หนังสือ ความคิดสร้างสรรค์ศิลปะ มีเนื้อหาภายในเล่มดังนี้ ความหมายของความคิดสร้างสรรค์ การสร้างสรรค์ด้วยเส้น ความคิดสร้างสรรค์รูปร่างและรูปทรง ความคิดสร้างสรรค์บริเวณว่าง ความคิดสร้างสรรคด้วยการจัดภาพ ความคิดสร้างสรรค์เรื่องสีความคิดสร้างสรรค์แสงและเงา ความคิดสร้างสรรค์ด้วยลักษณะผิว ความคิดสร้างสรรค์เทคนิคทางศิลปะแนวสื่อผสม การสร้างสรรค์ศิลปกรรมของศิลปิน ประเทือง เอมเจริญ

       หนังสือ สื่อและศิลป์เพื่อการเรียนรู้ ได้นำเนื้อหากิจกรรมต่าง ๆ ในกระบวนการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นจากภายนอก คือทางกาย ผ่านกิจกรรมต่าง ๆ อาทิ การนวด การออกกำลังกายวิถีไทย เป็นต้น โดยที่มักจะมองข้ามไปว่าที่จริงแล้วร่างกายของเราเป็นแหล่งเรียนรู้ที่ดีที่สุดที่จะทำให้ได้เรียนรู้เกี่ยวกับตัวเอง จากนั้นจึงขยับมาเรียนรู้เรื่องภายในหรือกระบวนการทางใจ ว่าเมื่อเผชิญกับประสบการณ์ตรงต้องทำใเรื่องที่ไม่คุ้นชินจะรู้สึกอย่างไร และทำให้ได้เรียนรู้อะไรกับตัวเองบ้าง เช่นกิจกรรมพุทธศิลป์ ที่ให้ลองวาดเส้นแบบสัมผัสโดยไม่ให้มองมือตัวเอง เป็นการทำให้เกิดดุลยภาพของการขีดเขียนระหว่าง มือ ตา และสภาพของใจ เป็นต้น รวมไปถึงการเข้าใจในกระบวนการคิดในตัวเรา อย่างกิจกรรม พูดด้วยภาพ ที่ให้เลือกภาพแล้วนำมาสื่อเรื่องราว หรือกิจกรรมการชมภาพยนตร์ เป็นต้น กิจกรรมศิลปะต่าง ๆ ที่นำมาใช้มุ่งให้เกิดการเรียนรู้จากประสบการณ์ตรง

      เนื้อหาในกิจกรรมที่ได้รวบรวมไว้ พยายามสื่อให้เห็นว่ากิจกรรม ขั้นตอน/กระบวนการที่ชัดเจน นอกจากนี้ยังได้ระบุคุณค่าและความหมายตลอดจนการประยุกต์ใช้ ถึงที่สุดแล้วไม่ใช้ต้องการให้มองเป็นของสำเร็จรูป แต่มุ่งให้เข้าใจในคุณค่า ความหมายของศิลปะที่นำมาใช้ในกระบวนการเรียนรู้ เพราะศิลปะทุกแขนงล้วนมีจุดร่วมเดียวกัน คือกระบวนการสร้างสรรค์ที่เอื้อต่อความเจริญงอกงาม เพราะศิลปะช่วยกล่อมเกลาจิตใจของมนุษย์ให้ปราณีต ละเอียดอ่อน มีความมั่นคงทางอารมรณ์ และดังเช่นที่มักกล่าวไว้ว่า "ศิลปะเป็นการเรียงร้อยกันระหว่าง ความงาม ความจริงและความดี"

       หนังสือ หลักการศิลปะ เป็นความพยายามที่จะผสานความรู้พื้นฐานทางด้านศิลปะเข้าไว้ด้วยกันทั้งแนวคิดเกี่ยวกับศิลปะในภาพกว้าง ปัจจัยและโครงสร้างทางศิลปะ ประวัติศาสตร์ศิลป์ตะวันตกและไทย และตัวอย่างการวิเคราะห์ผลงานศิลปะ เป็นการปูพื้นความรู้ความเข้าใจที่คมชัดในกรอบความคิดของลัทธิสมัยใหม่ และศิลปะสมัยใหม่ (Modernism and Modern Art) อาจก้าวล่วงมาสู่กระแสลัทธิหลังสมัยใหม่และศิลปะสมัยใหม่ (Postmodernism and Postmodern Art) กระแสร่วมสมัยในปัจจุบัน 

        หนังสือการจัดการศิลปะและวัฒนธรรม ได้รวบรวมผลงานของ ศาสตราจารย์เกียรติคุณ สุรพล ดำริห์กุล อาจารย์ผู้ก่อตั้งหลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการศิลปะและวัฒนธรรม เนื่องในโอกาสงานพิธีพระราชทานปริญญาบัตร    ครั้งที่ 50 ซึ่งมีผลงานด้านการเรียนการสอน ด้านการบริการวิชาการ และด้านงานทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม ได้แก่ การริเริ่มบุกเบิกงานด้านการอนุรักษ์โบราณสถาน เช่น เวียงกุมกาม เวียงท่ากานและศาสนสถานที่สำคัญของจังหวัดเชียงใหม่ เช่น วัดต้นเก๋วน และอีกหลายแห่งในภาคเหนือของประเทศไทย โดยเฉพาะโครงการอนุรักษ์และปรับปรุงภูมิทัศน์โบราณสถานร้าง 

           หนังสือทัศนศิลป์ มีเนื้อหาเกี่ยวกับทัศนศิลป์สัมพันธ์กับสังคมระบบการศึกษาและตัวศิลปะเอง ทัศน์ศิลป์ในสังคมไทยจำเป็นจะต้องได้รับการพัฒนาทั้งด้านปฏิบัติการและวิชาการควบคู่กันไป และมีเนื้อหาดังนี้ ทิศทางศิลปกรรมร่วมสมัยในประเทศไทย ศิลปะกับสันติภาพ ผลกระทบในการสร้างสรรค์ศิลปะ ทัศนศิลป์สากลในอดีตและปัจจุบัน เนื้อหาและรูปแบบของทัศนศิลป์ เทคโนโลยีกับศิลปะ การออกแบบสิ่งพิมพ์ การออกแบบอุตสาหกรรมศิลป์ ภาพปะติดสร้างสรรค์ วาดภาพหุ่งปลาสเตอร์ วิวัฒนาการศิลปศึกษาในประเทศไทย ศึกษาข้ามวัฒนธรรม : ความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้และความสามารถในการวดภาพของเด็กอเมริกันและไทย วิวัฒนาการทัศนศิลป์สมัยใหม่ในประเทศไทย

               หนังสือ ศิลปะทรรศน์  มีเนื้อหาภายในเล่มดังนี้ ความหมายทั่วไปของศิลปะ ความคิดเห็นที่เกี่ยวกับศิลปะ บ่อเกิดศิลปะ วิจิตรศิลป์ ความหมายทั่วไปของวิจิตรศิลป์ ลักษณะทั่วไปของวิจิตรศิลป์ การแสดงออกทางศิลปะมีพลังความรู้สึก ศิลปะกับความบันดาลใจ ศิลปะกับความงาม ความงามบนพื้นฐานธรรมชาติ ความงามบนพื้นฐานการสร้างสรรค์ใหม่ ความงามบนพื้นฐานอารมณ์สะเทือนใจ คุณค่าทางศิลปะ คุณค่าศิลปะทางความรู้สึก คุณค่าศิลปะทางอำนวยประโยชน์ใช้สอย คุณค่าทางการสร้างสรรค์ กระบวนการทางศิลปะ ศิลปะกับมนุษย์ ศิลปะกับการรับรู้ทางประสาทสัมผัส ศิลปะเป็นธรรมชาติของมนุษย์ ศิลปะในชีวิตประจำวันของมนุษย์ ศิลปะกับวัฒนธรรม ศิลปะกับสังคมและการเมือง ศิลปะกับการศึกษา ศิลปะกับสือมวลชน ศิลปะกับศาสนา ศิลปะกับเศรษฐกิจ ประยุกต์ศิลป์

            โลกศิลปะ เป็นหนังสือรวมบทความที่เรียบเรียงจากหนังสือข่าวสารในวงการศิลปะต่างประเทศ สาระความรู้เหล่านี้จะเป็นข้อมูลทางศิลปะที่มีประโยชน์แก่ผู้สนใจศิลปะและวัฒนธรรมให้ได้รับรู้เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในโลกศิลปะในปัจจุบัน หนังสือเล่มนี้ครอบคลุมเรื่องราวและความเคลื่อนไหวในวงการศิลปะและวัฒนธรรมร่วมสมัยเกือบทั่วโลก 

• เริ่มด้วยความเข้าใจเกี่ยวกับศิลปะร่วมสมัย เพื่อให้เกิดความเข้าใจเกี่ยวกับศิลปะร่วมสมัย

• พิพิธภัณฑ์ศิลปะให้อะไรกับประชาชน ประชาชนได้อะไรจากพิพิธภัณฑ์ศิลปะ ซึ่งเป็นคำถามที่เกิดขึ้นในใจประชาชนและผู้สนใจมาช้านาน

• พิพิธภัณฑ์ศิลปะและหอศิลปะในสหรัฐอเมริกา กล่าวถึงพิพิธ์ภัณฑ์ศิลปะและหอศิลปะสำคัญ ๆ ในสหรัฐอเมริกา

• ศิลปะกับสิ่งแแวดล้อม : ผลงานล่าสุดศิลปะชิ้นล่าสุดของ คริตโต้ เรื่องราวการสร้างผลงานศิลปกรรมที่แปลกใหม่ของศิลปินชาวอเมริกัน ต่อมาเรื่องของศิลปะร่วมสมัยในกลุ่มประเทศเอเชียแปซิฟิก ตั้งแต่ศิลปะร่วมสมัยในมาเลเซีย สิงคโปร์ ฟิลิปปินส์ จนถึงศิลปะและวัฒนธรรมในบาหลี ประเทศอินโดนีเซีย

• ความเคลื่อนไหวทางธุรกิจศิลปะระดับโลกที่ขยายตัวเข้ามาในรูปแบบของการประมูลศิลปะในฮ่องกง และเรื่องของ 50 บุคคลสำคัญในวงการศิลปะโลก

• เรื่องราวของนักสะสมศิลปะชั้นนำระดับโลก

        ศิลปะพินิจ เป็นหนังสือรวมบทความเชิงวิชาการ-วิเคราะห์-วิพากษ์-วิจารณ์ศิลปะและศิลปศึกษา โดยมีเนื้อหาสาระดังนี้ ด้านจิตวิทยาศิลปะ สุนทรียศาสตร์ ทัศนศิลป์ศึกษา ศิลปินผู้สร้างสรรค์ ประสบการณ์ศิลปะ

          หนังสือ ศิลปะหลังสมัยใหม่ (Postmodern Art) ได้รวมบทความที่มีความเชื่อมโยงกับศิลปะหลังสมัยใหม่ การเชื่อมโยงดังกล่าว อาจมิใช่เพียงการเขียนถึงศิลปะหลังสมัยใหม่เท่านั้น แต่เป็นการเชื่อมโยงแนวคิดร่วมสมัยที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาการในเชิงประวัติศาสตร์ศิลป์ จิตวิทยาศิลปะ การรับรู้ หรือศิลปะหลังสมัยใหม่โดยตรง พัฒนาการความคิดและการสร้างสรรค์ศิลปะหลังสมัยใมห่ พัฒนามาพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงของสังคม มนุษยนิยมที่ทระนงกับการเป็นมนุษย์และมนุษย์เป็นศูนย์กลางมากเกินไป ทุนนิยมเสรีที่เสร็จไม่มองภัยพิบัติที่กระทบกับผู้อื่น ประชาธิปไตยแบบตัวแทนเข้าสู่รัฐสภา 

           ทัศนศิลป์ที่มีเนื้อหาเสนอปัญหาและวิพากษ์วิจารณ์สภาพการณ์ทางสังคมและสิ่งแวดล้อมมักถูกเรียกขานแตกต่างกัน อาทิ "ทัศนศิลป์เพื่อสังคม" "ทัศนศิลป์เพื่อประชาชน " หรือ "ทัศนศิลป์เพื่อชีวิต" ซึ่งแท้จริงแล้วหากสอบสวนเข้าไปยังเจตนาของศิลปินผู้สร้างงานจะทำปรากฏรากเหง้าแห่งที่มาอันเดียกัน กล่าวคือ ทัศนศิลป์ดังกล่าวเป็นผลงานศิลปะที่ถูกสร้างขึ้นมาโดยมีเจตนาเพื่อก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและสิ่งแวดล้อม ดังนั้นทัศนศิลป์เพื่อชีวิต จึงมีวิวัฒนาการควบคู่กับสภาพการณ์ทางสังคมและสิ่งแวดล้อมของประเทศมาเป็นลำดับ

            ทัศนศิลป์เพื่อชีวิตในประเทศไทย เล่มนี้ มีเนื้อหาดังนี้

• ความเข้าใจเบื้องต้นเกี่ยวกับทัศนศิลป์เพื่อชีวิต

• พ.ศ.2575-2500 ช่วงเวลาแห่งการบ่มเพาะสำนึกความรับผิดชอบต่อสังคม

• พ.ศ. 2500-2506 ช่วงเวลาแห่งความเงียบงันที่มีนัยสำคัญต่อทัศนศิลป์เพื่อชีวิตในประเทศไทย

• พ.ศ.2506-2516 ช่วงเวลาแห่งการเสนอบทบาทที่มีเอกภาพของกระบวนการทัศนศิลป์เพื่อชีวิตในประเทศไทย

• 14 ตุลาคม พ.ศ.2516 - 5 ตุลาคม 2519 ช่วงเวลาแห่งการเสนอบทบาทที่มีเอกภาพของกระบวนการทัศนศิลป์เพื่อชีวิตในประเทศไทย

• 6 ตุลาคม พ.ศ.2519 - 17 กันยายน พ.ศ.2521 ช่วงเวลาแห่งการอำพรางตัวและผลงานของศิลปินผ้มีสำนึกต่อสังคม

• 15 กันยายน พ.ศ.2521 - 2533 ช่วงเวลาแห่งเสรีภาพในการแสดงออกและความหลากหลายของกระบวนแบบทัศนศิลป์เพื่อชีวิตในประเทศไทย

