูด

                ภาษาไทย การสื่อสารและสืบค้น คือ วิชาการ 3 สาขาที่รวมกันเป็นวิชา ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารและสืบค้น นำเสนอเนื้อหา 6 บท ในลักษณะบูรณาการองค์ความรู้หลากหลายมิติที่ประสมประสาน กันอยู่ในวิถีแห่งชีวิตและโลก บทที่ 1 ภาษา : เครื่องมือการสื่อสารและการสืบค้น ภาษากับการสื่อสาร ความหมายของคำ ภาษา หน้าที่ของภาษา ข้อสังเกตเกี่ยวกับภาษาเพื่อการสื่อสาร บทที่ 2 การสื่อสารและสารสนเทศปัจจุบัน ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการสื่อสาร ความหมายของการสื่อสาร ความสำคัญของการสื่อสาร องค์ประกอบของการสื่อสาร วัตถุประสงค์ของการสื่อสาร ประเภทของการสื่อสาร จุดประสงค์ของการสื่อสาร แนวคิดเกี่ยวกับกระบวนการสื่อสาร บทที่ 3 การเตรียมการเพื่อการสื่อสารและการสืบค้น ซึ่งมีด้วยกัน 3 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1 การมีความคิดสร้างสรรค์ ขั้นตอนที่ 2 การรับสารอย่างสร้างสรรค์ ขั้นตอนที่ 3 การเตรียมการเพื่อการสืบค้น บทที่ 4 การสืบค้นและการอ้างอิงข้อมูล ความหมายการสืบค้น ความหมายของสารสนเทศ แหล่งสารสนเทศ รูปแบบการอ้างอิงจากหนังสือ รูปแบบการอ้างอิงข้อมูลจากอินเทอร์เน็ต รูปแบบการเขียนบรรณานุกรม บทที่ 5 การถอดรหัสสารกับการพัฒนาทางปัญญา การแปลความ การตีความ การพิจารณาสำนวน โวหาร สุภาษิตและคำพังเพย การสรุปความ การขยายความ บทที่ 6 การนำเสนอและการวัดผล ข้อแนะนำในการนำเสนอสาร การนำเสนอด้วยลายลักษณ์อักษร การนำเสนอด้วยวาจา การนำเสนอด้วยสื่อประสม การประเมินผลการนำเสนอสาร

            วิชาภาษาไทยเพื่อการสื่อสารและสืบค้น เป็นการรวมรายวิชา 4 กลุ่มวิชาคือ กลุ่มวิชาภาษาและการสื่อสาร กลุ่มวิชามนุษยศาสตร์ กลุ่มวิชาสังคมศาสตร์และกลุ่มวิชาคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ประกอบด้วยเนื้อหา ดังนี้

           บทที่ 1 ภาษาเพื่อการสื่อสาร ความรู้พื้นฐานเรื่องการสื่อสาร ความรู้พื้นฐานเรื่องภาษาเพื่อการสื่อสาร ความสำคัญของภาษาในฐานะเป็นเครื่องมือสื่อสาร

           บทที่ 2 สารสนเทศและการจัดเก็บ ความรู้เรื่องสารสนเทศ ความหมายและความสำคัญของสารสนเทศ ทรัพยากรสารสนเทศ สถาบันบริการสารสนเทศ การจัดเก็บทรัพยากรสารสนเทศ การจัดหมวดหมู่ทรัพยากรสารสนเทศ

           บทที่ 3 การสืบค้นสารสนเทศ การสืบค้นสารสนเทศด้วยระบบมือ การสืบค้นสารสนเทศด้วยระบบคอมพิวเตอร์

           บทที่ 4 ทักษะทางภาษาเพื่อพัฒนาปัญญา การฟังอย่างมีประสิทธิภาพ การฟังเพื่อส่งเสริมความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ การฟังอย่างมีวิจารณญาณ การอ่านอย่างมีวิจารณญาณ การแปลความ การตีความ การย่อความ การสรุปความ การขยายความ

           บทที่ 5 การวิเคราะห์ วินิจสารและวิจารณ์ การอ่านเชิงวิเคราะห์ การวินิจสาร การวิจารณ์

