ARALIN-II

MGA HAMON AT ISYUNG PANGKAPALIGIRAN

HOME

UNANG MARKAHAN

LAYUNIN:

NALALAMAN ANG MGA HAMONG ISYU AT SULIRANING PANGKAPALIGIRAN

NALALAMAN ANG MGA PAGPAPATUPAD NG MGA ENVIRONMENTAL MANAGEMENT

NALALAMAN ANG MGA PAGPAPATUPAD NG MGA BATAS PARA SA IKAKABUTI NG KAPALIGIRAN

layunin.aac

MGA HAMON AT SULIRANING

PANGKALIKASAN

TOPIC 1:

SOLID WASTE

Ang suliranin sa solid waste o basurang hindi naaayon sa tamang pamamaraan ng pagtatapon ay isang malawakang isyu na kailangang agarang aksyunan.

Batay sa Batas Republika Bilang 9003 o Solid Waste Management Act of 2000, ang solid waste ay kinikilala bilang mga basurang nagmumula sa iba't ibang pinagmulan tulad ng mga kabahayan, komersyal na establisimyento, institusyunal at industriyal, lansangan, konstruksiyon, sektor ng agrikultura, at iba pa.

Ang pag-aaral mula sa National Solid Waste Management Status Report (2008-2018) ay nagpapakita na ang pinakamalaking bahagi ng municipal solid wastes (MSW) ay nagmumula sa mga kabahayan, kung saan ang kitchen waste at yard waste ay kabilang sa mga pangunahing uri ng basurang itinatapon. Mahalaga ring banggitin na ang biodegradable waste at recyclable waste ay may malaking bahagi sa kabuuang MSW na naitatapon.

Ang mga pangunahing sanhi ng suliranin sa solid waste ay kinabibilangan ng kawalan ng tamang pagtatapon ng basura, kakulangan sa edukasyon at kamalayan sa wastong pamamaraan ng pagtatapon, labis na pagkonsumo at disposable lifestyle, kawalan ng wastong pag-recycle at pag-reuse ng mga materyales, at kakulangan sa sapat na imprastruktura para sa tamang pamamahala ng basura. Ang mga ito ay nagdudulot ng pagdami ng basura sa kapaligiran at nagiging hamon sa sistema ng solid waste management.

Sa kabuuan, ang tamang pamamahala sa solid waste ay hindi lamang naglalayong mapanatili ang kalinisan at kaayusan ng kapaligiran kundi pati na rin ang pangalagaan ang kalusugan ng mga tao. Ang pagtutok sa tamang pagtatapon at pagsasagawa ng mga hakbang upang mabawasan ang basura ay mahalaga upang mapanatili ang kaligtasan at kagandahan ng ating kapaligiran para sa kasalukuyan at hinaharap.

Solid waste .aac

MGA DAPAT MALAMAN:

mga dapat malaman.aac

MGA SANHI SA SULIRANIN NG SOLID WASTE :

Ang kawalan ng disiplina sa pagtatapon ng basura ng ilang mga indibidwal:

- Ang hindi tamang pagtatapon ng basura sa mga ilog, estero, kalsada, at iba pang pampublikong lugar ay nagdudulot ng panganib sa kalusugan ng mga tao at sa kapaligiran. Ang kakulangan din sa kaalaman at pagsunod sa tamang waste segregation ay nagpapalala sa isyu ng basura.

Kawalan ng edukasyon at kamalayan:

-Ang kakulangan sa kaalaman at kamalayan ng mga tao sa tamang pamamaraan ng pagtatapon ng basura ay isa ring sanhi ng suliranin. Kung hindi sapat ang kaalaman ng mga tao sa epekto ng maling pagtatapon ng basura, maaaring magresulta ito sa labis na pagdami ng basura sa kapaligiran.

Kawalan ng wastong pag-recycle at pag-reuse:

-Ang kawalan ng tamang sistema at kagamitan para sa recycling at pag-reuse ng mga materyales ay nagiging sanhi ng pagdami ng basura. Kapag hindi naaayos ang proseso ng recycling at pag-reuse, mas maraming basura ang napupunta sa mga landfill at dumpsite.