           ทัศนศิลป์ปริทัศน์ เป็นหนังสือด้านทัศนศิลป์ระดับเบื้องต้นหรือเพื่อเป็นรากฐานในการทำความเข้าใจทัศนศิลป์ระดับสูง หรือทัศนศิลป์เฉพาะสาขาต่อไป มีเนื้อหา ดังนี้
            บทที่ 1 มนุษย์กับการชื่นชมทางความงาม เกี่ยวกับความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับมนุษย์ ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับสุนทรียภาพ
            บทที่ 2 ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับศิลปกรรม ความหมายของศิลปกรรรมในมิติต่าง ๆ แนวคิดและทฤษฎีศิลปกรรมในมิติทางสุนทรียศาสตร์ ศิลปะคือการเลียนแบบ ศิลปะคือรูปทรง การจำแนกประเภทของศิลปกรรม
            บทที่ 3 ทัศนศิลป์ ศิลปกรรมที่มองเห็นและชื่นชมความงามทางสายตา ความหมายของทัศนศิลป์ การจำแนกประเภทของทัศนศิลป์ ประเภทของทัศนศิลป์โดยการจำแนกตามรูปแบบ ลักษณ์รูปแบบทัศนศิลป์ เนื้อหาทัศนศิลป์ กลวิธีทัศนศิลป์ ทัศนศิลป์สื่อผสม ประติมากรรม สถาปัตยกรรม
            บทที่ 4 หลักการทัศนศิลป์ ความหมาย ขอบข่ายและองค์ประกอบของทัศนศิลป์ หลักการจัดองค์ประกอบ ทัศนศิลป์
            บทที่ 5 ทัศนศิลป์สากล ทัศนศิลป์อารยธรรมตะวันตก ขอบเขตพื้นที่และช่วงเวลาของทัศนศิลป์ตะวันตก ทัศนศิลป์ตะวันตกสมัยก่อนประวัติศาสตร์ ทัศนศิลป์ตะวันตกสมัยประวัติศาสตร์ยุคโบราณ ทัศนศิลป์อิทธิพลคริสต์ศาสนา ทัศนศิลป์โกธิก ทัศนศิลป์สมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา ทัศนศิลป์ก่อนสมัยใหม่ ทัศนศิลป์สมัยใหม่กับทัศนศิลป์ร่วมสมัย ทัศนศิลป์อารยธรรมตะวันออก
            บทที่ 6 ทัศนศิลป์ในประเทศไทย ทัศนศิลป์สมัยก่อนประวัติศาสตร์ชาติไทย  ทัศนศิลป์สมัยประวัติศาสตร์ชาติไทย ทัศนศิลป์สมัยรัตนโกสินทร์ ทัศนศิลป์สมัยใหม่ในประเทศไทย
            บทที่ 7 การวิเคราะห์คุณค่าและการนำเสนอทัศนศิลป์ การวิเคราะห์คุณค่าและการนำเสนอทัศนศิลป์ การอนุรักษ์และพัฒนาทัศนศิลป์ที่หมดบทบาทจากชีวิตในปัจจุบัน การนำเสนอทัศนศิลป์

       หนังสือ ศิลปะงดงาม สงครามกราดเกรี้ยว เรียกได้ว่าเป็น ทวิวัจน์ (dialogue) ของศิลปินที่มีความสำนึกในเรื่องของบทบาทหน้าที่ของตน ผลงานที่รวบรวมไว้มิได้เขียนขึ้นเพื่อเป็นการส่งสารต่อกัน ในรูปแบบของการโต้ตอบกันโดยตรง แต่ผู้อ่านจะสังเกตได้เองว่าพวกเขามีทวิวัจน์ต่อกัน และผู้อ่านย่อมจะทำหน้าที่สร้างทวิวัจน์ในจินตนาการตามขึ้นมาเองการรวมตัวกันไม่จำเป็นที่จะต้องคิดเหมือนกันหรือพ้องกันตลอดไป บทความเรื่อง "ศิลปะกับสงคราม" ดูจะเป็นการยืนยนที่ชัดเจนมากว่างานศิลปะมิใช่สิงที่หยุดอยู่กับที่ ตายตัว ตั้งไว้ในพิพิธภัณฑ์ให้ผู้คนได้มาตามอัธยาศัย แต่ศิลปะเป็นส่วนหนึ่งของการรณรงค์เพื่อความชอบธรรม ศิลปินจึงต้องทำหน้าที่เป็นผู้ก่อกวนในทางปัญญา แต่ในบางครั้งต้องทำหน้าที่เป็นผู้ก่อนก่วนทางสังคมและทางการเมืองไปด้วย

       แต่ในกรอบของดนตรีอันเป็นศิลปะที่มีลักษณะเป็นนามธรรมสูง นักเแต่งเพลงและนักร้องจำนวนหนึ่ง ก็ไม่ลังเลที่จะใช้ดนตรีเป็นเครื่องมือในการรณรงค์ต่อต้านสงคราม ดังที่ระบุไว้ในบทความ "สงครามในบทเพลง" นอกจากนี้บทความเรื่อง "การเมืองอาศัยดนตรีเพื่อสร้างความสามัคคีของปวงชน" ก็บ่งบอกไว้อย่างชัดเจนว่าดนตรีทำหน้าที่อะไรได้บ้าง และผู้ฟังดนตรีก็ใช่ว่าจะต้องเคลิบเคลิ้มไปกับงานศิลปะในทุกกรณีไป เพราะในบางคร้้ง ทรราชก็ใช้ดนตรีหลอกประชาขนได้เช่นกัน จึงต้องฉุกคิดว่าการ "เล่น" กับศิลปะนั้นจะต้องเป็นการเล่นที่กรอปด้วย "สติ" ในแงนี้ "มนุษย์กับวิถึแห่งศิลปะ" ร้อยแก้วของ พจนา จันทรสันติ เป็นวาทกรรมที่ลุ่มลึกเตือนให้มองปัญหาให้รอบด้าน และกำกับให้ยอมรับความจริงว่าความดีกับความชั่ว เป็นสิ่งที่มีอยู่จริงในตัวมนุษย์ ดำรงคู่มากับโลก

       หนังสือ ศิลปวิชาการ ๒ : ศิลปะคืออะไร นำบทความของศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี และลูกศิษย์มารวมพิมพ์ไว้ ภายใต้หัวเรื่องหลักว่า ศิลปะคืออะไร ซึ่งเป็นคำถามที่ไม่มีวันตายและไม่มีใครให้คำตอบได้ชัดเจน แม้จะมีผู้ถามมาหลายสิบปีแล้วก็ตาม ในบรรดาศิษย์ของศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรีนั้้น น. ณ ปากน้ำ หรือ ประยูร อุลุชาฏะ (พ.ศ.2471-2544) ศิลปินแห่งชาติ เป็นผู้บุกเบิกการเขียนบทความและหนังสือเกี่ยวกับศิลปะที่สำคัญยิ่งคนหนึ่ง ข้อเขียนของประยูร ช่วยสร้างความเข้าใจศิลปะให้กับผู้อ่านเป็นจำนวนมากมานานหลายปี ดังนั้นเพื่อเป็นการระลึกถึงปรมาจารย์ผู้เปิดโลกความรู้ทางศิลปะผ่านตัวหนังสือจึงได้นำบทความเรื่อง ความเข้าใจศิลปะ และ คำถาม-คำตอบ เรื่องศิลปะมาพิมพ์ไว้

       เฟื้อ หริพิทักษ์ (พ.ศ.2453-2536) ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ ศิษย์ใกล้ชิดของศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี ที่เป็นศิลปินคนสำคัญด้านจิตรกรรม ผู้สร้างผลงานชิ้นเยี่ยมไว้เป็นจำนวนมาก แต่ไม่ใคร่มิใครรู้ว่าศิลปินผู้นี้ได้เขียนบทความถ่ายทอดความรู้สึกนึกคิดเกี่ยวกับศิลปะไว้ด้วย แม้จะไม่มากก็ตาม ในหนังสือเล่มนี้ จึงนำบทวามเรื่อง ศิลปะและศิลปะไทย ของ เฟื้อ หริพิทักษ์ มาพิมพ์ไว้ รวมทั้งข้อเขียนของ ทวี นันทขว้าง (พ.ศ.2468-2534) ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ ประเภทจิตรกรรม ผู้ที่มีวิธีเขียนหนังสือที่น่าอ่านไม่ด้อยกว่าการสร้างงานจิตรกรรมที่มีเสน่ห์ลึกซึ้ง เป็นต้น

       หนังสือ หลักการทัศนศิลป์ เล่มนี้มีเนื้อสำคัญ 3 ส่วน คือ
        ตอนที่ 1 องค์ประกอบศิลป์ (Elements of Art) เกี่ยวกับ เส้น สี รูปร่างและรูปทรง ลักษณะผิว บริเวณว่าง แสงและเงา
        ตอนที่ 2 หลักการออกแบบ (Principles of Design) ความสมดุล สัดส่วน ความกลมกลืนและความขัดแย้ง ลีลา การย้ำให้เกิดจุดเด่น การทำซ้ำ ความหลากหลาย การลดหลั่น เอกภาพ
        ตอนที่ 3 การจัดองค์ประกอบศิลป์ (Composition) ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับการจัดองค์ประกอบศิลป์ ข้อควรคำนึงในการจัดองค์ประกอบศิลป์ กฎของความขัดแย้ง องค์ประกอบศิลป์กับหลักการออกแบบ เส้นกับหลักการออกแบบ บริเวณว่างกับการออกแบบ

       หนังสือ ศิลปะประยุกต์ (Applied Arts) ได้นำเอาหลักการทางศิลปะโดยทั่ว ๆ ไป เช่นการใช้จุด การใช้เส้นในลักษณะและทิศทางต่าง ๆ การนำเอารูปร่าง รูปทรง การใช้สี การจัดองค์ประกอบตามหลักการทางศิลปะ เป็นต้น ทั้งที่ได้พบเห็นเองตามธรรมชาติ จาการศึกษาหาความรู้หรือจากความคิดสร้างสรรค์มาประยุกต์ใช้ในการออกแบบการแต่งกาย เครื่องแต่งกาย นำมาใช้ในการออกแบบประดิษฐ์ เป็นสิ่งของเครื่องใช้ ทำเป็นของชำร่วย ของฝาก ของขวัญ เพื่อเป็นต้นแบบในการประกอบอาชีพอิสระ อาชีพเสริมหลังเลิกจากงานประจำ และพัฒนาจนเป็นอาชีพต่อไป
      หนังสือ แบ่งเนื้อหาออกเป็น 7 หน่วย ดังนี้ หน่วยที่ 1 หลักการทางศิลปะ หน่วยที่ 2 วัสดุ อุปกรณ์ เครื่องมือในงานศิลปะประยุกต์ หน่วยที่ 3 องค์ประกอบทางศิลปะ หน่วยที่ 4 ลัทธิทางความเชื่อกับการทำงานศิลปะ หน่วยที่ 5 ศิลปะประยุกต์กับงานคหกรรม หน่วยที่ 6 ศิลปะประยุกต์กับรูปแบบลวดลายต่าง ๆ หน่วยที่ 7 ศิลปะประยุกต์กับงานประดิษฐ์ 

        หนังสือ ทัศนศิลป์ปริทรรศน์ เล่มนี้ เป็นรูปธรรมเชิงประจักษ์ โดยกำหนดเนื้อหาบทความออกเป็น 4 บท ดังนี้

         บทที่ 1 บทความทางวิชาการศิลปะที่ตีพิมพ์เผยแพร่ในหนังสือไฟน์อาร์ต (Fine are magazine) ซึ่งเป็นนิตยสารรายเดือนของวงการศิลปะเพียงเล่มเดียว มีเนื้อหาเชิงวิชาการวิพากษ์วิจารณ์ผลงานศิลปะ วงการศิลปะ ปกิณกคดีเกี่ยวกับการเที่ยวชมศิลปะและบทความในรูปแบบจดหมาย เป็นต้น

         บทที่ 2 บทความในสูจิบัตรนิทรรศการแสดงผลงานศิลปกรรม เป็นบทความวิชาการศิลปะในลักษณะอรรถาธิบาย การวิพากษ์วิจารณ์อย่างมีหลักการและความคิดเห็นส่วนตัว

         บทที่ 3 บทความในวารสารวิชาการเกี่่ยวกับการวิจัยสร้างสรรค์ทัศนศิลป์ ได้แก่ บทความเรื่องปริทรรศน์ทัศนศิลป์ ครูอาจารย์ทัศนศิลป์กับการสร้างสรรค์ศิลปะด้วยกระบวนการวิจัยสร้างสรรค์ บทความการวิจัยสร้างสรรค์การสร้างสรรค์งานทัศนศิลป์กวี ทรรศน์ ชุดภพ-ภูมิของนามรูป

        บทที่ 4 ทัศนศิลป์กวีทรรศน์ เป็นการเขียนบทร้องกรอง หรือบทกวีนิพนะ์เป็นกลอนสุภาพและโคลงสี่สุภาพ

        หนังสือ ทัศนศิลป์และความงาม แบ่งเนื้อหาภายในเล่ม ดังนี้ ปัญหาทัศนศิลป์ กล่าวถึง คำและความหมายทัศนศิลป์ หลักการทัศนศิลป์ ขอบข่ายและความหมายของทัศนศิลป์ ความจริงพื้นฐานทางทัศนศิลป์ การมองเห็น การถ่ายทอดรูปแบบ ความคิดสร้างสรรค์ ข้อตกลงและเงื่อนไขทางทัศนศิลป์ พื้นฐานความคิดทัศนศิลป์ กล่าวถึง ความเข้าใจเกี่ยวกับศิลปะ มนุษย์กับการรับรู้ กระบวนการความคิดสร้างสรรค์ ความสำคัญของทัศนศิลป์ การออกแบบ ศิลปะที่มองเห็นของไทย และการประเมินผลการเรียนรู้ในวิชาสุนทรียศาสตร์

       หนังสือผนึกความคิดศิลปะ นำเสนอเกี่ยวกับแนวคิดของศาสตราจารย์พิเศษอารี สุทธิพันธ์ ได้แก่แนวคิด พ.ศ.2511-2534 กล่าวถึงวิชาที่น่าคิด : สุนทรียศาสตร์ และสุนทรียศาสตร์การสร้างเครื่องมือตรวจสอบ คุณภาพและความนิยมในศิลปะ ปรัชญาศิลปศึกษา ธรรมชาติของศิลปะ ศิลปะคือรูปแบบอันสำคัญ ทัศนศิลป์และภาษา ระบบศิลปศึกษาของไทย แนวคิดเกี่ยวกับการศึกษาศิลปะไทย ศิลปะกับครู

        แนวคิดของศาสตราจารย์พิเศษอารี สุทธิพันธ์ เป็นแนวคิดหลังเกษียณอายุราชการ 2534-ปัจจุบัน กล่าวถึงเสี้ยวหนึ่งของความจริง และเสี้ยวหนึ่งของปรัชญาศิลปะ ภาพลักษณ์คนแนวใหม่ ศิลปกรรมหลังสมัยใหม่

        สภาวะสมัยใหม่ (Modernity) เป็นสภาวะที่เต็มไปด้วยข้อสงสัย การสงสัยดูจะเรียกได้ว่าเป็นจริยธรรม (Ethic) ของสภาวะสมัยใหม่ที่มีต่อตนเองอันเป็นสิ่งที่พึงปฏิบัติของมนุษย์ที่มีต่อตนเองและต่อสิ่งภายนอก ความสงสัยในสรรพสิ่งต่าง ๆทำให้สภาวะสมัยใหม่เป็นขั้นตอนทางสังคมและมีบรรยาศที่เสมือนหนึ่งว่า "ความเชื่อ" โดยปราศจากข้อสงสัย เป็นความ "เชื่อ"ที่ไม่ถูกต้อง ดังนั้นการมีข้อสงสัยต่อสรรพสิ่งต่าง ๆ จึงเป็นคุณสมบัติที่สำคัญของความเป็นมนุษย์ในสภาวะสมัยใหม่