           บทที่ 6 การนำเสนอผลการศึกษาค้นคว้า การนำเสนอผลการศึกษาค้นคว้าด้วยวาจา การนำเสนอผลการศึกษาค้นคว้าด้วยลายลักษณ์อักษร

           การเรียนรู้ภาษาไทย เพื่อจะได้ใช้ภาษาไทยได้ถูกต้องตรงตามหลักไวยากรณ์ รวมถึงการสื่อสารให้มีประสิทธิผลนั้นจะต้องอาศัยทักษะทั้ง 4 คือ ฟัง พูด อ่าน เขียน ทักษะทั้ง 4 ต้องใช้ความถูกต้องจึงจะทำให้การสื่อสารนั้นมีประสิทธิผล โดยเฉพาะ ฟัง พูด อ่าน เขียน จะต้องออกเสียงให้ถูก เขียนให้ถูก เพราะลักษณะของภาษาไทย ถ้าออกเสียงหรือเขียนผิดก็จะทำให้ความผิดไป การสื่อสารกันก็จะเกิดความเข้าใจผิดได้ เพราะฉะนั้นการศึกษาเรื่องการออกเสียงหรืออ่านและการเขียนหรือการสะกดคำจึงจำเป็นที่จะศึกษาและจดจำไว้ ภายในเล่มประกอบด้วย 2 ส่วน คือ ส่วนที่ 1 การอ่านคำไทยให้ถูกต้องตามอักขรวิธี ส่วนที่ 2 การเขียนสะกดคำให้ถูกต้องตามอักขรวิธี

              เอกสารประกอบการสอนวิชา ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร เนื้อหาและรายละเอียดทั้งหมดในเอกสารนี้ มีจุดม่งหมายให้ผู้เรียนมีความรู้เรื่อง ภาษาและหลักการใช้ภาษา หลักการสื่อสาร การฟัง การพูด การอ่าน การเขียนและการเขียนรายงานวิชาการ เพื่อพัฒนาทักษะทางภาษาไทยในการสื่อสารและทักษะการเรียนที่เกี่ยวข้องในชีวิตประจำวัน ประกอบด้วยเนื้อหาดังนี้ บทที่ 1 ภาษาไทยและหลักการใช้ภาษา บทที่ 2 หลักการสื่อสารบทที่ 3 การฟัง บทที่ 4 การพูด บทที่ 5 การอ่าน บทที่ 6 การเขียน บทที่ 7 การเขียนรายงานวิชาการ

                 ภาษาไทยเป็นภาษาประจำชาติ เป็นภาษาที่มีชั้นเชิงหรือเป็นภาษาที่มีระดับ ผู้ใช้จำเป็นต้องเรียนรู้ให้ใช้ภาษาไทยให้ เหมาะสมกับกาลเทศะและบุคคล คำนึงถึงวัฒนธรรมไทยแต่เนื่องจากปัจจุบันการเปลี่ยนแปลงในด้านต่าง ๆ ดำเนินไปอย่างรวดเร็วและภาษาก็เกิดการเปลี่ยนแปลงด้วยเหตุผลหลายประการ เช่น เปลี่ยนแปลงตามกาลเวลา เปลี่ยนแปลงตามวัฒนธรรมต่างประเทศ เปลี่ยนแปลงตามความนิยม โดยในหนังสือเล่มนี้ได้ตระหนักถึงความสำคัญของการศึกษาลักษณะการใช้ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิผล ประกอบด้วยเนื้อหาภายในเล่มดังนี้ การอ่านออกเสียงคำ การสะกดคำให้ถูกต้อง การใช้คำให้ตรงกับความหมาย สำนวนไทย ประโยค การใช้ราชาศัพท์ การฝึกทักษะ  การฟัง วาทศิลป์ในการติดต่อสื่อสาร การทำบรรณนิทัศน์ การบันทึกข้อมูลและการเขียนรายงาน การเขียนย่อความ การเขียนเรียงความ บทความ การเขียนสุนทรพจน์ หนังสือติดต่อราชการ การแต่งคำประพันธ์ การอภิปรายและการเขียนรายงาน

