Bases

Ignacio Martínez Mendizábal, nado en Madrid en 1961, é un dos paleontólogos españois máis recoñecidos no ámbito da evolución humana. A súa formación académica comezou na Universidade Complutense de Madrid, onde se licenciou en Bioloxía con especialidade en Zooloxía en 1984. Nos últimos anos da carreira xa se interesara polo estudo dos homínidos e, apenas rematada a licenciatura, incorporouse ao equipo de investigación dos xacementos da Serra de Atapuerca, cos que leva ligado desde entón. A súa paixón pola evolución humana levouno a afondar na análise do cranio e do oído dos fósiles de Atapuerca, tema central da súa tese de doutoramento, defendida en 1995 e recoñecida co Premio Extraordinario de Doutoramento.

A súa traxectoria profesional desenvolveuse en paralelo entre a investigación e a docencia. Nos primeiros anos compatibilizou a súa labor como profesor de ensino secundario coa investigación paleontolóxica, ata que en 2002 se incorporou á Universidade de Alcalá de Henares, onde na actualidade é Catedrático de Antropoloxía Física no Departamento de Ciencias da Vida. Desde este posto dirixe a Cátedra de Investigación en Otoacústica Evolutiva e Paleoantropoloxía, un espazo de colaboración entre a universidade e HM Hospitales que procura comprender mellor as orixes da linguaxe humana a través do estudo do oído e da capacidade auditiva en distintas especies de homínidos. Ademais, coordina a Área de Evolución Humana do Centro Mixto UCM-Instituto de Saúde Carlos III, consolidando o seu papel como referente na investigación interdisciplinar sobre a evolución e o comportamento humanos.

O seu labor científico céntrase na bioacústica evolutiva, a paleobioloxía do xénero Homo, o estudo dos neandertais na Península Ibérica e a investigación dos primeiros poboadores de Europa. Ten publicado máis de douscentos traballos en revistas de prestixio como Nature ou Science, e impartiu conferencias en institucións internacionais como Harvard, a Universidade Internacional de París, a de Bos Aires ou a de Coímbra. Ao mesmo tempo, mantén un firme compromiso coa divulgación científica, reflectido en obras como A especie elixida, escrita xunto con Juan Luis Arsuaga, O primate que quería voar, Amalur ou Atapuerca e a evolución humana, nas que achega ao público xeral os avances sobre a nosa orixe.

Ao longo da súa carreira recibiu importantes recoñecementos, entre eles o Premio Príncipe de Asturias de Investigación Científica e Técnica en 1997, compartido co equipo de Atapuerca, e o seu nomeamento en 2012 como Socio de Honra da UNESCO. Nunha ocasión, o propio investigador resumiu o sentido do seu traballo cunha frase reveladora: “En Atapuerca non buscamos fósiles, buscamos respostas sobre quen somos e de onde vimos”. Este espírito, que une o rigor científico coa paixón por transmitir coñecemento, define a un dos grandes referentes da paleoantropoloxía española e internacional.