       ผลงานในหนังสือเล่มนี้ มีเนื้อหาดังนี้ "การออกแบบ/ตัณหา" และ พื้นที่: ศิลปะ: ศิลปกรรม" เป็นผลงานที่เป็นคำกล่าวเปิดงานศิลปะของนักศึกษามหาวิทยาลัยกรุงเทพ ส่วน "ศิลปะ: ชุมชน: โบราณคดี: ตัวบท: ทัศนาธิปัตย์" ตีพิมพ์มาจาก (คนละ) ฟากฟ้าของเพิงผา : สู่การทลายเส้นแบ่งของวิธีวิทยาทางโบราณคดี วลีในมานุษยวิทยาและมายาในศิลปกรรม สำหรับ "สภาวะสมัยใหม่กับศิลปะ : ความลักลั่นที่คงเส้นคงวาและจุดจบ" และ "การรวมศูนย์ศิลปะของการกระจายตัวของศิลปะและการเมือง: จากสภาวะหลังสมัยใหม่"

        ศิลปะนิวมีเดีย เป็นศิลปะที่เชื่อมโยงหรือถูกสร้างขึ้นโดยเทคโนโลยีหรือถูกสร้างขึ้นให้คนใช้ได้กว้างขวาง นับแต่ปลายศตวรรษที่ 20 คำประเภท "ศิลปะสื่อสมัยใหม่" "ศิลปะดิจิตอล" "ศิลปะคอมพิวเตอร์" "ศิลปะสื่อผสม" และ "ศิลปะอินเตอร์แอกทีฟ" มักจะถูกนำมาใช้แทนกัน หนังสือเล่มนี้คำจำกัดความศิลปะสื่อสมัยใหม่ในฐานะขบวนการทางศิลปะสากล และในฐานะการปฏิบัติเชิงศิลปะชุดหนึ่ง ที่ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีที่เกิดขึ้นเพื่อตอบสนองความเป็นไปได้ในเชิงวัฒนธรรม การเมืองและสุนทรียะ ตัวแทนของศิลปะกลุ่มนี้รวมถึง ศิลปะเน็ต ศิลปะซอฟต์แวร์ วิดีโอเกมที่ศิลปินสร้างขึ้น โครงการสื่อเฉพาะพื้นที่ การเล่าเรื่องแบบมีปฏิสัมพันธ์ ตลอดจนงานศิลปะการแสดงสดและงานจัดวางสื่อผสม หรือ มัลติมีเดียอินสตอลเลชั่น 

        หนังสือ การวิจารณ์ทัศนศิลป์ : ข้อคิดของนักวิชาการไทย เล่มนี้ มุ่งเสนอบทความวิจารณ์ด้านทัศนศิลป์ บทความวิจารณ์ชี้ให้เห็นความเชื่อมโยงของศิลปะทั่วโลก อิทธิพลของศิลปะตะวันตก รวมทั้งการผสมผสานระหว่างศิลปะตะวันตกกับศิลปะไทย อันมีประโยชน์อย่างยิ่งในการศึกษา

       บทวิจารณ์ศิลปะจากนักเขียนรับเชิญ 8 ท่าน มีทิศทางและตัวอย่างไม่เหมือนกัน แต่สามารถประกบคู่ขึ้นมาได้ภายใต้ประเด็นหรือขั้นตอนบางอย่างที่คล้ายคลึงกัน บทความของสุภาวดี ศิรินนคราภรณ์ ว่าด้วยเครื่องประดับ เน้นไปยังประเด็นเรื่องกายของผู้สวมใส่ จึงไปพ้องกับข้อเขียนของกมล เผ่าสวัสดิ์ เรื่อง ตัวตนในงานศิลปะ สำหรับ ฉายนภา เลปาจารย์ และ ธานี กลิ่นขจร กล่าวถึงงานประติมากรรมจากแง่มุมที่เสริมต่อกัน ขั้นตอนทางสัญศาสตร์ที่ปิยลักษณ์ เบญจนดล นำมาใช้วิจารณ์โฆษณาเป็นเหมือนอีกก้าวหนึ่งที่ต่อเนื่องจากการวิเคราะห์เชิงรูปทรงที่ ธเนศ อ่าวสินธุ์ศิริ ใช้กับงานจิตรกรรม ส่วนบทวิจารณ์ของจักรพันธ์ วิลาสินีกุล นั่นไม่ได้เจาะจงตัวอย่างศิลปินคนใดคนหนึ่ง แต่เลือกกล่าวถึงงานเพียงประเภทเดียว คือภาพพิมพ์ โดยผนวกบทวิจารณ์และการประเมินเข้าไว้ด้วยกันอย่างชัดเจน จึงไปพ้องกับกระบวนการที่ ธนาวิ โชติประดิษฐ ได้พูดถึงศิลปะสื่อแสดงสดทั้งในภาพและในเชิงวิพากษ์

      บทความทั้ง 8 บท ไม่ได้มุ่งหวังจะเป็นปรัชญาแห่งศตวรรษหรือหลักปฏิบ้ติ บทบัญญัติว่าด้วยการวิจารณ์ศิลปะ ความลักลั่นทางด้านคุณภาพและปริมาณ ทิศทางการมองจากคนละมุม น่าจะเป็นพลวัตที่แท้และมาทดแทนความคิดเรื่อง "ความเป็น (ยอด) เยี่ยม" ที่กระแสทัศนศิลป์ไทยมักผูกติดอยู่ ความแตกต่างของกระบวนการวิจารณ์ชี้ให้เห็นว่าหนทางออกนั้นแตกตัว และความเป็นไปได้มีหลากหลาย ไม่มีขั้นตอนใดชี้ขาดความชอบธรรมหรือถูกต้อง

       การจัดนิทรรศการเป็นกิจกรรมนิเทศทัศน์ประเภทหนึ่งในการประชาสัมพันธ์สถาบันที่มีประสิทธิภาพ โดยหนังสือ หลักนิทรรศการ เล่มนี้มีเนื้อหาดังนี้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับนิทรรศการ องค์ประกอบทางศิลปะ ความหมายของศิลปะ การแบ่งประเภทและสาขาของศิลปะ ส่วนประกอบของรูปทรง ประเภทของรูปทรง การประกอบกันของรูปทรงต่างประเภท งานกราฟิกกับการออกแบบ ความหมาของกราฟิก คุณค่าของงงานกราฟิก การออกแบบงานกราฟิก ความหมายของการออกแบบวัสดุกราฟฟิก หลักในการออกแบบงานกราฟิก การจัดองค์ประกอบในงานกราฟิก ประเภทของการออกแบบงานกราฟิก ตัวอักษรในงานกราฟิก วัสดุและเครื่องมือในการออกแบบ การวางแผนการออกแบบงานกราฟิก ความสัมพันธ์ของงานกราฟิกกับการจัดนิทรรศการ สื่อและกิจกรรมในการจัดนิทรรศการ ความหมายของสื่อ วัสดุกราฟิก วัสดุสามมิติ วัสดุประกอบ ประเภทกิจกรรมประกอบการจัดนิทรรศการ การบริหารงานการจัดนิทรรศการ ขั้นตอนการผลิตและการจัดนิทรรศการ การเตรียมการผลิตและการจัดนิทรรศการ การเตรียมการหลังการจัดนิทรรศการ การประเมินผลการจัดนิทรรศการ แนวโน้มของสื่อนิทรรศการในอนาคต สภาพปัจจุบัน        ของการใชื่สื่อนิทรรศการ ปัญหาการจัดนิทรรศการ แนวโน้มการใช้สื่อนิทรรศการในอนาคต

       หนังสือ นิทรรศการและการจัดการแสดง เล่มนี้ มีเนื้อหาภายในเล่มดังนี้ สภาพแวดล้อมสำหรับการเรียนรู้ ความเป็นมาและพัฒนาการของนิทรรศการ ประวัติของนิทรรศการ ประวัติของการจัดนิทรรศการในประเทศไทย พัฒนาการของนิทรรศการทางการศึกษา พัฒนาการของนิทรรศการทางการตลาด พัฒนาการของจุลนิทัศน์ทางการศึกษา นิทรรศการประเภทต่าง ๆ การแบ่งประเภทของนิทรรศการ ประเภทของนิทรรศการ แบ่งตามลักษณะของวิธีการจัดนิทรรศการถาวร นิทรรศการชั่วคราว และนิทรรศการสัญจร ประเภทของนิทรรศการการแบ่งตามลักษณะของสถานที่จัด นิทรรศการกลางแจ้ง นิทรรศการในร่ม และนิทรรศการลอยฟ้า ประเภทของนิทรรศการแบ่งตามจุดประสงค์ของการจัด ได้แก่นิทรรศการทางการศึกษา นิทรรศการทางการตบาด นิทรรศการทางการเมือง นิทรรศการศิลปะ วัฒนธรรมและสิ่งแวดล้อม นิทรรศการทางการทหาร และนิทรรศการเพื่อการประชาสัมพันธ์องค์กร นิทรรศการเพื่อการศึกษา กล่าวถึงนิทรรศการโดยสถาบันการศึกษา นิทรรศการโดยหน่วยงานและองค์กรต่าง ๆ ระบบการจัดนิทรรศการทางการศึกษา หลักการปฏิบัติที่ควรพิจารณาในการจัดนิทรรศการ จุดมุ่งหมายของการใช้นิทรรศการ ประโยชน์และคุณค่าของนิทรรศการเพื่อการศึกษา ข้อจำกัดของนิทรรศการ และการประเมินผลนิทรรศการ จุลนิทัศน์ทางการศึกษา กล่าวถึงความแตกต่างระหว่างจุลนิทัศน์ทางการศึกษากับนิทรรศการทางการศึกษา ความหมายของจุลนิทัศน์ทางการศึกษา รูปแบบของจุลนิทัศน์ทางการศึกษา ประโยชน์ของจุลนิทัศน์ทางการศึกษา การจัดจุลนิทัศน์ทางการศึกษา ข้อควรคำนึงในการจัดจุลนิทรรศน์สำหรับครู เทคนิคการจัดจุลนิทัศน์

       นิทรรศการในปัจจุบันจัดเป็นสื่อที่ทรงพลังในการโน้มน้าวเจตคติ ค่านิยมและพฤติกรรมของมนุษย์อย่างมาก ฉะนั้นแทบทุกวงการหรือองค์กรในสังคมปัจจุบัน ใช้กิจกรรมการจัดนิทรรศการเป็นเครื่องมือในการสื่อจุดประสงค์ขององค์กรสู่มวลชนเสมอ ๆ ยิ่งเป็นนิทรรศการในวงการธุรกิจและการพาณิชย์แล้ว การจัดนิทรรศการกลายเป็นอาชีพที่สร้างรายได้ให้กับผู้จัดมากมายมหาศาล หนังสือ นิทรรศการและการจัดการแสดง เล่มนี้ มีเนื้อหาภายในเล่มดังนี้

         สภาพแวดล้อมสำหรับการเรียนรู้ ความเป็นมาและพัฒนาการของนิทรรศการ ประวัติของนิทรรศการ ประวัติของการจัดนิทรรศการในประเทศไทย พัฒนาการของนิทรรศการทางการศึกษา พัฒนาการของนิทรรศการทางการตลาด พัฒนาการของจุลนิทัศน์ทางการศึกษานิทรรศการประเภทต่าง ๆ การแบ่งประเภทของนิทรรศการ ประเภทของนิทรรศการ แบ่งตามลักษณะของวิธีการจัดนิทรรศการถาวร นิทรรศการชั่วคราว หลักการปฏิบัติที่ควรพิจารณาในการจัดนิทรรศการ จุดมุ่งหมายของการใช้นิทรรศการ ประโยชน์และคุณค่าของนิทรรศการเพื่อการศึกษา ข้อจำกัดของนิทรรศการ และการประเมินผลนิทรรศการ จุลนิทัศน์ทางการศึกษา กล่าวถึงความแตกต่างระหว่างจุลนิทัศน์ทางการศึกษากับนิทรรศการทางการศึกษา ความหมายของจุลนิทัศน์ทางการศึกษา รูปแบบของจุลนิทัศน์ทางการศึกษา ประโยชน์ของจุลนิทัศน์ทางการศึกษา การจัดจุลนิทัศน์ทางการศึกษา ข้อควรคำนึงในการจัดจุลนิทรรศน์สำหรับครู เทคนิคการจัดจุลนิทัศน์

      การจัดบอร์ดนิเทศเป็นสื่อความรู้ชนิดหนึ่ง ใช้นำเสนอความรู้ในหัวข้อเรื่องต่าง ๆ ตามแต่จุดประสงค์ของผู้จัด การจัดสื่อความรู้แบบนี้ต้องการความเรียบง่าย ชวนอ่านและไม่เบียดกันจนแน่นเกินไป ฉะนั้นจึงต้องมีเทคนิคและวิธีการในการสร้างสรรค์ตามแบบองค์ประกอบศิลป์ เพื่อให้ข้อมูลที่นำเสนอชวนอ่านและเหมาะสมกับหัวข้อต่าง ๆ มากขึ้น

        หนังสือ บอร์ดนิเทศสร้างสรรค์ มีเนื้อหาภายในเล่มดังนี้ วัตถุประสงค์ในการจัดบอร์ดนิเทศ หลักการจัดป้ายนิเทศ องค์ประกอบและเทคนิค ลักษณะใหญ่ ๆ ของการจัดบอร์ดนิเทศ การออกแบบบริเวณว่าง ขั้นตอนในการจัดบอร์ดนิเทศ หลักในการจัดบอร์ดนิเทศ รูปแบบการจัดวาง ทฤษฏีสีเบื้องต้น การเลือกใช้คู่สี วัสดุ-อุปกรณ์ การทำของตกแต่งบอร์ด ได้แก่ การตัดตัวหนังสือ การตัดต้นไม้ การตัดใบไม้ การพับตัดดอกไม้ การทำมุมตกแต่ง และการทำลายขอบตกแต่ง ได้แ่กการตัดแบบเรียงติดกัน ตัวอย่างลายขอบแบบเรียงติดกัน ตัวอย่างลายขอบแบบแยกชิ้น และการติดภาพเบิ้ลนูน IDEA สร้างสรรค์บอร์ดนิเเทศ

       หนังสือ ศิลปะการจัดนิทรรศการ มีเนื้อหาภายในเล่มดังนี้ ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับนิทรรศการ หลักในการจัดแสดง การวางแผนงานการจัดนิทรรศการ วัสดุและครุภัณฑ์ที่ใช้ในการจัดนิทรรศการ ได้แก่ โต๊ะ ป้าย ตู้จัดแสดง ที่เก็บของ แท่นจัดแสดง แผงกั้นส่วนและแผงติดงานแสดง ระบบการสัญจรและการมองเห็น การติดต่อสัญจรภายใในห้องจัดแสดงมีด้วยกัน 3 กรณี คือ การกำหนดเส้นทางนำไปสู่สิ่งแสดง เทคนิคในการจัดทางสัญจร เทคนิคการจัดผังการแสดงตามหลักจิตวิทยา ทางสัญจรกับป้ายนิเทศ และขอบเขตการมองเห็น การนำเสนอแบบร่าง ได้แก่แบบเลยเอาต์ แบบทัศนียภาพ และแบบหุ่นจำลอง ป้ายนิเทศ กล่าวถึงหลักพื้นฐานของการจัดป้ายนิเทศ ขั้นตอนในการจัดป้ายนิเทศให้มีประสิทธิภาพ การติดตั้งป้ายนิเทศ และลักษณะการจัดป้ายนิเทศ การจัดทำเอกสารสิ่งพิมพ์ กล่าวถึงรูปแบบของสิ่งพิมพ์ การออกแบบตบแต่งสิ่งพิมพ์ และแนวปฏิบัติในการออกแบบสิ่งพิมพ์และการจัดหน้าพิมพ์ ภาพประกอบสิ่งพิมพ์และใบปิดโฆษณา กล่าวถึงรูปแบบของภาพประกอบ นิเทศศิลป์ กล่าวถึงประเภทของงานนิเทศศิลป์ และอาชีดทางนิเทศศิลป์