            ภาษาเป็นเครื่องมือสำคัญในการสื่อสารและสืบค้นข้อมูลข่าวสารทั้งปวง ดังนั้นบุคคลจึงควรเรียนรู้ศิลปะในการฟัง การพูด การอ่าน การเขียนและการใช้เทคโนโลยีที่ช่วยในการสืบค้นจนเกิดทักษะและควรได้ใช้ทักษะดังกล่าวให้เป็นประโยชน์ในการสื่อสารและแสวงหาทรัพยากรสารนิเทศเพื่อการเรียนรู้ด้วยตนเองไปตลอดชีวิต ดังนั้น ภาษาไทยเพื่อการสื่อสารและสืบค้น เล่มนี้จึงได้พยายามนำเสนอเนื้อหาให้ผู้ศึกษาได้มีความรู้ความเข้าใจและมีทักษะ เกี่ยวกับการสื่อสาร ภาษากับการสื่อสาร ศิลปะในการฟัง ศิลปะในการพูด การอ่านเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิต การสืบค้นสารนิเทศและการเขียนเพื่อการสื่อสารในชีวิตประจำวัน ทั้งนี้ก็เพื่อให้ผู้ศึกษาได้ใช้ทักษะดังกล่าวเป็นเครื่องมือในการพัฒนาคน พัฒนางานเพื่อประโยชน์ต่อชาติบ้านเมืองได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

                 เนื้อหาของหนังสือเล่มนี้ ประกอบด้วยเรื่องราวเกี่ยวกับการใช้ภาษาไทยในการสื่อสาร ทักษะการฟังและการอ่านเพื่อรับสารอย่างมีประสิทธิภาพ ทักษะการพูดและการเขียนเพื่อส่งสารอย่างมีประสิทธิภาพ ศัพท์ สำนวนโวหาร และการใช้ภาษาไทยในสื่อมวลชน ทั้งนี้เพื่อก่อเกิดความรู้ความเข้าใจเรื่องการใช้ภาษาไทยสื่อสารในการฟัง พูด อ่าน เขียนที่เหมาะสมและยึดถือเป็นแนวปฏิบัติในการใช้ภาษาสื่อสารต่อไป เนื้อหาภายในเล่มมีดังนี้ บทที่ 1 ความรู้เกี่ยวกับการสื่อสาร บทที่ 2 ภาษากับการสื่อสาร บทที่ 3 การรับสารอย่างมีประสิทธิภาพ บทที่ 4 ทักษะการพูดเพื่อส่งสารอย่างมีประสิทธิภาพ บทที่ 5 ทักษะการเขียนเพื่อส่งสารอย่างมีประสิทธิภาพ บทที่ 6 การเขียนเพื่อส่งสารตามจุดประสงค์ต่าง ๆ บทที่ 7 ศัพท์ สำนวน สุภาษิต คำพังเพยและโวหาร บทที่ 8 การใช้ภาษาไทยในสื่อมวลชน

        หนังสือ ทักษะภาษาเพื่อการสื่อสาร เล่มนี้ มุ่งเน้นให้ผู้เรียนมีความรู้ด้านทักษะภาษา ได้ทำกิจกรรมเพื่อพัฒนาทักษะภาษาเพื่อประโยชน์ในการสืบค้นข้อมูลและการนำเสนอข้อมูล ให้เป็นผู้รู้จักแสวงหาความรู้และแบ่งปันความรู้ให้แก่ผู้อื่น สามารถนำความรู้ที่ได้ไปใช้เพื่อประโยชน์ทางการศึกษาและการดำเนินชีวิต มีเนื้อหาเกี่ยวกับความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการสื่อสาร ทักษะการฟัง ทักษะการอ่าน การนำเสนอแนวคิดและผลการศึกษาค้นคว้า ทักษะการพูด ทักษะการเขียน การเขียนรายงานทางวิชาการ 

            หนังสือ ทักษะการใช้ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร (การพูด การเขียน) เล่มนี้ มีเนื้อหาสาระที่เน้นหนักไปที่การพัฒนาทักษะการพูดและทักษะการเขียน เพื่อให้ผู้เรียนนำผลที่ได้จากการเรียนไปประยุกต์ใช้ในเชิงปฏิบัติเพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์ในการดำเนินชีวิตในสังคม โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็น 2 ภาค ดังนี้