Kakulangan sa imprastruktura:

-Ang kakulangan sa sapat na imprastruktura para sa tamang pamamahala ng basura, tulad ng mga recycling facilities at waste management systems, ay nagiging sanhi ng suliranin sa solid waste. Kapag hindi sapat ang mga pasilidad at sistema para sa wastong pagtatapon at pagproseso ng basura, nagiging mas malaki ang problema sa solid waste management.

Overconsumption at disposable lifestyle:

-Ang labis na pagkonsumo ng produkto at ang kultura ng disposable lifestyle ay nagdudulot ng pagdami ng basura. Ang paggamit ng disposable na mga produkto tulad ng plastic bags, disposable utensils, at iba pang single-use items ay naglalagay ng dagdag na pasanin sa sistema ng pamamahala ng basura.

mga sanhi Ng suliranin Ng solid waste .aac

MGA PARAAN SA PAGLUTAS NG SULIRANING SOLID WASTE :

Pamamahala ng Basura sa Pilipinas

-Ang pamamahala ng basura (waste management) ay tumutukoy sa wastong pagkuha, paglilipat, pagtatapon o paggamit, at pagsubaybay ng basura ng mga tao. Isinasagawa ito upang mapangasiwaan nang maayos ang mga basura para maiwasan ang masasamang epekto nito sa kalusugan at kapaligiran.

-Noong Enero 26, 2001 naging ganap na Batas ang Republic Act 9003 na kilala bilang Ecological Solid Waste Management Act of 2000. Nakasaad sa batas na ito ang mga alituntunin sa wastong pamamahala ng basura at pagpapatupad ng mga programang nakatuon sa pakikiisa ng bawat mamamayan upang mabawasan ang basurang itinatapon. Ilan sa mga nilalaman ng batas na ito ay ang sumusunod:

Pagtatatag ng National Solid Waste Management Commission at ng National Ecology Center.

-Isang organisadong pagtugon sa mga suliraning may kinalaman sa basura at kalikasan. Ang kanilang mga programa at inisyatibo ay naglalayong mapabuti ang sistema ng solid waste management at pagpapalaganap ng kamalayan sa pangangalaga sa kalikasan para sa kabutihan ng hinaharap ng bansa.

Pagtatatag ng Materials Recovery Facility

-Ito ay isang mahalagang hakbang sa pagpapabuti ng sistema ng solid waste management sa isang komunidad. Ito ay nagbibigay ng pagkakataon para sa pag-recycle at pag-reuse ng mga materyales, na naglalayong mapanatili ang kalusugan ng kapaligiran at pagpapahalaga sa sustainable na pamamahala ng basura.

Pagsasaayos ng mga tapunan ng basura

-Sa pamamagitan ng tamang pagsasaayos ng mga tapunan ng basura, maaaring mapanatili ang kalusugan ng kapaligiran at maiwasan ang mga negatibong epekto ng solid waste sa ating kalikasan. Ang wastong pamamahala ng landfill sites ay mahalaga upang maprotektahan ang kalikasan at ang kalusugan ng mga tao.

mga paraan.aac

NATIONAL SOLID WASTE MANAGEMENT COMMISSION :

Ang National Solid Waste Management Commission ang nangangasiwa sa pagpapatupad ng mga plano sa pamamahala ng mga basura o ang tinatawag na Solid Waste Management (SWM) Plan. Ito ay binubuo ng 14 na ahensya mula sa pamahalaan sa pangunguna ng Department of Environment and Natural Resources (DENR) at 3 naman mula sa pribadong sektor. Bukod sa DENR, ang sumusunod ay ang mga ahensya ng pamahalaan na bumubuo sa NSWMC:

-Department of Science and Technology (DOST)

-Department of Public Works and Highways (DPWH)

-Department of Health (DOH)

-Department of Trade and Industry (DTI)

-Department of Agriculture (DA)

-Department of Interior and Local Government (DILG)

-Philippine Information Agency (PIA)