      รวมเรื่องราวหลากหลายเกี่ยวกับภาพวาดตามแนวศิลปะแบบตะวันตก ตั้งแต่ภาพที่ประดับในสุสานอียิปต์โบราณจนถึงแนวศิลปะยุคใหม่ ผ่านคำอธิบายที่ชัดเจนและเข้าใจง่าย และภาพประกอบซึ่งเป็นภาพงานศิลป์ที่ยิ่งใหญ่ระดับโลกมากกว่า 160 ภาพ รวมทั้งการเข้าชมเว็บไซต์ www.usborne-quicklinks.com ที่ได้รับการคัดสรรมาไว้ในหนังสือเล่มนี้อย่างละเอียด 

      เมื่อสยามเป็นประเทศรับอารยธรรมตะวันตก ราชสำนักรับและปรับประยุกต์รูปแบบศิลปะตะวันตกให้เป็นปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่งของกระบวนการทำสยามให้ใหม่และทันสมัย ครั้นสยามพลิกผันกลายเป็น "ไทยแลนด์" แดนประชาธิปไตย ศิลปะได้กลายเป็นสื่อนำเสนอสำคัญในการสร้างชาติไทยใหม่ที่เจริญและ "โมเดิร์น" เมื่อทัศน์ศิลป์ไทยได้เข้าสู่ยุคสมัยใหม่ ศิลปะที่เคยรับใช้ชาติ หันมารับใช้ประชาชนและตัวตนของศิลปินที่ได้กลายเป็นอิสระ/เสรีชน ศิลปินรับภาระทั้งรักษาความเป็นไทย แล้วยังต้องทันสมัยและรับใช้สังคม
      ในยุคร่วมสมัย ทัศน์ศิลป์ไทยไม่ได้โดดเดี่ยวอีกต่อไป กระแสโลกได้โถมเข้าสู่ไทย และศิลปินไทยก็โลดแล่นไปในระดับนานาชาติ ศิลปะมีความซับซ้อน หลากหลายและไร้พรมแดน สื่อ เทคนิค รูปแบบและเนื้อหาไร้ขีดจำกัด การรวมศูนย์ผูกขาดถูกท้าทาย ประเด็นของคนชายขอบทั้งเรื่องเพศ ศาสนา ภูมิภาค ประเพณี อัตลักษณ์ วัฒนธรรม สังคมและการเมือง คือพลวัตที่ขับเคลื่อนทัศนศิลป์ไทยในวันนี้
      หนังสือทัศนศิลป์ไทย สมัยใหม่-ร่วมสมัย เล่มนี้ครอบคลุมความเป็นมาของทัศน์ศิลป์ในไทย ตั้งแต่เมื่อครั้งยังเป็นผลผลิตของสังคมยุคเก่า ยุคที่ศิลปะตอบสนองชนชั้นสูงต่อเนื่องมาสู่ศิลปะแนวใหม่เพื่อรัฐและพัฒนาไปเป็นศิลปะสมัยใหม่ของศิลปิน ข้าราชการและชนชั้นกลาง ต่อเนื่องมาจนถึงศิลปะร่วมสมัยในยุคปัจจุบัน ที่ศิลปะพยายามจะเป็นส่วนหนึ่ของชีวิตประจำวัน

     หนังสือ ปรัชญาศิลปะ (Philosophy of Art) เล่มนี้แบ่งเนื้อหาออกเป็น 3 ส่วน คือ ส่วนที่หนึ่ง กล่าวถึงเรื่องของความรู้เกี่ยวกับศิลปะและปรัชญา สุนทรียศาสตร์และทฤษฏีศิลปะ ส่วนที่สองนำเสนอความคิดของนักปรัชญานับตั้งแต่สมัยกรีกมาจนถึงปัจจุบันที่เรียกว่าหลังสมัยใหม่ (Post Modern) ซึ่งจะทำให้เห็นภาพรวมของนักปรัชญาที่มีมุมองต่อศิลปะที่แตกต่างกันไปในแต่ละยุคสัยและแต่ละรูปแบบของศิลปะ ซึ่งเป็นผลมาจากความเชื่อของนักปรัชญาเอง หรือเกิดจากสืบค้นจนเกิดองค์ความรู้ใหม่ทำให้นักปรัชญาต้องปรับรื้อโครงสร้าของความคิดใหม่ทั้งหมด เช่นเดียวกับความเชื่อความศรัทธาต่อศาสนาก็ส่งผลต่อความคิดเชิงปรัชญาต่อศิลปะด้วยเช่นกัน สำหรับส่วนที่สาม นำเสนอเนื้อหาเกี่ยวกับปรัชญาที่แฝงอยู่ในผลงานศิลปะนับตั้งแต่สมัยกรีก โรมัน สมัยฟื้นฟูศิลปะและวิทยาการ สมัยกลาง สมัยบาโรคและโรโกโก ปรัชญาศิลปะสมัยใหม่ และปรัชญาศิลปะสมัยหลังสมัยใหม่ ที่สะท้อนให้เห็นแนวคิดของนักคิดและนักปรัชญาที่แปรเปลี่ยนไปตามความเจริญของสังคม 

     หนังสือ สุนทรียภาพศึกษา แบ่งเนื้อหาภายในเล่ม 8 บท โดยมีเนื้อหาดังนี้

      บทที่ 1 สุนทรียภาพศึกษา กล่าวถึงความหมาย ความเป็นมาของสุนทรียภาพศึกษา ทฤษฏีสุนทรียภาพศึกษา โปรแรมสุนทรียภาพศึกษา สุนทรียภาพศึกษากับศิลปศึกษา คุณค่าและบทบาทของสุนทรียภาพศึกษา 

     บทที่ 2 สุนทรียศาสตร์และสุนทรียภาพ กล่าวถึงความเป็นมา ขอบเขต ความหมายและจุดมุ่งหมายของสุนทรียศาสตร์ สุนทรียศาสตร์กับศิลปะ ความหมายของสุนทรียภาพ ประสบการณ์ทางสุนทรียภาพ

     บทที่ 3 ผลงานศิลปะกับทฤษฎีศิลปะ กล่าวถึงความหมายของคำว่าศิลปะ ผลงานศิลปะ ทฤษฎีศิลปะ

     บทที่ 4 มนุษย์กับผลงานศิลปะ กล่าวถึงธรรมชาติของมนุษย์ ความปรารถนาของมนุษย์ การรับรู้และการสัมผัสของมนุษย์ มนุษย์กับการสร้างสรรค์ มนุษย์กับการรับรู้สุนทรียภาพ มนุษย์กับการเห็นคุณค่าผลงานศิลปะ

    บทที่ 5 แนวคิดและทฤษฎีความงามสำหรับผลงานศิลปะ กล่าวถึงทฤษฎีความงาม ความหมาย ทัศนะเกี่ยวกับความงาม แนวคิดเกี่ยวกับความงาม ผลจากความคิดเรื่องความงาม ศิลปะ ความงามกับศาสตร ความงามตามหลักการทางพุทธศาสนา และลักษณะรูปแบบความงาม

    บทที่ 6 แนวคิดทฤษฎีทางปรัชญาตะวันตกกับการเรียนรู้ผลงานศิลปะ กล่าวถึงวัตถุนิยม จิตนิยม สัจนิยม เหตุผลนิยม อัชฌัตติกญาณนิยม ปรากฎการณ์นิยม ประโยชน์นิยม อัตถิภาวะนิยม ปฏิบัตินิยม

    บทที่ 7 การเรียนรู้และการสร้างสรรค์ศิลปะ กล่าวถึงจุดเริ่มต้นของการสร้างสรรค์ การสร้างสรรค์ผลงานศิลปะ แรงบันดาลใจการสร้างผลงานศิลปะ แนวคิดและกระบวนการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะ ผลงานการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะเป็นวัตถุทางสุนทรียภาพ ศิลปินกับการสร้างสรรค์และการแสวงหาทิศทางใหม่

    บทที่ 8 การตีความหมายศิลปะผ่านการวิพากษวิจารณ์ กล่าวถึงการคิดเชิงวิเคราะห์เพื่อการวิจารณ์ ความหมายของการตีความหมาย แนวคิดเกี่ยวกับการตีความหมาย ระดับของการตีความหมาย การวินิจฉัยคุณค่าของผลงาน การประเมินคุณค่าผลงาน ทฤษฎีการประเมินคุณค่าผลงานของ Edmund Burke Feldman ทฤษฎีการประเมินคุณค่าผลงานของฉายนภา เลปาจารย์ เกณฑ์และแนวคิดการประเมินผลงาน

        หนังสือ ลายลักษณ์แห่งการวิจารณ์ : รวมบทวิจารณ์ร่วมสมัย เล่ม 2  ได้รวบรวมบทวิจารณ์ของนักวิจารณ์หลายรุ่น ทั้งสาขาวรรณกรรม สาขาทัศนศิลป์ สาขาศิลปะการละคร และสาขาสังคีตศิลป์ บทวิจารณ์เหล่านี้ได้รับการคัดสรรจากบทวิจารณ์ที่ลงพิมพ์ในนิตยสาร มีความเด่นในด้านทัศนะวิจารณ์ โดยแบ่งสาขาดังนี้

       สาขาวรรณศิลป์ มีบทความดังนี้

• "ศรีบูรพา" จากมุมมองของศตวรรษที่ 21

• ช่างสำราญ...เรื่องราวของสังคมไทยที่ไม่แล้งน้ำใจและความเอื้ออาทร

        สาขาทัศนศิลป์ มีบทความดังนี้

• ยุรี เกนสาคู : ที่รักหักเหลี่ยมโหด

• "ไข่ในหิน" สภาวะแห่งการถ่อมตน

       สาขาศิลปะการละคร มีบทความดังนี้

• • • • เด็กไทยรู้ทัน : มหกรรมบริภาษเด็ก

      • "คู่กรรม" ฉบับละครเพลง

       สาขาสังคีตศิลป์ มีบทความดังนี้

• นิยามความหมายอันแท้จริงของคำว่า ensemble : กำเนิดแห่งการสร้างสรรค์ทางศิลปะดนตรี

• เหนื่อยเกินไปหรือเปล่าเวียนนาฟิลฮาร์โมนิค

• มนุษย์ก็คือมนุษย์-ไม่ใช่เทพ : ว่าด้วยการแสดงของเวียนนาฟิลฮาร์โมนิค

       หนังสือศิลปวิจารณ์ เนื้อหาภายในเล่มจะเป็นแนวคิดทางการวิจารณ์ศิลปะในขั้นตอนต่าง ๆ โดยมีภาพประกอบในแต่ละบทเพื่อเสริมความเข้าใจให้มากขึ้น มีเนื้อหาดังนี้

         บทที่ 1 ประวัติศาสตร์ศิลปวิจารณ์ในประเทศไทย ช่วงที่ 1 สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น 1-3 (พ.ศ.2325-2394) ช่วงที่ 2 สมัยรัชการที่ 4-5 (พ.ศ.2394-2453) ช่วงที่ 3 สมัยรัชกาลที่ 6 (พ.ศ.2453-2486) ศิลป์ พีระศรีกับศิลปวิจารณ์ยุคแรก (พ.ศ.2466-2505) ช่วงที่ 4 สมัยรัชกาลที่ 9 (พ.ศ.2489-) สหรัฐอเมริกากับบทบาททางศิลปะ (พ.ศ.2500-) ศิลปะเพื่อชีวิต ศิลปะเพื่อสังคม (พ.ศ.2516-2519) งานแสดงศิลปะแห่งประเทศไทย (พ.ศ.2522-2526)

        บทที่ 2 ลักษณะทั่วไปของศิลปวิจารณ์ กล่าวถึงศิลปวิจารณ์คืออะไร วงจรของศิลปวิจารณ์ ทัศนะความงามกับการวิจารณ์ศิลปะ จุดมุ่งหมายของศิลปวิจารณ์ ประโยชน์ของการวิจารณ์ศิลปะ ปรัชญาศิลปะกับการวิจารณ์

        บทที่ 3 ประเภทและคุณสมบัติของนักวิจารณ์ศิลปะ กล่าวถึงนักวิจารณ์ศิลปะควรเป็นใคร นักวิจารณ์แสวงหาอะไร ประเภทของนักวิจารณ์ศิลปะ และคุณสมบัติของนักวิจารณ์ศิลปะ

       บทที่ 4 ปัจจัยร่วมกับศิลปวิจารณ์ กล่าวถึงภาษากับการสื่อสาร เวทีสำหรับนักวิจารณ์ ศิลปวิจารณ์กับการศึกษา สหวิทยาการของนักวิจารณ์ ความสัมพันธ์ระหว่างศิลปะ การวิจารณ์กับการสร้างสรรค์ศิลปะ

       บทที่ 5 ทฤษฏีการวิจารณ์ศิลปะ กล่าวถึงมาตรฐานสำหรับการวิจารณ์ เครื่องมือของนักวิจารณ์ หลักการวิเคราะห์ประเภทของศิลปะ ได้แก่รูปทรงนิยม เลียนแบบนิยม อารมณ์นิยม เครื่องมือนิยม

       บทที่ 6 ปฏิบัติการวิจารณ์ศิลปะ กล่าวถึงระดับการรับรู้ศิลปะ ขั้นตอนการวิจารณ์ศิลปะ ประกอบด้วยขั้นตอนการบรรยาย ขั้นตอนการวิเคราะห์ ขั้นตัดสิน