ภาคพูด เกี่ยวกับความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการพูด ได้แก่ ความหมายของการพูด องค์ประกอบของการพูด ธรรมชาติของการพูด ทฤษฏีเกี่ยวกับการพูด รูปแบบของการพูดตามจุดประสงค์ของผู้พูด การเตรียมตัวและฝึกฝนการพูดเบื้องต้น การวิเคราะห์ผู้ฟังและโอกาสในการพูด การปฏิบัติระหว่างการพูด การประเมินผลการพูด การพูดในชีวิตประจำวันและการพูดในโอกาสพิเศษ

ภาคเขียน เกี่ยวกับความรู้พื้นฐานทางการเขียน ความหมายของการเขียน ความสำคัญของการเขียน ประเภทของการเขียน ขั้นตอนในการเขียน การเขียนโครงเรื่อง ความสำคัญของการเขียนโครงเรื่อง ประเภทของโครงเรื่อง หลักการวางโครงเรื่อง ประโยชน์ของการเขียนโครงเรื่อง การเขียนย่อหน้า การเขียนรายงานเชิงวิชาการ การเขียนบทความ ลักษณะที่แตกต่างและความเหมือนกันของบทความ เรียงความและข่าว ประเภทของบทความ วิธีหาเนื้อหา วิธีเขียนบทความ วิธีเขียนคำนำ วิธีเขียนเนื้อเรื่อง การเขียนสารคดี เนื้อหาที่นำมาเขียนสารคดี ประเภทของสารคดี รูปแบบของสารคดี การเขียนบันเทิงคดีและการเขียนวิจารณ์

                 ทักษะการใช้ภาษาไทยเป็นทักษะที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตในสังคมไทย ทั้งนี้เพราะต้องใช้ภาษาไทยในการติดต่อสื่อสารทั้งในชีวิตประจำวัน และในหน้าที่การงานตลอดจนการศึกษาหาความรู้ต่าง ๆ ด้วย ทักษะทางภาษาไทยจึงเปรียบเสมือนกุญแจที่ไขไปสู่การมีทักษะอย่างอื่น ๆ ในสังคมแต่อย่างไรก็ตามทักษะทางภาษาไม่ว่าจะเป็นภาษาใดก็ตามต้องเกิดจากการเรียนรู้และฝึกฝนอยู่เสมอจึงจะพัฒนาทักษะภาษาของตนในทัน “กาล” ได้ แม้ว่าจะมีการสอนภาษาในห้องเรียนก็ตาม แต่การสอนภาษาในห้องเรียนมีเวลาอันจำกัด ผู้เรียนจึงต้องแสวงหาความรู้และหมั่นฝึกฝนนอกห้องเรียนอยู่ตลอดเวลา ตามที่มีผู้กล่าวไว้ว่าการเรียนภาษานั้นเป็นการเรียนตลอดชีวิต เนื้อหาภายในเล่มประกอบด้วย

บทที่ 1 ภาษากับการสื่อสาร ความรู้เกี่ยวกับภาษา ความหมายและธรรมชาติของภาษา ประเภทของภาษา ความรู้เกี่ยวกับการสื่อสาร ความหมายของการสื่อสาร จุดมุ่งหมายของการสื่อสาร ประเภทของการสื่อสาร อุปสรรคของการสื่อสาร ภาษาไทยกับการสื่อสาร ความสำคัญของภาษาไทย ลักษณะสำคัญของภาษาไทย ข้อควรคำนึงในการใช้ภาษาไทย

บทที่ 2 การฟังเพื่อการสื่อสาร ความหมายและประโยชน์ของการฟัง กระบวนการในการฟัง จุดมุ่งหมายของการฟัง การฟังอย่างมีประสิทธิภาพ ประเภทของการฟัง มารยาทในการฟัง

บทที่ 3 การอ่านเพื่อการสื่อสาร ความหมายและความสำคัญของการอ่าน จุดมุ่งหมายของการอ่าน ประเภทของการอ่าน ปัจจัยที่ทำให้การอ่านสัมฤทธิ์ผล พฤติกรรมเพื่อพัฒนาการอ่าน ระดับความเข้าใจในการอ่าน การอ่านหนังสือพิมพ์ การอ่านสารคดี การอ่านบันเทิงคดี