-Metro Manila Development Authority (MMDA)

-Technical Education and Skills Development Authority (TESDA)

-Liga ng mga Lalawigan

-Liga ng mga Lungsod

-Liga ng mga Munisipyo

-Liga ng mga Barangay

20240509_081907.aac

PRIBADONG SEKTOR :

ANG PRIBADONG SEKTOR AY KINAKATAWAN NAMAN NG SUMUSUNOD:

Recycling Industry: Ang industriya ng recycling ay isang mahalagang sektor na nag-aambag sa pagbawas ng basura, pangangalaga sa likas na yaman, at proteksyon ng kalikasan. Sa pamamagitan ng pagtataguyod ng mga praktis sa recycling at pagsuporta sa paglago ng industriya ng recycling, maaaring magtungo ang lipunan patungo sa isang mas sustainable at eco-friendly na hinaharap.

Plastic Industry: Ang industriya ng plastik ay may malaking impluwensya sa ating lipunan at ekonomiya. Mahalaga ang pagtutok sa sustainable practices, recycling, at paggamit ng eco-friendly options upang mapanatili ang balanse sa pagitan ng pangangailangan ng tao at pangangalaga sa kalikasan.

Non-Government Organization: Ang mga NGOs ay may mahalagang papel sa pagtataguyod ng social welfare, pagtataguyod ng karapatang pantao, pangangalaga sa kalikasan, at pagtugon sa mga pangangailangan ng mga tao. Ang kanilang dedikasyon sa paglikha ng positibong pagbabago at pagpapabuti sa buhay ng mga indibidwal at komunidad ay nagpapalakas sa kanila bilang mahalagang kasangkapan sa pagbuo ng isang mas patas at sustainable na mundo.

2.aac

MATERIAL RECOVERY FACILITY:

Ang Material Recovery Facility (MRF) ay ang pinaglalagyan ng mga nakolektang nabubulok na basura upang gawing compost o pataba ng lupa. Dito rin pansamantalang inilalagak ang mga balik-gamit (recyclables) na bagay tulad ng bote, plastic, papel, lata, at iba pa. Isinasagawa rin dito ang pagbubukod ng mga basurang nakolekta mula sa pinagmulan.

mrf.aac

PAGPAPATUPAD NG WASTE SEGREGATION AT RESOURCE RECOVERY:

-Upang maayos ang pagpapatupad ng waste segregation at resource recovery, kinakailangang maisagawa ang sumusunod:

Mother Earth Foundation

-Isang non-profit organization na aktibong tumutugon sa suliranin sa basura na nagsusulong ng zero waste sa pamamagitan ng pagbabawas at wastong pamamahala ng basura.

Bantay Kalikasan

-Itinataguyod ang kahalagahan ng pangangalaga sa kapaligiran upang matamo ang likas-kayang pag-unlad.

Greenpeace Philippines

-Tumutulong upang maprotektahan ang karapatan ng mga Pilipino sa balanse at malusog na kapaligiran.

-Pagbubukod sa mga basurang nabubulok, balik-gamit, special wastes at latak, o tirang basura. Dapat magkakahiwalay ang kanilang lalagyan. Pagsunod sa iskedyul ng pangongolekta ng basura. Pagkakaroon ng Materials Recovery Facility (MRF). Kung may mga special waste o recyclable dapat alam kung saan ito dadalhin o puwedeng ibenta.

reeeeee.aac

batas ng seksyon 48:

-Sa seksyon 48 ng batas na ito, nakasaad na ipinagbabawal ang pagtatapon o pagtatambak ng anumang uri ng basura sa mga pampublikong lugar. Kabilang sa mga pampublikong lugar ay mga daan, bangketa, bakanteng lote, kanal, estero, at parke, harapan ng establisimiyento, maging sa baybay-ilog at baybay-dagat. Bukod dito, marami pang ipinagbabawal ang batas na ito, ilan sa mga ito ay ang sumusunod:

Pagsusunog ng basura

-Ang pagsusunog ng basura ayon sa batas ay mahigpit na regulado upang maiwasan ang panganib ng sunog at polusyon sa kapaligiran. Ito ay ipinagbabawal maliban kung mayroong pahintulot o permit mula sa awtoridad.