        หนังสือปรัชญาศิลปะและศิลปวิจารณ์ เนื้อหาภายในเล่มมีดังนี้ ศิลปะกับความเชื่อมโยงทางวัฒนธรรม ลัทธิศิลปะและวิวัฒนาการศิลปะตะวันตก ประวัติศาสตร์ศิลปะตะวันออกและประวัติศาสตร์ศิลปะอาเซียน ประวัติศาสตร์ศิลปะตะวันออก จิตรกรรม ประติมากรรม สถาปัตยกรรม ประวัติศาสตร์ศิลปะอาเซียน ศิลปะและวัฒนธรรมอาเซียน อิทธิพลที่ก่อให้เกิดวิวัฒนาการแห่งศิลปวัฒนธรรมอาเซียน อิทธิพลของจีนและอินเดีย อิทธิพลแห่งปรัชญาความเชื่อของศาสนาอิสลาม อิทธิพลแห่งปรัชญาความเชื่อของศาสนาอิสลาม อิทธิพลแห่งปรัชญาความเชื่อแบบคริสต์และศิลปะตะวันตก ศิลปะร่วมสมัยอาเซียน เทคนิควิธีการสร้างสรรค์ ทฤษฏีทางทัศนศิลป์และองค์ประกอบศิลป์ กล่าวถึงงานทัศนศิลป์ ทฤษฏีรับรู้โดยการเห็น องค์ประกอบศิลป์ หลักการออกแบบ เทคนิควิธีการสร้างสรรค์งานศิลปะ ทฤษฏีทางจิตวิทยา ความเชื่อและศาสนา กับความเชื่อมโยงในการเข้าใจการสร้างสรรค์งานศิลปะ ทฤษฏีที่ว่าด้วยพฤติกรรมมนุษย์ ทฤษฏีความต้องการพื้นฐานของมนุษย์ของมาสโลว์ (Maslow) ทฤษฏีแรงขับแรงผลักดันทางเพศของฟรอยด์ (Sigmund Freud) ความเชื่อและศาสนา แนวทางในการวิจารณ์งานศิลป์ กล่าวถึงศิลปะคือภาษาภาพ จุดประสงค์ของการสร้างสรรค์งานศิลปะ ศิลปะเป็นภาษาแห่งความงาม ศิลปะเป็นภาษาแห่งอารมณ์ความรู้สึก ศิลปะเป็นภาษาแห่งความคิด ความเข้าใจในการแสดงออก การวิจารณ์งานศิลปะ ความหมายและลักษณะของการวิจารณ์ ผู้วิจารณ์และสิ่งที่ถูกวิจารณ์ ประเภท คุณสมบัติของผู้วิจารณ์ ขั้นตอนและกระบวนการการวิจารณ์งานศิลปะ สิ่งสำคัญเบื้องต้นที่ต้องพิจารณาในการวิจารณ์งานศิลปะ

       เอกสารคำสอน รายวิชาสุนทรียศาสตร์และการวิจารณ์ศิลปะ เนื้อหาภายในเล่มแบ่งออกเป็น 9 บท ดังนี้

         บทที่ 1 บทนำ สุนทรีย์ศาสตร์ กล่าวถึงความเป็นมาของคำว่าสุนทรียศาสตร์ ขอบเขต ความหมาย จุดมุ่งหมายของสุนทรียศาสตร์ สุนทรียศาสตร์กับศิลปะ ความหมายของสุนทรียภาพ

         บทที่ 2 ความเป็นมาของสุนทรียศาสตร์ พัฒนาการความคิดทางสุนทรียศาสตร์ สุนทรียศาสตร์ของนักปรัชญาสมัยใหม่

         บทที่ 3 ปัญหาสุนทรียศาสตร์ และปัญหาของศิลปะสมัยใหม่

         บทที่ 4 ทฤษฎีความงาม กล่าวถึงความหมายของความงาม ทัศนะเกี่ยวกับความงาม แนวคิดเกี่ยวกับความงาม ผลจากความคิดเรื่องความงาม ความงามกับศิลปะ ศิลปะ ความงามกับศาสนา ความงามตามหลักการทางพุทธศาสนา ลักษณะรูปแบบความงาม

         บทที่ 5 ผลงานศิลปะกับทฤษฎีศิลปะ ความหมายของคำว่าศิลปะ นักสุนทรียศาสตร์กับผลงานศิลปะ ทฤษฎีศิลปะ

         บทที่ 6 ศิลปะและปรัชญาศิลปะ กล่าวถึงความหมายของคำว่าศิลปะ ความหมายของปรัชญา สาขาของปรัชญา ความหมายของปรัชญาศิลปะ การสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับปรัชญาศิลปะ กิจกรรมของปรัชญาศิลปะ

        บทที่ 7 การวิจารณ์ศิลปะ วัฒนธรรมการวิจารณ์ศิลปะในสังคมไทย กระบวนการคิดที่นำไปสู่การวิจารณ์ศิลปะ ความหมายของการวิจารณ์ศิลปะ จุดมุ่งหมายและความสำคัญของการวิจารณ์ศิลปะ การวิจารณ์ศิลปะที่พึงประสงค์ การวิจารณ์ศิลปะที่มีคุณค่า นักวิจารณ์ศิลปะ และแนวทางการพัฒนาการวิจารณ์ศิลปะ

        บทที่ 8 ทฤษฎีการวิจารณ์ศิลปะ กล่าวถึงลักษณะเฉพาะของวัฒนธรรมการวิจารณ์ศิลปะ ทฤษฎีการวิจารณ์ศิลปะของ  เฟลด์แมน ทฤษฎีการวิจารณ์ศิลปะของจีน เอ มิทเลอร์ ทฤษฎีการวิจารณ์ศิละปะของสมเกียรติ์ ตั้งนโม ทฤษฎีการวิจารณ์ศิลปะของมอนโร ซี เปียสลีย์ ทฤษฎีการวิจารณ์ศิลปะของสุนทรีย์ ของ ราฟ์ฟ สมิธ และหน้าที่ของนักวิจารณ์ศิลปะ

        บทที่ 9 การเขียนบทวิจารณ์ศิลปะ กล่าวถึงความหมายของบทวิจารณ์ เป้าหมายของการเขียนบทวิจารณ์ รูปแบบ ระดับภาษา การใช้ภาษาเขียนเพื่อการวิจารณ์ศิลปะ เนื้อหาเพื่อการเขียนบทวิจารณ์ศิลปะ รูปแบบและวิธีการนำเสนอการเขียนบทวิจารณ์ศิลปะ ลักษณะการเขียนและหลักเกณฑ์การเขียนบทวิจารณ์ศิลปะ แนวคิดเพื่อการเขียนบทวิจารณ์ศิลปะ บทวิจารณ์ศิลปะที่มีลักษณะเด่น ขั้นตอนการเขียนบทวิจารณ์ศิลปะ วิธีนำเสนอรูปแบบของบทวิจารณ์ศิลปะ และการเขียนบทวิจารณ์ศิลปะเพื่อการเผยแพร่

       คำว่า "ศิลปะ" ฟังดูอาจจะเป็นคำง่าย ๆ แต่คลุมความหมายกว้างมากด้วยเหตุนี้การจะเข้าใจแก่นแท้ของ "ศิลปะ" จึงมิใช่เรื่องง่าย ดังคำที่ว่าคุ้นหูนั้น อีกทั้งยังเป็นเรื่องที่อบรมสั่งสอนกันยาก เพราะศิลปะเป็นเรื่องของความละเอียดอ่อน โดยมีความซับซ้อนแฝงอยู่ในตัวเอง 

        หนังสือ สุนทรียศาสตร์ : แนวความคิด ทฤษฎีและการพัฒนา แบ่งเนื้อหาออกเป็น 5 บท ดังนี้

         บทที่ 1 บทนำ และบทที่ 2 ทฤษฏีสำคัญของสุนทรียศาสตร์ กล่าวถึงทฤษฏีสุขารมณ์หรือรติยม ทฤษฏีการถ่ายแบบของเพลโตและอาริสโตเติล ทฤษฏีการแสดงออกทางอารมณ์ ทฤษฏีรหัสยะ ทฤษฏีจิตวิสัย ทฤษฏีวัตถุวิสัย

         บทที่ 3 ความคิดสำคัญในสุนทรียศาสตร์ กล่าวถึงความงาม ความน่าเกลียด ความขบขัน ทฤษฏีการบรรเท่าทุกข์ โศกนาฏกรรม คำอุปมาและรูปแบบ

         บทที่ 4 สุนทรียศาสตร์ของเฮเกล กล่าวถึงศิลปะในฐานะความงามสูงสุด ศิลปะในฐานะเป็นการแสดงออกของวิญญาณ ระดับขั้นและชนิดของศิลปะ การมรณะกรรมของศิลปะ ทฤษฏีโศกนาฏกรรมของเฮเกล

         บทที่ 5 บทส่งท้าย

        หนังสือ สุนทรียศาสตร์เบื้องต้น มีเนื้อหาภายในเล่ม ดังนี้ ความหมายและลักษณะทั่วไปของสุนทรียศาสตร์ ความเป็นมาของสุนทรียศาสตร์ สุนทรียศาสตร์มีกำเนิดมาจากปรัชญา ความงาม : คุณค่าทางสุนทรียะ กล่าวถึงนิยาม ความหมายเกี่ยวกับความงาม ลักษณะของความงาม การรับรู้ทางสุนทรียะ : กระบวนการรับรู้ความจริง การรับรู้ทางอารมณ์รู้สึก การรับรู้ทางเหตุผล ความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ทางอารมณ์ รู้สึกกับความรู้ทางเหตุผล ความงามกับการรับรู้ความงาม กำเนิดความรู้สึกงามของมนุษย์ ประสบการณ์สุนทรียะ สุนทรียภาพในศิลปะ : ทัศนศิลป์ ความหมายและคุณลักษณะของทัศนศิลป์ มูลฐานทางทัศนศิลป์และหลักการทางทัศนศิลป์ สุนทรียภาพในทัศนศิลป์ สุนทรียภาพในศิลปะ : ดุริยางคศิลป์ สุนทรียภาพในศิลปะ : นาฏศิลป์และศิลปะการแสดง ความหมายและคุณลักษณะของนาฏศิลป์และศิลปะการแสดง มูลฐานทางศิลปะการแสดงและหลักการทางนาฏศิลป์ ความหมายของสุนทรียศาสตร์ วิวัฒนาการของสุนทรียศาสตร์ ตั้งแต่ยุคแรกเริ่ม, ยุคคลาสสิก ยุคกลางและสมัยเรอนาส์ซองส์ วิวัฒนาการของสุนทรียศาสตร์ สุนทรีศาสตร์ยุคโรแมนติก วิวัฒนาการร่วมสมัยของสุนทรียศาสตร์ สุนทรียวิจักขณ์ ประสบการณ์สุนทรียะ การรับรู้ทางสุนทรียะกับประสบการณ์สุนทรียะ คุณค่าของประสบการณ์สุนทรียะ ระดับการรับรู้และการพัฒนาประสบการณ์สุนทรียะ สุนทรียะในผลงานศิลปะ หลักการทั่วไปของศิลปะ สุนทรียะในทัศนศิลป์ สุนทรียะในดนตรีหรือเพลง สุนทรียะในนาฏศิลป์และศิลปะการแสดง สุนทรียศึกษา ความหมายของสุนทรียศึกษา พัฒนาการและขอบข่ายของสุนทรียศึกษา โปรแกรมสุนทรียศึกษา

        "ความงามคือความจริง ความจริงคือความงาม

          นั่นคือโลกทั้งหมดที่เจ้ารู้ และจำเป็นต้องรู้"

         ถ้อยคำที่ยกย่องความงามไว้อย่างสูงยิ่งนี้ จะรับรู้ได้ก็ด้วยหัวใจเท่านั้น คำพูดที่ว่า "ความงามขึ้นอยู่กับสายตาของผู้เห็น" นั้นไม่เพียงพอ เพราะสัจจะทั้งสามประการที่เพลโตพูดถึงเป็นความจริงทางจิตใจ เป็นเรื่องของมโนสัมผัส เป็นธรรมชาติที่ไม่อาจวัดได้ด้วยปริมาณ

         หนังสือความงามข้ามกาลเวลา เปิดเผยให้เห็นถึงเส้นทางออกแสวงหาคุณค่าและความหมายลึกซึ้งของงานศิลปะจากหลายมุมโลก อาทิ ภาพ Virgin of the Rocks ของลีโอนาโด ดา วินซี, ปราสาทหินนครวัดแห่งอาณาจักรขอม, มหาสุสานทัชมาฮาลสมัยราชวงศ์โมกุล, สวนหินในวัดเรียวอันจิ ประเทศญี่ปุ่น, งานสถาปัตยกรรมฝีมือออกแบบโดยแฟรง ลอยด์ ไรท์, สายหนังถักคาดเอวของอินเดียนดงเผานาวาโฮ, ถ้วยชาเกาหลี ยุคราชวงศ์ยี่ สมัยศตวรรษที่สิบหก ไปจนถึงผลงานจิตรกรรมของศิลปินเอกอย่างพาโบล ปิกัสโซ และวิเซนต์ แวน โก๊ะ ฯลฯ

        หนังสือ สนทรียศาสตร์ มีเนื้อหาภายในเล่มดังนี้ กล่าวถึงสุนทรียศาสตร์คืออะไร ประโยชน์ของการศึกษาสุนทรียศาสตร์ ความสัมพันธ์ระหว่างสุนทรียศาสตร์กับปรัชญาและศิลปะ ปรัชญาศิลป์ในศิลปกรรมตะวันตก ปรัชญาศิลป์สมัยก่อนประวัติศาสตร์ ปรัชญาศิลป์ในศิลปกรรมไทย ปรัชญาศิลป์ในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ การแบ่งอายุเวลาศิลปะวัตถุก่อนประวัติศาสตร์ในประเทศไทย ยุคหินเก่า ยุคหินกลาง ยุคหินใหม่ ยุคโลหะ สุนทรียธาตุและเกณฑ์ตัดสินทางสุนทรียศาสตร์ กล่าวถึงสุนทรียธาตุคืออะไร ศิลปินสามารถแสดงออกซึ่งสุนทรียธาตุได้ในทางใด เกณฑ์ตัดสินทางสุนทรียศาสตร์ ทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ของนักปราชญ์ในสมัยก่อนปลาโต้ แนวคิดของพีธากอเรียนกับความคิดในเรื่องความกลมกลืน โซฟิสต์กับความงามแบบอัตนัยนิยม โสคราเต็สกับทัศนะในเรื่องความงาม ทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ของนักปราชญ์ในสมัยทองของกรีก ปลาโต้กับทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ ทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ของอาริสโตเติล ทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ของนักปราชญ์ในสมัยโรมันเรืองอำนาจ ทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ของชาว เอปิคิวเรียน ทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ของชาววิมัตินิยม ทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ของชาวสโตอิค ทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ของโปลตีนุส ทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ของนักปราชญ์ในสมัยกลางยุโรป นักบุญออกัสตินกับแนวคิดทางสุนทรียศาสตร์ นักบุญอาควีนัสกับแนวคิดทางสุนทรีศาสตร์ ทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ของนักปราชญ์สมัยใหม่ ระยะเวลาแห่งการฟื้นฟูปรัชญากรีกและโรมันจนกระทั่งถึงช่วงเวลาของปรัชญาฮิวม์ เบเนดิคต์ สปีโนซากับทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ ก็อตต์ ฟริต วิลเฮล์ม ไลบ์นิซ กับทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ โธมัส ฮอบส์ กับทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ เดวิด ฮิวม์ กับทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ ระยะเวลาปรัชญาค้านท์จนกระทั่งถึงสมัยปัจจุบัน ทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ของค้านท์ เฮเกลกับทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ โชเปนฮาวกับทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ คาร์ล มาร์กซ์กับทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ เลโอ ดอลสต็อยกับทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ ซิกมุนด์ ฟรอยด์ กับทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ จอห์น ดิวอี้ กับทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ ยอร์ช ซานตายานากับทัศนะทางสุนทรียศาสตร์ โกรเช กับทัศนะทางสุนทรียศาสตร์