บทที่ 4 การพูดเพื่อการสื่อสาร ความหมายของการพูดจุดมุ่งหมายของการพูด จรรยามารยาทของผู้พูด ประเภทของการพูด หลักการเตรียมการพูดที่ดี หลักการพูดที่ดี การอภิปราย การโต้วาที

บทที่ 5 การเขียนเพื่อการสื่อสาร ความหมายของการเขียนจุดมุ่งหมายของการเขียน องค์ประกอบของการเขียน การเขียนย่อหน้า การเขียนเรียงความ การเขียนรายงานทางวิชาการ การเขียนหนังสือราชการ การเขียนจดหมายธุรกิจ

             หนังสือ การใช้ภาษาไทยเพื่อการสื่อสาร เล่มนี้ เป็นแนวทางในการใช้ภาษาไทยในการสื่อสารที่ถูกต้องและยังประโยชน์แก่นักศึกษาและบุคคลทั่วไปที่รักและสนใจภาษาไทยอันจะนำไปสู่การเห็นความสำคัญของภาษาไทยและช่วยกันอนุรักษ์ตลอดจนส่งเสริมการใช้ภาษาไทยอันเป็นเอกลักษณ์ประจำชาติที่ดีงามให้คงอยู่ยืนนานตลอดไป เนื้อหาภายในเล่มประกอบด้วย ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการสื่อสาร ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับภาษาไทย การใช้ภาษาไทยในการสื่อสาร จริยธรรมการใช้ภาษาในการสื่อสาร การฟังเพื่อการรับสาร การอ่านเพื่อการพัฒนาชีวิต ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการเขียน การเขียนในชีวิตประจำวันและงานอาชีพ การเขียนย่อความ การเขียนเรียงความ การเขียนข้อสอบอัตนัย การเขียนคำกล่าวในงานพิธี การเขียนรายงานวิชาการ ความหมายและความสำคัญของรายงานวิชาการ ลักษณะของรายงานวิชาการที่ดี ขั้นตอนของการเขียนรายงานวิชาการ การเขียนรายงานอ้างอิง การเขียนบรรณานุกรม การเขียนหนังสือราชการ ความหมายของหนังสือราชการ ชนิดของหนังสือราชการ หลักการเขียนหนังสือราชการ ลักษณะของหนังสือราชการที่ดี ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการพูด ความหมายและความสำคัญของการพูด จุดมุ่งหมายของการพูด องค์ประกอบของการพูด ลักษณะของผู้พูดที่ดี ประเภทของการพูด การเตรียมการพูด การพูดในชีวิตประจำวันและงานอาชีพ การสนทนาการสนทนาทางโทรศัพท์ การเป็นพิธีกร การกล่าวในโอกาสต่าง ๆ

               ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับภาษากับการสื่อสาร การฟัง พูด อ่านและเขียนภาษาไทย เพื่อการสื่อสารในชีวิตประจำวัน การฟัง การจับสาระของเรื่อง มารยาทในการฟัง การพูด การสนทนา บรรยาย อภิปราย มารยาทในการพูด การอ่านคำร้อยแก้ว คำร้อยกรอง อ่านประกาศ แถลงการณ์ การเขียนจดหมาย ย่อความ เรียงความ โวหารต่าง ๆ ภายในเล่มมีเนื้อหาดังนี้

      บทที่ 1 ภาษากับการสื่อสาร ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับภาษา กำเนิดและวิวัฒนาการทางภาษา ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการสื่อสาร ทฤษฏีและแนวคิดทางการสื่อสาร

      บทที่ 2 การใช้ภาษาเพื่อการสื่อสาร ภาษาที่ใช้ในการสื่อสาร ทักษะพื้นฐานทางภาษา พระพุทธศาสนากับการสื่อสาร

      บทที่ 3 ภาษากับการสื่อสารในยุคปัจจุบัน ความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับการสื่อสาร ทักษะการใช้ภาษาเพื่อการสื่อสาร การเปลี่ยนแปลงทางภาษา ภาษากับการสื่อสารในยุคปัจจุบัน