Pagpapakolekta o pagpayag sa pagkolekta ng hindi pinaghiwa-hiwalay na basura

-Ang pagpapakolekta o pagpayag sa pagkolekta ng hindi pinaghiwa-hiwalay na basura ayon sa Seksyon 48 ng batas ay nangangahulugan ng pagtutol o pagpigil sa pagkolekta ng mga basurang hindi naayos o hindi pinaghiwa-hiwalay. Ito ay isang mahalagang probisyon sa mga regulasyon sa pamamahala ng basura upang mapanatili ang kalinisan at kalusugan ng kapaligiran. Sa ilang mga lugar, ang pagsunod sa prinsipyong ito ay kritikal upang mapanatili ang kaayusan sa pamamahala ng basura at maiwasan ang polusyon.

Pagtatambak/pagbabaon ng mga basura sa mga lugar na binabaha

-Sa batas na ito, ang pagtatambak o pagbabaon ng basura sa mga flood-prone areas ay hindi inirerekomenda at maaaring magresulta sa mga negatibong epekto sa kalusugan at kapaligiran. Ang wastong waste management at disposal ay mahalaga upang mapanatili ang kaligtasan at kalinisan ng ating kapaligiran.

Walang paalam na pagkuha ng recyclables na may nakatalagang mangongolekta.

-Ang walang paalam na pagkuha ng recyclables na may nakatalagang mangongolekta ay maaaring maging labag sa regulasyon at maaaring magdulot ng isyu sa waste management system ng isang komunidad. Kaya't mahalaga na sundin ang mga patakaran at regulasyon sa wastong pagkolekta at pag-recycle ng mga materyales upang mapanatili ang kalinisan at kaayusan ng kapaligiran.

last.aac

MGA KARAGDAGANG KAALAMAN:

TOPIC 2:

PAGKASIRA NG mga LIKAS NA YAMAN

•Sagana Pilipinas sa likas na yaman. Malaki ang pakinabang na nakukuha ng ating bansa mula rito. Maraming Pilipino ang kumikita mula sa direktang paggamit ng mga likas na yaman tulad ng pagtatanim at pangingisda. Ito rin ang pinagmumulan ng mga hilaw na materyales na ginagamit sa pagbuo ng mga produkto sa iba't ibang pagawaan o pabrika.

PANGYAYARI SA PAGKASIRA NG MGA LIKAS NA YAMAN

PAGHAHAWAN NG KAGUBATAN O

DEFORESTATION

Ang pagkaubos o pagkasira ng kagubatan ay may malaking epekto hindi lamang sa forest ecosystem kundi pati na rin sa iba pang ecosystem na may kaugnayan dito.
Ayon sa Food and Agriculture Organization (FAO), ang deporestasyon ay ang pangmatagalan at permanenteng pagkasira ng kagubatan dulot ng iba't ibang gawain ng tao. Halimbawa ng gawaing ito ay ang illegal na pagtotroso, illegal na pagmimina, migrasyon, mabilis na paglaki ng populasyon at fuel harvesting.

MGA PROGRAMA AT PAGKILOS UPANG MAPANGALAGAAN ANG YAMANG LIKAS

Batas Repubkika Bilang 2706

Itinatag ang Reforestation Administration
Layunin nito na mapasidhi ang mga programa para sa reforestation ng bansa.

Presidential Decree 705

Ipinag-utos ang pagsasagawa ng reforestation sa buong bansa kasama ang pribadong sektor. Ipinagbawal din ang pagsasagawa ng sistema ng pagkakaingin

Batas Rebuplika Bilang 7586/National Integrated Protected Areas System Act of 1992

Idineklara ang ilang pook bilang national park kung saan ipinagbawal dito ang panghuhuli ng hayop, pagtotroso, at iba pang komersyal na gawain ng tao.