        เอกสารประกอบการสอนรายวิชา 2003106 สุนทรียศาสตร์และการวิจารณ์ศิลปะ เนื้อหาภายในเล่มแบ่งออกเป็น 9 บท ดังนี้ กล่าวถึงความเป็นมาของคำว่าสุนทรียศาสตร์ ขอบเขต ความหมาย จุดมุ่งหมายของสุนทรียศาสตร์ สุนทรียศาสตร์กับศิลปะ ความหมายของสุนทรียภาพ ประสบการณ์ทางสุนทรียะ ความเป็นมาของสุนทรีศาสตร์ พัฒนาการความคิดทางสุนทรียศาสตร์ สุนทรียศาสตร์ของนักปรัชญาสมัยใหม่ ปัญหาสุนทรียศาสตร์ และปัญหาศิลปะสมัยใหม่ ทฤษฎีความงาม กล่าวถึงความหมายของความงาม ทัศนะเกี่ยวกับความงาม แนวคิดเกี่ยวกับความงาม ผลจากความคิดเรื่องความงาม ความงามกับศิลปะ ศิลปะ ความงามกับศาสนา ความงามตามหลักการทางพุทธศาสนา ลักษณะรูปแบบความงาม ผลงานศิลปะกับทฤษฎีศิลปะ ความหมายของคำว่าศิลปะ นักสุนทรียศาสตร์กับผลงานศิลปะ ทฤษฎีศิลปะ ศิลปะและปรัชญาศิลปะ กล่าวถึงความหมายของคำว่าศิลปะ ความหมายของปรัชญา สาขาของปรัชญา ความหมายของปรัชญาศิลปะ การสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับปรัชญาศิลปะ กิจกรรมของปรัชญาศิลปะ การวิจารณ์ศิลปะ วัฒนธรรมการวิจารณ์ศิลปะในสังคมไทย กระบวนการคิดที่นำไปสู่การวิจารณ์ศิลปะ ความหมายของการวิจารณ์ศิลปะ จุดมุ่งหมายและความสำคัญของการวิจารณ์ศิลปะ การวิจารณ์ศิลปะที่พึงประสงค์ การวิจารณ์ศิลปะที่มีคุณค่า นักวิจารณ์ศิลปะ และแนวทางการพัฒนาการวิจารณ์ศิลปะ ทฤษฎีการวิจารณ์ศิลปะ กล่าวถึงลักษณะเฉพาะของวัฒนธรรมการวิจารณ์ศิลปะ ทฤษฎีการวิจารณ์ศิลปะของ  เฟลด์แมน ทฤษฎีการวิจารณ์ศิลปะของจีน เอ มิทเลอร์ ทฤษฎีการวิจารณ์ศิละปะของสมเกียรติ์ ตั้งนโม ทฤษฎีการวิจารณ์ศิลปะของมอนโร ซี เปียสลีย์ ทฤษฎีการวิจารณ์ศิลปะของสุนทรีย์ ของ ราฟ์ฟ สมิธ และหน้าที่ของนักวิจารณ์ศิลปะ การเขียนบทวิจารณ์ศิลปะ กล่าวถึงความหมายของบทวิจารณ์ เป้าหมายของการเขียนบทวิจารณ์ รูปแบบ ระดับภาษา การใช้ภาษาเขียนเพื่อการวิจารณ์ศิลปะ เนื้อหาเพื่อการเขียนบทวิจารณ์ศิลปะ รูปแบบและวิธีการนำเสนอการเขียนบทวิจารณ์ศิลปะ ลักษณะการเขียนและหลักเกณฑ์การเขียนบทวิจารณ์ศิลปะ แนวคิดเพื่อการเขียนบทวิจารณ์ศิลปะ บทวิจารณ์ศิลปะที่มีลักษณะเด่น ขั้นตอนการเขียนบทวิจารณ์ศิลปะ วิธีนำเสนอรูปแบบของบทวิจารณ์ศิลปะ และการเขียนบทวิจารณ์ศิลปะเพื่อการเผยแพร่

   หนังสือ มนุษย์กับจินตนาการ มีเนื้อหาดังนี้

• การศึกษาประวัติศาสตร์ศิลป์

• รูปแบบศิลปกรรมในประวัติศาสตร์ศิลป์

• รูปแบบศิลปกรรม : ศิลปินกลุ่มแรกและผลงานสร้างสรรค์

• มนุษย์ จินตนาการและความคิดสร้างสรรค์

• ความเป็นมาของรูปแบบศิลปกรรม : ปัญหาอันมากมาย

  หนังสือเล่มนี้มีเนื้อหาทั้งหมด 10 บทประกอบด้วย บทนำช่วยให้ผู้อ่านเห็นภาพฉายของจิตวิทยาศิลปะว่ามีกระบวนการศึกษาพฤติกรรมศิลปะอย่างไร ส่วนบทที่ 1 กล่าวถึงนิยามของศิลปะในบริบทของสุนทรียศาสตร์และจิตวิทยาศิลปะซึ่งมีความต่างกัน บทที่ 2 กล่าวถึงทฤษฎีจิตวิทยาสำคัญที่นำมาอธิบายพฤติกรรมศิลปะทั้งศิลปินและผู้ชม บทที่ 3-5 มีเนื้อหาเกี่ยวเนื่องกันกับการรับรู้องค์ประกอบทางทัศนที่สำคัญ 2 ตัวคือ สีและรูปร่าง ซึ่งสร้างอิทธิพลต่อความรู้สึกและความหมายแก่บุคคล ตลอดจนเชื่อมโยงไปสู่การเห็นเป็นภาพสามมิติบนระบาบจิตรกรรม โดยมีคำอธิบายจากทฤษฎีจิตวิทยาการรับรู้ที่เกี่ยวข้องหลายทฤษฎี ตั้งแต่บทที่ 6-9 เป็นการศึกษาพฤติกรรมศิลปะที่เกิดขึ้นในมนุษย์ โดยศึกษาพฤติกรรมทางปัญญาของสัตว์บางชนิดที่มีเปลือกสมอง อันจะช่วยขยายภาพพัฒนาการศิลปะในเด็กที่สะท้อนความสำเร็จของมนุษย์ในการสร้างสัญลักษณ์ขึ้นมาใช้สื่อสารจินตนาการและอารมณ์ในขณะที่สัตว์ขาดสิ่งเหล่านี้ นอกจากนี้ยังกล่าวถึงธรรมชาติของบุคคล 2 ประเภทคือ ศิลปินและผู้ชม ซึ่งมีความแตกต่างกันโดยสิ้นเชิงทั้งแรงบันดาลใจและความปรารถนาต่อประสบการณ์ศิลปะ และในบทที่ 10 เป็นการศึกษาพฤติกรรมศิลปะในบุคคลที่สมองมีความผิดปกติทางพยาธิสภาพและผิดปกตทางจิตใจ ซึ่งอาจช่วยให้มีคำอธิบายมากยิ่งขึ้นเกี่ยวกับที่มาของแรงบันดาลใจ จินตนาการ ความคิดสร้างสรรค์ ซึ่งยากจะศึกษาได้ในคนปกติ ทั้งหมดนี้น่าจะนำมาตอบคำถามสำคัญที่ว่า ศิลปะคืออะไร มนุษย์สร้างศิลปะเพื่ออะไร อะไรเป็นแรงผลักดันและเหตุใดผู้ชมจึงเกิดอารมณ์ไปกับงานศิลปะ เป็นต้น

       หนังสือ ความงามในศิลปะไทย เป็นงานรวมบทความ 50 บทความ ผลงานของ น. ณ ปากน้ำ ศิลปินแห่งชาติผู้เชี่ยวชาญงานด้านศิลปะไทย หนังสือเล่มนี้ยังถูกคัดเลือกให้เป็นหนังสือดี   1 ใน หนังสือ 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน

        หนังสือ ความงามในศิลปะไทย แบ่งเนื้อหาออกเป็น 5 ภาค ดังนี้

        ภาค 1 จิตรกรรมไทย มีเนื้อหาดังนี้ คุณค่าของภาพไทยในอดีต งานจิตรกรรมโบราณสมัยรัตนโกสินทร์ ภาพเขียนเรื่องมารผจญและเรื่องเสด็จลงจากสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ ภาพเขียนที่เสมือนเพชรอยู่ในโคลน ชีวิตของจิตรกรไทยโบราณ คนไทยเขียนภาพสมัยใหม่มาก่อนปิกัลโซ่ เรื่องของภาพเขียนไทย และว่าด้วยเรื่องสีในภาพไทย สีแดงกับภาพเขียนไทย ภาพเขียนสมัยอยุธยาตอนต้น และว่าด้วยภาพไทย ภาพเขียนไทยกับศิลปะตะวันตก ความมีชีวิตชีวาของเส้น และศิลปะไทยกับเส้น

      ภาค 2 ศิลปินเอก มีเนื้อหาดังนี้ จิตรกรไทยผู้ริเริ่มเขียนภาพเหมือนเป็นคนแรก เพลินไปกับภาพเขียนของอาจารย์ขรัวอินโข่ง และสมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ศิลปินเอกแห่งรัตนโกสินทร์

      ภาค 3 ศิลปะในวัดสำคัญ มีเนื้อหาดังนี้ ศิลปะกับวัด ชมวัดระฆังโฆสิตาราม ชมวัดบวรนิเวศวิหาร ชมวัดสุวรรณาราม ชมวัดโพธิ์ ชมวัดสุทัศนเทพวราราม บานประตูสลักไม้วัดสุทัศนเทพวราราม ชมวัดจังหวัดเพชรบุรี ชมวัดใหญ่อินทาราม ชลบุรี

     ภาค 4 ปริทัศน์ศิลปะไทย มีเนื้อหาดังนี้ ศิรประภา ศิลปวัฒนธรมของไทยในยุคสุวรรณภูมิ ศิลปะเชียงแสนในปกรณัมนิยายทางเหนือ ศิลปะเชียงใหม่ ศิลปะล้านนา สำรวจพุทธศิลป์ในอยุธยา ปริทัศน์ศิลปะไทย ศิลปะโบราณสถานในกรุงเก่า และอยุธยาในทัศนะของบาทหลวงเดอ ชัวสี

     ภาค 5 ศิลปะไทยยุคปัจจุบัน มีเนื้อหาดังนี้ อะไรคือศิลปะ อะไรคือนาจาร ประติมากรรมไทยยุคใหม่ ศาสตราจารย์ศิลป พีระศรี ผู้สร้างประติมากรรมและจิตรกรไทยยุคปัจจุบัน การปฏิรูปศิลปะสากลในประเทศไทย และแกลเลอรี่ในเมืองไทย

    หนังสือ สุนทรียะทางทัศนศิลป์ มีเนื้อหาภายในเล่มดังนี้

       บทที่ 1 มนุษย์และประสบการณ์ทางสุนทรียะ กล่าวถึงสมรรถนะทางสุนทรียะของมนุษย์ องค์ประกอบ การรับรู้ การพัฒนาและสรุปลักษณะประสบการ์ทางสุนทรียะ ความเข้าใจในสุนทรียศาสตร์ ประวัติสุนทรียศาสตร์ ความงามในทัศนะของนักปรัชญา ทฤษฎีเกี่ยวกับความงาม ศิลปะกับปรัชญา มนุษย์กับศิลปะ คำนิยามกับการเรียนรู้ทางศิลปะ สิ่งที่แฝงเร้นในคำยาม ประมวลคำนิยามศิลปะ และวิเคราะห์คำยาม

       บทที่ 2 ศิลปะกับการแสดงออกของมนุษย์ กล่าวถึงหลักการพิจารณาพฤติกรรมการแสดงออกทางศิลปะ และสิ่งเร้าที่สำคัญต่อการสร้างศิลปะของมนุษย์

       บทที่ 3 ขอบข่ายของศิลปกรรม กล่าวถึงขอบข่ายของศิลปศาสตร์ตามคติโบราณ ขอบข่ายลักษณะสิปปะ ขอบข่ายศิลปะโดยนักการศึกษา ขอบข่ายศิลปะตามการรับรู้ ขอบข่ายศิลปกรรมประเภททัศน์ศิลป์

       บทที่ 4 ศิลปะไทย กล่าวถึงจิตรกรรมไทย จิตรกรรมไทยประเพณี จิตรกรรมไทยร่วมสมัย ประติมากรรมไทย สถาปัตยกรรมไทย หัตถศิลป์ไทย

       บทที่ 5 รูปแบบในการถ่ายทอดและการรับรู้ตีความ กล่าวถึงรูปแบบการถ่ายทอดในลักษณะที่ลอกเลียนแบบหรือเหมือนจริงตามธรรมชาติ รูปแบบการถ่ายทอดในลักษณะกึ่งนามธรรมและนามธรรม การรับรู้ตีความศิลปะรูปแบบธรรมชาติ รูปแบบกึ่งนามธรรมและนามธรรม ความเข้าใจในการรับรู้ศิลปะ

      บทที่ 6 ทฤษฎีเบื้องต้นทางศิลปะ กล่าวถึงองค์ประกอบพื้นฐานทางศิลปะ

      บทที่ 7 ศิลปะกับคุณค่าความเป็นมนุษย์ กล่าวถึงคุณค่าของศิลปะกับการพัฒนามนุษย์

     หนังสือ ความจริงในภาพวาด บทวิจารณ์ว่าด้วยสุนทรียศาสตร์ของไฮเด็กเกอร์และแดร์ริดา มีเนื้อหาดังนี้

       ความเห็นที่แตกต่างระหว่างไฮเด็กเกอร์ แดร์ริดา และชาพิโรต่อภาพวาดชิ้นหนึ่งของฟาน-ก็อก ความเห็นที่แตกต่างนี้เอกงที่เป็นปมซึ่งทำให้เกิดเป็นเนื้อหาทั้งหมดของหนังสือเล่มนี้ เป็นการอธิบายแนวคิดพื้นฐานของแดร์ริดา พร้อมกับวิจารณ์แนวคิดดังกล่าวจากมุมมองของวิชาสุนทรียศาสตร์ ผู้เขียนต้องการวิจารณ์แนวคิดของแดร์ริดาที่ยกให้เป็นภาษาเป็นใหญ่ อันที่จริงแล้วเมื่อหลายปีก่อน จากการศึกษางานของเหล่านักปรัชญาในสายวิเคราะห์ (Analytic) เคยมีความเชื่อในเรื่องสำคัญของภาษาไม่แตกต่างจากแดร์ริดามากนัก อย่างไรก็ตามหลังจากที่ผู้เขียนได้ศึกษาแนวคิดทางสุนทรียศาสตร์จากภาพวาดมาพอสมควร ผู้เขียนมีความเชื่อเกี่ยวกับภาษาที่แตกต่างไปจากเดิม เป็นการอธิบายถึงปรัชญาพื้นฐานของไฮเด็กเกอร์ที่อยู่ในหนังสือ Being and Time  ซึ่งมีความเกี่ยวข้องกับแนวคิดทางสุนทรียศาสตร์ของไฮเด็กเกอร์ เป็นการอธิบายถึงแนวคิดทางสุนทรียศาสตร์ของไฮเด็กเกอร์ที่อยู่ในบทความ The Origin of the Work of Art (กำเนิดของงานศิลปะ) บทนี้มีเนื้อหาค่อนข้างยาว เป็นการวิจารณ์แนวคิดทางสุนทรียศาสตร์ของไฮเด็กเกอร์จากมุมมองภายในระบบปรัชญาของไฮเด็กเกอร์เอง บทนี้มีความสำคัญเนื่องจากเป็นพื้นฐานที่ทำให้สามารถวิจารณ์แดร์ริดาในบทต่อไป เป็นการอธิบายคำวิจารณ์ของชาพิโรที่มีต่อไฮเด็กเกอร์ บทนี้ยังกล่าวถึงความเห็นของแดร์ริดาที่ออกมาโจมตีชาพิโร และให้การปกป้องไฮเด็กเกอร์ เป็นการอธิบายแนวคิดทางปรัชญาของคานท์ ก่อนที่จะกล่าวถึงคำวิจารณ์ของแดร์ริดาที่มีต่อปรัชญาของคานท์ อันมีผลกับคำวิจารณ์ที่แดร์ริดาจะมีต่อชาพิโรต่อไป