      บทที่ 4 การฟัง ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการฟัง การฟังเพื่อจับใจความสำคัญ การฝึกทักษะการฟังแบบต่าง ๆ

      บทที่ 5 การพูด ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการพูด การพัฒนาทักษะพื้นฐานในการพูด การวางตัวและมารยาทในการพูด การพูดประเภทต่าง ๆ

    บทที่ 6 การอ่าน ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการอ่าน การอ่านทางวิทยุโทรทัศน์และในที่ชุมชน การอ่านคำร้อยแก้วและร้อยกรอง

    บทที่ 7 การเขียน ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการเขียน โวหารการเขียน ขั้นตอนการเขียน หลักการเขียนย่อหน้า การเขียนเรียงความ

    บทที่ 8 ระเบียบงานสารบรรณ ความรู้เกี่ยวกับงานสารบรรณ ความรู้เกี่ยวกับจดหมายและบันทึก หลักการรับและส่งหนังสือ การเก็บรักษา ยืมและทำลายหนังสือ ตัวอย่างแบบฟอร์มของหนังสือราชการ หลักการใช้คำขึ้นต้น สรรพนามและคำลงท้ายในหนังสือราชการ

           ความสำคัญของภาษาไทยที่เป็นเครื่องมือสื่อสารและการสืบค้นสารต่าง ๆ จากทรัพยากรนิเทศ การสรุป การตีความ การขยายความและการนำเสนอผลการสืบค้น จากสารที่เกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันโดยเน้นกระบวนการทักษะสัมพันธ์ทางภาษา เนื้อหาในเอกสารแบ่งออกเป็น 3 หน่วยคือ

หน่วยที่ 1 การสื่อสารและการสืบค้น ประกอบด้วย ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการสื่อสาร ความหมายของการสื่อสาร ความสำคัญของการสื่อสาร องค์ประกอบของการสื่อสาร วัตถุประสงค์ของการสื่อสาร ประเภทของ

การสื่อสาร จุดมุ่งหมายของการสื่อสาร การสืบค้นจากสื่อสิ่งพิมพ์ ความหมาย ความสำคัญและประเภทของสิ่งพิมพ์ แหล่งสารสนเทศสื่อสิ่งพิมพ์ วิธีการสืบค้นสื่อสิ่งพิมพ์ การสืบค้นจากโสตทัศนวัสดุ การสืบค้นจากสารสนเทศเครือข่าย

หน่วยที่ 2 การพัฒนาทางปัญญา การรับสารอย่างสื่อสร้างสรรค์ การแปลความและตีความสาร การย่อความ การสรุปความและการขยายความ การพิจารณาสาร การนำเสนอสาร

หน่วยที่ 3 สารนิเทศปัจจุบันกับการพัฒนาทางปัญญา สารนิเทศทางการศึกษา รูปแบบของการศึกษา สารนิเทศทางการศึกษาคืออะไร      การสื่อสารเพื่อพัฒนาการศึกษา ตัวอย่างโครงการสารนิเทศทางการศึกษา คุณค่าของสารนิเทศ การถ่ายทอดสารนิเทศในสังคมยุคนี้ สารนิเทศศิลปวัฒนธรรม สารนิเทศทางการเมือง สารนิเทศทางเศรษฐกิจ สารนิเทศทางสาธารณสุข

               หนังสือการใช้ภาษาไทยเล่มนี้จัดเรียบเรียงเนื้อหา มีดังนี้ ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการใช้ภาษาไทย การใช้คำและสำนวนไทย การใช้สำนวน ประโยค ย่อหน้า การฟัง ความหมายของการฟัง กระบวนการในการฟัง ความสำคัญของ การฟัง จุดมุ่งหมายของการฟัง หลักการฟังที่ดี ลักษณะของผู้ฟังที่ดี มารยาทในการฟัง การฟังสารประเภทต่าง ๆประสิทธิภาพในการฟัง อุปสรรคในการฟังและการปรับปรุงแก้ไข การอ่าน การเขียน การเขียนรายงานทางวิชาการ การเขียนงานประเภทต่าง ๆ เช่น หนังสือราชการ จดหมายสมัครงาน โครงการ คำกล่าวรายงาน การพูด การสนทนา การประชุม