Batas Republika Bilang 8749 Philippine Clean Air Act of 1999

Itinataguyod nito ang pagtugon sa suliranin sa polusyon sa hangin sa pamamagitan ng pakikipagtulungan ng mga mamamayan at mga industriya.

Batas Republika Bilang 9072 "National Caves and Cave Resources Management and Protection Act"

Layunin ng batas na ito na ingatan at protektahan ang mga kuweba at ang mga yaman nito bilang bahagi ng likas na yaman ng bansa.

Batas Republika Bilang 9147 "Wildlife Resources Conservation and Protection Act"

Binibigyang proteksyon ng batas na ito ang pangangalaga sa mga wildlife resources at sa kanilang tirahan upang mapanatili ang timbang na kalagayang ekolohikal ng bansa.

Batas Republika Bilang 9175 "The Chainsaw Act"

Ang batas na ito ay naglalayong protektahan at ingatan ang mga yamang gubat sa pamamagitan ng tinatawag na Sustainable Forest Manangement (SFM)

Republic Act 8371 o "Indigenous People's Rights Act" (IPRA)

Batas na nagtataguyod at kumikilala sa karapatan ng mga katutubo at sa kanilang kontribusyon sa pangangalaga sa kapaligiran

Proclamation No. 643

Ipinahayag ang June 25 bilang Philippines Arbor Day Hinakayat ang pakikiisa ng lahat ng ahensya ng pamahalaan, pribadong sektor, paaralan, NGO, at mga mamamayan upang makihalok sa pagtatanim ng puno.

Executive Order No. 23

Ipinatigil ang pagputol ng puno sa natural at residual na kagubatan. Ipinag-utos din ang paglikha ng anti-illegal logging task force.

Executive Order No. 26

Ipinahayag ang pangangailangan sa pagtutulugan ng iba't ibang ahensya ng pamahalaan para sa National Greening Program.

PAGMIMINA O MINING

Ang pagmimina o mining ay ang gawain kung saan ang iba't ibang mineral tulad ng metal, di-metal, at enerhiyang mineral ay kinukuha at pinoproseso upang gawing tapos na produkto.

MGA BATAS TUNGKOL SA PAGMIMINA

Philippine Mining Act

Ito ay naisabatas noong 1995 upang makapagbigay ng makabuluhang panlipunan at pangkapaligirang kaligtasan mula sa pagmimina kasama ang obligasyon ng mga industriyang nagsasagawa nito

Executive Order No. 79

Ipinatupad ito upang mapagtibay ang proteksiyong pangkapaligiran, masuportahan ang responsableng pagmimina, at makapagbigay ng karampatang revenue-sharing scheme kasabay ng paglago ng industriya ng pagmimina

Philippine Mineral Resources Act of 2012

Layunin nitong ayusin ang mga makatuwirang pananaliksik sa pagmimina, at masubaybayan ang paggamit ng mga yamang mineral. Tinitiyak nito ang pantay-pantay na benepisyong maibibigay ng pagmimina sa estado ng Pilipinas, sa mga katutubo, at sa mga lokal na komunidad

PAGKU-QUARRY O QUARRYING

Ang pagku-quarry o quarrying ay ang paraan ng pagkuha ng mga bato, buhangin, graba at iba pang mineral mula sa lupa sa pamamagitan ng pagtitibag, paghuhukay, o pagbabarena. Ginagawa ang pagku-quarry sa mga bundok at sa tabing dagat. Ginagamit sa paggawa ng mga gusali, kalsada, tulay, bahay, at marami pang iba ang mga bagay na nagmumula sa pagku-quarry

Para mas maintidihan mabuti ang paksang "Pagkasira ng Likas na Yaman" narito ang video tungkol dito

TOPIC 3:

CLIMATE CHANGE

Ang climate change ay tumutukoy sa pagbabago ng klima sa buong mundo.
Ito ay naramdaman simula noong kalagitnaan ng ika-20 na siglo.
Ayon sa Climate Change at Pagpapalayan (2014), “ang Climate Change ay ang abnormal na pagbabago ng klima tulad ng pag-init o paglamig ng temperatura, at tuluy-tuloy at malakas na pag-ulan sa isang lugar”.