        ทัศนศิลป์ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน แสดงให้เห็นถึงกระแสแห่งภูมิปัญญาของมนุษย์ที่หลั่งไหลออกมาเป็นระยะ ๆ มีวิวัฒนาการอย่างต่อเนื่องและส่งผลต่อการสร้างสรรค์ในโลกของยุคปัจจุบัน จึงจำเป็นที่จะต้องรับรู้และศึกษาทัศนศิลป์อย่างจริงจัง เพราะทุกวันนี้ทัศนศิลป์มีบทบาทในสังคมจนเป็นที่ยอมรับกันมาขึ้นแต่ะรวบรัดนำมาศึกษาเฉพาะทัศนศิลป์สมัยใหม่ ย่อมจะไม่เกิดผลสำเร็จเท่าที่ควร เพราะงานทัศนศิลป์เป็นการสร้างสรรค์ของมนุษย์ตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์เรื่อยมาจนถึงสมัยใหม่ และเป็นต้นกำเนิดของวัฒนธรรมหรืออารยธรรมของมนุษยชาติ ฉะนั้นการศึกษาพัฒนาการงานทัศนศิลป์ตั้งแต่อดีต ย่อมเป็นหนทางสร้างความเข้าจทัศนศิลป์ในปัจจุบันได้ดียิ่งขึ้น

      หนังสือสุนทรียภาพทางทัศนศิลป์ มีเนื้อหาดังนี้ ความหมายของธรรมชาติ สิ่งแวดล้อมและศิลปะ ขอบข่ายของศิลปะ ศิลปะทัศนศิลป์ สุนทรียภาพทางทัศนศิลป์ ทัศนศิลป์ตะวันตก ทัศนศิลป์ประจำชาติไทย คุณค่าของงานทัศนศิลป์ ทัศนศิลป์ไทยในปัจจุบัน 

        หนังสือ สุนทรียศาสตร์เพื่อชีวิต มีเนื้อหาภายในเล่ม ดังนี้

        บทที่ 1 สุนทรียศาสตร์เพื่อชีวิต กล่าวถึงสุนทรียะ สุนทรียภาพและสุนทรียศาสตร์ และสุนทรียภาพคือประสบการณ์ที่ไม่หวังผลตอบแทน สุนทรียภาพและสมองซีกซ้าย-ขวา สุนทรียภาพกับการสร้างสรรค์ศิลปกรรม สุนทรียภาพกับการดำรงชีวิตส่วนตน และสุนทรียภาพกับการดำรงชีวิตในสังคม

       บทที่ 2 สุนทรียภาพในทัศนศิลป์ กล่าวถึงมนุษย์กับการแสดงรูปลักษณ์ โลกภายนอกและภายในกับทัศนศิลป์ การเขียนภาพระบายสีและภาพพิมพ์ การสร้างสรรค์รูปทรงสามมิติ การผสมผสานความคิดและสื่อแสดงออก ทัศนศิลป์ ศิลปะจินตทัศน์และสภาพแวดล้อม

       บทที่ 3 สุนทรียภาพในดนตรี กล่าวถึง มนุษย์กับการสร้างคลื่นเสียง ความคิดสร้างสรรคและดนตรี ดนตรีกระแลตะวันตก ดนตรีไทยและวงดนตรีไทย ดนตรี จิตวิญญาณและสังคม การพัฒนาดนตรีร่วมสมัย

       บทที่ 4 สุนทรียภาพในศิลปะการแสดง กล่าวถึงมนุษย์กับลีลา ศิลปะการแสดงตะวันตก และโขน ศิลปะการแสดงที่สง่างาม รวมถึงละครศิลปะการแสดงหลากหลายรูปแบบ หนังใหญ่ศิลปะการแสดงและภาพ หุ่นศิลปะการแสดงและประติมากรรม

       บทที่ 5 การพัฒนาค่านิยมด้านสุนทรียภาพในตัวบุคคล กล่าวถึงระบบการศึกษาและสุนทรียภาพ สุนทรียภาพและประสบการณ์ สุนทรียภาพและสภาพแวดล้อม สุนทรียภาพและวัฒนธรรม ธรรมชาติของการเป็นมนุษย์และการดำรงชีวิต

      ศิลป์ส่องทาง หนังสือรวมบทความวิชาการของ ศาสตราจารย์ ดร.เจตนา นาควัชระ ประกอบด้วยบทความ 12 บท

        บทความแรก คือศิลปะส่องทางให้แก่กันในวัฒนธรรม เป็นเสมือนบทนำที่เสนอประเด็นหลักของโครงการวิจัยอันเป็นเป้าหมายสำคัญของผู้เขียน คือการพัฒนาแนวคิดและเครื่องมือเพื่อใช้ในการศึกษาวิเคราะห์วัฒนธรรมในสังคมไทย โดยการปรับปรนมโนทัศน์และวิธีการของตะวันตก จากแนวคิดศิลปะส่องทางให้แก่กันของนักวิชาการวรรณคดีเยอรมัน ชื่อออสการ์ วัลเซิล (Oskar Walzel) ด้วยความเชื่อมั่นว่า มโนทัศน์หรือแนวคิดนี้มีลักษณะเป็นสากลที่จะนำมาใช้ได้ในการพิจารณาศึกษาข้อมูลของวัฒนธรรมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่นวัฒนธรรมไทย

       บทความลำดับที่สองและสาม ซึ่งต่อเนื่องกันทางความคิดมาจากบทแรก คือการวิจารณ์ส่องทางให้แก่กัน อันเป็นแกนของโครงการวิจัยเรื่องใหญ่ การวิจารณ์ในฐานะพลังทางปัญญาของสังคมร่วมสมัย และบทความสังเคราะห์ความคิดเชิงทฤษฏีชิ้นสำคัญคือ แนวทางการ สร้างทฤษฏีจากแผ่นดินแม่ ก็ถือได้ว่าเป็นกรอบความคิดหลักของโครงการวิจัยดังกล่าว ซึ่งผู้เขียนได้ระบุไว้ในบทความว่า แนวคิดที่นำมาเสนอในครั้งนี้มิใช่เป็นการคิดใหม่เสียทั้งหมด แต่เป็นการนำความคิดเชิงทฤษฎีที่ได้เสนอไว้ในวาระต่าง ๆ มาสังเคราะใหม่ (เพราะ) ถึงเวลาแล้วที่นักวิชาการด้านมนุษยศาสตร์ของไทยจะได้ร่วมกันสร้าง ทฤษฎีจากแผ่นดินแม่ ขึ้นมา

      บทความลำดับที่สาม คือแนวทางการสร้างทฤษฏีศิลปะแผ่นดินแม่ นั้นกล่าวถึงไว้ในตอนต้นแล้วว่าเป็นบทสังเคราะห์ข้อสรุปเชิงทฤษฏี อันได้แก่ สัมพันธภาพแนวนอนของประชาคมศิลปะ สุนทรียศาสตร์แห่งความไม่ต่อเนื่อง สุนทรียศาสตร์แห่งการสงวนอารมณ์วัฒนธรรมระนาดทุ้ม ศิลปะแนวเดี่ยวและศิลปะหลากแนว นอกจากนี้ยังมีแนวคิดที่มีนัยทางทฤษฏีที่น่าสนใจอย่างมาก เช่น วัฒนธรรมทวิวัจน์ (dialogic culture)

    หนังสือศิลปวิจักษณ์ มีเนื้อหาเกี่ยวกับความหมายและวิวัฒนาการของศิลปะ หลักการทางสุนทรียศาสตร์ การปลูกฝังความเข้าใจและชื่นชมในศิลปกรรสาขาต่าง ๆ หนังสือศิลปวิจักษณ์ มีเนื้อหาเกี่ยวกับความหมายและวิวัฒนาการของศิลปะ หลักการทางสุนทรียศาสตร์ การปลูกฝังความเข้าใจและชื่นชมในศิลปกรรสาขาต่าง ๆ

     หนังสือศิลปวิจักษณ์ มีเนื้อหาเกี่ยวกับความหมายและวิวัฒนาการของศิลปะ หลักการทางสุนทรียศาสตร์ การปลูกฝังความเข้าใจและชื่นชมในศิลปกรรมสาขาต่าง ๆ หนังสือมีทั้งหมด 5 บทด้วยกัน บทที่ 1 เป็นสาระสำคัญเกี่ยวกับศิลปะจะบรรยายถึงความหมายของศิลปะ ประเภทของศิลปะ อิทธิพลที่มีผลต่อการสร้างสรรค์งานศิลปะ บทที่ 2 เป็นการบรรยายถึงเนื้อหาของศิลปะพร้อมตัวอย่างที่สามารถสื่อความหมายได้ง่าย บทที่ 3 เกี่ยวกับศิลปิน ภาพถ่ายของศิลปินและผลงานตัวอย่าง บทที่ 4 การสร้างสรรค์งานศิลปกรรมที่ได้รับอิทธิพลมาจากศาสนา และบทที่ 5 เป็นเนื้อหาเกี่ยวกับศิลปะสมัยใหม่ เริ่มตั้งแต่มีการรื้อฟื้นศิลปกรรมกรีกและโรมันในสมัยเรอเนซองหรือสมัยฟื้นฟูวิทยา ศิลปกรรมได้พัฒนาทั้งเนื้อหาและเรื่องราวอย่างต่อเนื่องจนมีมากมายหลากหลาย

     การสร้างสรรค์งานศิลปะ การนำศิลปะไปประยุกต์ในด้านต่าง ๆ หรือแม้แต่การเรียนวิชาศิลปะสาขาต่าง ๆ ให้ได้ดี ความรู้เกี่ยวกับองค์ประกอบศิลปะเป็นเสมือนรากฐานของการศึกษาวิชาศิลปะในสาขาต่าง ๆ เมื่อมีรากฐานที่ดีแล้ว การต่อยอดออกไปก็ย่อมทำได้โดยไม่ยากนัก

       หนังสือ องค์ประกอบศิลปะ เล่มนี้ประมวลเนื้อหาทั้ง 4 บทดังนี้

        บทที่ 1 ความเข้าใจในศิลปะ กล่าวถึงความหมายของศิลปะ ขอบข่ายของศิลปะ ความเข้าใจในองค์ประกอบศิลปะ จุดมุ่งหมายขององค์ประกอบศิลปะ การแบ่งองค์ประกอบศิลปะ

        บทที่ 2 องค์ประกอบที่เป็นพื้นฐานในการสร้างสรรค์งานศิลปะ ได้แก่ จุด เส้น รูปทรง รูปร่าง มวล ลักษณะผิว ส่วนสัด สี น้ำหนัก แสงและเงา ที่ว่าง

        บทที่ 3 องค์ประกอบที่เป็นหลักในการสร้างสรรค์งานศิลปะ ได้แก่ การซ้ำ จังหวะ ลวดลาย การลดหลั่น ทิศทาง ความกลมกลืน การตัดกัน ความสมดุล เอกภาพ

        บทที่ 4 การจัดภาพ ประกอบด้วยส่วนประกอบของภาพ การวางจุดเด่น การเน้น รูปแบบของการจัดภาพ

     หนังสือ องค์ประกอบของศิลปะ ประกอบด้วยเนื้อหาภายในเล่มนี้

      บทแรกจะกล่าวแนะนำให้รู้จักกับศิลปะโดยทั่วไป เพื่อเป็นพื้นฐานสำหรับการทำความเข้าใจกับองค์ประกอบของศิลปะต่อไป และได้อธิบายนิยามความหมายของศิลปะ ด้วยการนำเอาทัศนะต่าง ๆ ของนักปรัชญาและศิลปินทั้งหลายในอดีตและปัจจุบันมาร่วมกันเข้า แล้วหาความหมายที่เป็นกลางให้เหมาะสมกับความเคลื่อนไหวของศิลปะในปัจจุบัน

      องค์ประกอบของศิลปะ กล่าวถึงรูปทรง เนื้อหา ความสำคัญของเรื่องที่มีต่อเนื้อหา

      ทัศนธาตุ ได้แก่จุด เส้น น้ำหนักอ่อนแก่ของแสงและเลา แบบรูปของที่ว่าง สี ลักษณะผิว

      ที่ว่าง กล่าวถึงคำจำกัดความของที่ว่าง ลักษณะของที่ว่าง รูปทรงกับที่ว่าง พลังเคลื่อนไหวของที่ว่าง ที่ว่าง 3 มิติหรือความลึกในงานจิตรกรรม แนวความคิดร่วมสมัยเกี่ยวกับที่ว่าง

      เอกภาพ กล่าวถึงเอกภาพคืออะไร เอกภาพของรูปความคิด เอกภาพของการแสดงออก เอกภาพของรูปทรง กฎเกณฑ์หลักและรองของเอกภาพ

      ดุลยภาพ กล่าวถึงเส้นแกน ดุลยภาพแบบสมมาตร ดุลยภาพแบบอสมมาตร ดุลยภาพของสี ดุลยภาพของน้ำหนัก

        หนังสือ เรียนรู้ทฤษฏีสี กล่าวถึงความเป็นมาของสี คุณลักษณะของสี แม่สีระบบ
ต่าง ๆ ลำดับวงจรสี วรรณะของสี คุณค่าของสี สีเอกรงค์ สีกลมกลืน ความเข้มของสี สภาพสีส่วนรวม สีคู่ประกอบ สีเลื่อนพราย สีขัด ระยะของสี ทฤษฏีประยุกต์ใช้สีในงาน
อื่น ๆ จิตวิทยาของสี สีกับชีวิตประจำวัน สีในงานจิตรกรรม สีในงานตกแต่ง 

      หนังสือ ทฤษฎีสี ได้แบ่งเนื้อหาภายในเล่มไว้ 10 บท ดังนี้

       บทที่ 1 สีในประวัติศาสตร์ศิลป์ กล่าวถึงสีในสมัยอียิปต์โบราณ สมัยกรีกโบราณ สมัยโรมันโบราณ สมัยยุคต้นของคริสเตียน สมัยเรอนาส์ซองส์ สมัยบาโรก-โรโกโก สมัยฟื้นฟูคลาสิก สมัยลัทธิอิมเพรสชันนิสม์ และลัทธิหลังอิมเพรสชันนิสม์ บทที่ 2 ความหมายของสี กล่าวถึงการมองเห็นแสงสี องค์ประกอบหลักของการมองเห็น แสง คุณสมบัติของสี ค่าน้ำหนักสี ความเข้มของสี ความสว่างไสว บทที่ 3 ทฤษฏีแม่สี กล่าวถึงทฤษฏีแม่สีวัตถุธาตุ แม่สีของนักจิตวิทยา จิตวิทยาสีกับความรู้สึก สีในเชิงสัญลักษณ์ และแม่สีของนักฟิสิกส์ บทที่ 4 วรรณะของสี กล่าวถึงวรรณะร้อนและเย็น การประสานสีต่างวรรณะ ค่าน้ำหนักของสี ค่าน้ำหนักของสีสีเดียวและสีหลายสี บทที่ 5 สีกลมกลืน กล่าวถึงความกลมกลืนตามทฤษฏีสีของเชฟเริล สีใกล้เคียง สีตรงข้าม สีแยกตรงข้าม สีสามเส้า และสีค่าอ่อนครอบคลุม บทที่ 6 ความจัดของสี กล่าวถึงความสุกสว่าง สภาพมีส่วนรวม กลวิธีการใช้สีส่วนรวมหรือสีครอบงำ การครอบงำโดยใช้สีใดสีหนึ่ง การครอบโดยการประสานกันระหว่างสี บทที่ 7 สีคู่ประกอบสีคู่หรือสีปฏิปักษ์ที่แท้ กล่าวถึงการใช้สีคู่ปฏิปักษ์ที่แท้จริง สภาพการตัดกันด้วยปรากฏการณ์สัมพันธ์ การตัดกันด้วยปรากฏการณ์สัมพันธ์ของความส่องสว่าง การตัดกันด้วยปรากฏการณ์สัมพันธ์ของสีผลกระทบของภาพภายหลัง สีเลื่อมพรายและสีขัด บทที่ 8 ทัศนียวิทยาของสี กล่าวถึงทัศนียวิทยาแบบเส้น แบบบรรยากาศ ความสว่างกับความมืด มิติจากสีและการรับรู้เกี่ยวกับสี บทที่ 9 สีในงานจิตรกรรมร่วมสมัย กล่าวถึงการใช้สีแสดงอารมณ์และความรู้สึก การใช้สีเพื่อเป็นสัญลักษณ์ การใช้สีในงานจิตรกรรมไทย และลักษณะของสีในงานจิตรกรรมไทย บทที่ 10 การใช้สีสำหรับการตกแต่งภายใน กล่าวถึงการเลือกสีใช้ในการตกแต่ง การตกแต่งโดยใช้สีวรรณะร้อนและวรรณะเย็น การตกแต่งโดยใช้สีกลาง การตกแต่งโดยใช้สีเอกรงค์ การตกแต่งโดยใช้สีตรงกันข้าม และการตกแต่งโดยใช้สีพาสเทล

        ปัจจุบันผลงานศิลปะมีปรากฏให้เห็นมากมายหลายรูปแบบ และหลากหลายวิธีการสร้างสรรค์ อันเป็นผลเนื่องมาจากความเจริญก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ด้านการสังเคราะห์และการผลิตทำให้มนุษย์สามารถผลิตวัสดุสังเคราะห์ขึ้นมาแทนวัสดุธรรมชาติ ซึ่งทำให้การสร้างสรรคงานศิลปะเกิดการเคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงไปตามกระแสวัฒนธรรมการผลิต ในอดีตวัสดุที่นำมาใช้ในการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะมักจะเป็นวัสดุธรรมชาติ ซึ่งผู้สร้างงานจะต้องทำความเข้าใจเรียนรู้กระบวนการแปรรูปวัสดุ และเทคนิคการใช้งาน ตลอดจนกระบวนการ ขั้นตอนการสร้างสรรค์งาน เหล่านี้ล้วนเป็นเรื่องที่มีความสลับซับซ้อนและปกปิดเป็นความลับต่อ การถ่ายทอดหรือเผยแพร่ความรู้ทำให้ผู้ที่ขาดความอดกลั้นอดทนหรือไม่มีใจรักทางด้านนี้เกิดความท้อถอยและเลิกลาความสนใจด้วเหตุผลข้ออ้างเพียงไม่มีพรสวรรค์ทางด้านศิลปะ

        หนังสือวัสดุและเทคนิคศิลปะ เล่มนี้เป็นเพียงแนวทางที่รวบรวมการสร้างงานศิลปะด้วยวัสดุและเทคนิคที่หลากหลาย เพื่อได้ใช้เป็นแนวทางในการดำเนินงานหรือพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ดัดแปลง วัสดุรอบ ๆ ตัวมาสู่กระบวนการการสร้างงานศิลปะ ได้แก่ การสร้างภาพด้วยสื่อผสม การสร้างภาพบนพื้นใบไม้ การสร้างภาพด้วยดินน้ำมัน การสร้างภาพด้วยกระดาษอัดรูป การสร้างภาพด้วยแผ่นฝ้าเพดาน การสร้างภาพด้วยปูนปลาสเตอร์ การสร้างภาพ 3 มิติ การสร้างภาพด้วยการสันดาป การสร้างภาพด้วยสติกเตอร์ การสร้งภาพด้วยสติกเกอร์สำเร็จรูป การสร้างภาพจากตอก การสร้างภาพด้วยสีสเปรย์ การสร้างภาพด้วยเศษสายไฟรถยนต์ การสร้างภาพด้วยสีน้ำมัน การสร้างภาพด้วยสีจากโฟม การสร้างภาพด้วยใบไม้ การสร้างภาพงานกระดาษ 3 มิติ เป็นต้น

           วิดีโออาร์ต เข้ามามีบทบาทตั้งแต่ปลายทศวรรษ 1960 ในช่วงการทดลองระยะแรกของมีเดียอาร์ต โดยมีการใช้ประติมากรรมและฉากแวดล้อมในรูปขแงวิดีโอ นำ จุน แปก ซึ่งมีพื้นฐานการฝึกอบรมในฐานะผู้ประพันธ์ดนตรีได้ทำการจัดวางเครื่องรับโทรทัศน์ 12 เครื่อง เปียโนสี่หลัง พร้อมด้วยเครื่องบันทึกเสียง เครื่องบันทึกเทปและอุปกรณ์สร้างเสียงแบบต่าง ๆ ในปาร์นาสแกลเลอรีในเมืองวูฟเฟอร์ทาล ในเดือนมีนาคม ค.ศ.1963 งานนิทรรศการที่มีแก่นเรื่องชิ้นแรกของเขาเปิดแสดงที่พิพิธภัณฑ์โฮเวิร์ดไวส์ ณ กรุงนิวยอร์ก ในปี 1969 โดยให้ชื่อชุดการแสดงว่า "โทรทัศน์ในฐานะสื่อสร้างสรรค์

           วิดีโออาร์ตถูกสร้างขึ้นโดยใช้อุปกรณ์วิดีโอแบบพกพา โดยแทบจะไม่มีสื่ออุปกรณ์ทางศิลปะอื่นใด โดยที่รูปแบบการแสดงออกเปลี่ยนไปตามการพัฒนาทางเทคนิคแบบต่าง ๆ ในช่วงต้นของวิดีโออาร์ตภาพมักจะพูกบันทึด้วยกล้องถ่ายวิดีโอและถูกนำมาเสนอโดยตรงผ่านมอร์นิเตอร์ที่เชื่อมต่อไว้ ต่อมาภายหลังศิลปินได้เปลี่ยนมาสร้างงานวิดีโอที่ยาวขึ้นและมีศิลปะมากขึ้น เพื่อนำเสนอในรูปของงานอินสตอลเลชั่น โดยที่ภาพมักจะถูกนำเสนอผ่าานมอร์นิเตอร์หลายตัวในศิลปะร่วมสมัย งานวิดีโอบางชิ้นก็มีลักษณะเป็นงานคอนเซ็ปชวล บางงานก็อ้างอิงถึงวัฒนธรรมป๊อป (เช่นมิวสิกวิดีโอและภาพยนตร์สารคดี) รวมทั้งงานแสดงสดหรือการทดลองเกี่ยวกับการรับรู้เชิงการมองเห็น หนังสือเล่มนี้ได้อธิบายนำกว้าง ๆ ในบทแรกและให้ตัวอย่างสั้น ๆ เพื่อปูพื้นฐานและให้ภาพรวมของงานวิดีโออาร์ตหลากหลายรูปแบบตั้งแต่ยุคต้นจนถึงปัจจุบัน

        เคยสงสัยกันไหมว่า เครื่องหมาย ตราสัญลักษณ์ประจำหน่วยงาน องค์กร สมาคม กลุ่มลัทธิความเชื่อหรือศาสนาต่าง ๆ  มีที่มาอย่างไร เกิดขึ้นเมื่อใด สร้างขึ้นเพื่อจุดประสงค์ใด และมีความหมายเช่นใด ทุกสิ่งล้วนมีที่มา และความหมาย รวมไปถึงวัตถุประสงค์ในการนำไปใช้ แม้แต่ความลี้บลับที่มีนัยแฝงอยู่

         การศึกษาความหมายที่แฝงอยู่ของสัญลักษณ์เหล่านี้ ย่อมนำไปอยู่ทุกเรื่องราวที่เกี่ยวข้อง ตัวอย่างที่แสดงถึงการใช้สัญลักษณ์บอกเล่าเหตุการณ์ต่าง ๆ หรือจารึกบันทึกความทรงจำของมนุษยชาติดังเช่น ตัวอักษรภาพของชาวไอยคุปต์ ที่พบเห็นได้ทั่วไปในวิหารศักดิ์สิทธิ์ พระราชวังโบราณภายในปิรามิตเป็นสถานที่เก็บศพของฟาโรห์ กษัตริย์ผู้ครองดินแดนไอยคุปต์ บนโลงศพ ภาชนะเครื่องใช้ สัญลักษณ์ต่าง ๆ ที่พบในไอยคุปต์นั้นเป็นเพียงส่วนหนึ่งของสัญลักษณ์ทั้งหมดที่เกิดขึ้นบนโลกใบนี้ แต่ในภูมิภาคอื่น ๆ บนพื้นปฐพีนี้ยังมีการใช้สัญลักษณ์หรือเครื่องหมายแทนความหมายอีกมากมาย ไม่ว่าจะเป็นการใช้ในด้านศาสนา สิ่งยึดเหนียวจิตใจและสร้างแรงศรัทธาให้กับมนุษย์ ด้านการเมืองการปกครองที่สัญลักษณ์ถูกใช้เพื่อเป็นการแผ่อำนาจการปกครองของผู้ปกครอง ด้านเศรษฐกิจสังคมและอารยธรรม เครื่องหมายต่าง ๆ คือสิ่งบ่งชึ้ถึงสภาพบ้านเมือง ความมั่นคงและมั่งคั่ง ความรุ่งเรืองในด้านศิลปะและวัฒนธรรม

     ระบบป้ายสัญลักษณ์เป็นส่วนหนึ่งของวิชาเรขศิลป์ที่นำความสัมพันธ์ทางด้านการออกแบบสื่อสารเพื่อการใช้งาน โดยเริ่มจากความสัมพันธ์ของคนทำให้เกิดการขยายตัวในบริเวณพื้นที่ขนาดเล็กของบริเวณเขตบ้าน เมื่อประชากรนี้มีจำนวนเพิ่มขึ้นทำให้ขนาดชุมชนเปลี่ยนแปลงสภาพเป็นหมู่บ้าน ขยายต่อเป็นเมือง กลายเป็นประเทศ เป็นอาณาเขตกว้างไกลออกไป เพื่อขจัดปัญหาจากการสื่อสารที่กว้างไกลซับซ้อน ป้ายสัญลักษณ์เป็นกลไกสำคัญที่ถูกนำมาใช้วัดระเบียบเพื่อแก้ปัญหาการสื่อสารระหว่างมนุษยชาติให้เป็นระบบเดียวกัน

      หนังสือเล่มนี้จะกล่าวถึงเรื่องราวของระบบป้ายสัญลักษณ์โดยละเอียด เพื่อเรียนรู้ถึงกลไกป้ายสัญลักษณ์โดยละเอียด เพื่อเรียนรู้ถึงกลไกของระบบป้ายที่ครอบคลุมไปถึงการออกแบบ และกระบวนการจัดระบบป้ายสัญลักษณ์อย่างถูกวิธี เป็นพื้นฐานความรู้ให้ประโยชน์แก่นักศึกษา เพื่อให้เข้าใจถึงความสำคัญของระบบป้ายสัญลักษณ์และสามารถนำไปใช้ประกอบการออกแบบ เพิ่มความรู้ความเข้าใจที่มีดั้งเดิม รวมทั้งเป็นแหล่งข้อมูลเพื่อการศึกษาแนวลึกต่อไป

      เนื่องจากผู้เขียนมีความเชื่อว่า การออกแบบเรขศิลป์ด้วยระบบป้ายสัญลักษณ์ ซึ่งมีกำเนิดมาตั้งแต่โบราณก่อนยุคประวัติศาสตร์ จะถูกนำกลับมาใช้เป็นภาษาสากลที่สื่อสารโดยไม่ใช้ถ้อยคำ "World Language without Words" ได้อย่างดีในอนาคตเทียบได้กับภาษาเขียน ภาษาพูดเพื่อใช้สำหรับยุคแห่งการสื่อสารไร้พรมแดน (Mobile Age) ข้ามอุปสรรคระหว่างความแตกต่างทางภาษา วัฒนธรรมและการศึกษา จึงมีความจำเป็นที่นักศึกษาออกแบบและประชาชนควรมีส่วนร่วมรับรู้ เข้าใจ ปฏิบัติตามและเอาใจใส่กับระบบป้ายสัญลักษณ์ เพื่อให้เกิดการพัฒนาทางด้านการศึกษาและการออกแบบในศาสตร์นี้อย่างต่อเนื่องและเป็นระบบได้ดีมากขึ้น ทั้งเพื่อประโยชน์ของการสื่อสารที่รวดเร็ว การเดินทางที่สะดวกปลอดภัย

      หนังสือรวมบทความเล่มนี้ แบ่งออกเป็นสามตอนใหญ่ คือ

      ตอนที่หนึ่งกล่าวถึงบริบทต่าง ๆ ที่ศิลปศึกษาให้ความสนใจ ประกอบด้วย ศิลปศึกษากับศิลปะแขนงต่าง ๆ ศิลปะศึกษากับบริบทของความหลากวัฒนธรรม พิพิธภัณฑ์ ศิลปะบำบัด เกี่ยวกับพรสวรรค์ปัญญาเลิศทางศิลปะ บทบาทสตรี สื่อเทคโนโลยีทางการศึกษา สิ่งแวดล้อม และการวัดผลทางการศึกษา

      ตอนที่สอง นำเสนอในแนวทางและมุมมองของนักวิชาการไทยซึ่งสอดคล้องกับความสนใจในต่างประเทศหรือในบางบริบทอาจต่างประเด็นกัน ประกอบด้วยบทความภูมิปัญญาไทยกับการพัฒนา บทความศิลปศึกษากับการอนุรักษ์วัฒนธรรม บทความความเคลื่อนไหวในวงการพิพิธภัณฑ์ศิลปะ บทความพิพิธภัณฑ์ศิลปะ: แหล่งการศึกษานอกระบบที่ไม่ควรมองข้าม บทความแฟ้มสะสมงาน : ทางเลือกใหม่ของการประเมินผลศิลปศึกษา บทความศิลปศึกษากับพัฒนาการทางศิลปะของเด็กในบริบทเก่าและใหม่ และบทความแนวความคิดแบบสตรีนิยมในศิลปศึกษา

     ตอนที่สาม เป็นบทสรุปและการเสนอแนะความคิดเห็นจากบรรณาธิการ