DAHILAN NG CLIMATE CHANGE

Ang natural na pagbabago ng klima ng buong mundo. Ito ay sama-samang epekto ng enerhiya mula sa araw, sa pag-ikot ng mundo at sa init na nagmumula sa ilalim ng lupa na nagpapataas ng temperatura o init sa hangin na bumabalot sa mundo.
Ang gawain ng tao na nakapagpapataas sa konsentrasyon ng carbon dioxide at iba pang greenhouse gases sa atmospera.

Hal. Paggamit ng mga fossil fuels gaya ng langis at coal, at ang pagputol ng mga puno na sanhi ng pagkakalbo ng mga kagubatan.

EPEKTO NG CLIMATE CHANGE

Ang climate change ay maraming masamang epekto hindi lang sa kapaligiran kundi pati na rin sa mga tao.

GLOBAL WARMING o pag-init ng temperatura ng mundo

Palatandaan ng climate change ay nagdudulot ng sakuna kagaya ng heatwave, baha, malalakas na bagyo, at tagtuyot na maaring magdulot ng pagkakasakit at pagkamatay.

Pagkasira ng mga komunidad dulot ng mga kalamidad

Lumalaganap ang malnutrisyon at iba pang suliraning panlipunan. May ilang mga mamamayan ang napipilitang lumikas dahil nawalan sila ng tirahan dahil sa pagkasira ng mga ito dulot ng malakas na bagyo. Ang iba ay natabunan ng lupa dahil sa landslide, samantalang ang iba naman ay kinain ng dagat ang dating lupa na kinatatayuan ng kanilang mga bahay.

Suliranin sa karagatan

Dahil sa tinatawag na coral bleaching na pumapatay sa mga coral reef na siyang tahanan ng mga isda at iba pang lamang dagat. Nagdudulot din ito ng pagbaba sa bilang ng nahuhuling mga isda at pagkawala (extinction) ng ilang mga species.

Malaki ang papel ng tao sa paglala ng climate change. Ang mga suliraning pangkapaligiran na tinalakay ay maituturing na sanhi ng climate change at nangyayari ang mga ito dahil sa mga ginagawa ng tao. Kung magpapatuloy ito, tiyak na daranas pa tayo ng mas matinding kalamidad na lalo pang magpapahirap sa atin.
Kaya mahalaga na magkaroon ang bawat isa ng kaalaman tungkol dito at makilahok sa usaping ito. Ito ay upang maging handa ang bawat isa laban sa mga panganib.

Mga Programa at Patakaran para sa Climate Change sa Pilipinas

Artikulo 2 Seksiyon 16 ng 1987 Konstitusyon ng Pilipinas

Dapat protektahan at isulong ng pamahalaan ang karapatan ng mga mamamayan sa isang balanse at malusog na kapaligiran.
Ito ang batayan sa paglikha noong Hulyo 27, 2009 sa Republic Act No. 9729 na kilala bilang Climate Change Act of 2009. Ito ang sagot ng Pilipinas sa banta ng climate change, alinsunod sa pangako sa ilalim ng United Nations Framework Convention for Climate Change (UNFCCC)
Nakasaad sa batas na ito ang pagbalangkas ng pamahalaan ng mga programa at proyekto, mga plano at estratehiya, mga patakaran, ang paglikha ng Climate Change Commission at ang pagtatatag ng National Framework Strategy and Program on Climate Change.

Climate Change Commission

Ang tanging ahensya na may tungkuling makipag-ugnayan, bumalangkas, sumubaybay at sumuri ng mga programa at mga pagkilos hinggil sa pagbabago ng klima.

Republic Act No. 8749 na kilala bilang Philippine Clean Air Act noong 1999

Ito ay naglalayong mapanatiling malinis at libre sa greenhouse gas emissions ang hangin sa bansa..
Ang Philippine Task Force on Climate Change (PTFCC) ay binuo upang pagaanin ang masamang epekto ng climate change at magsagawa ng isang mabilis na pagsusuri ng mga epekto nito sa bansa.