1. บทบาทและความสำคัญของสถาบันทางสังคม

สถาบันทางสังคม หมายถึง แบบแผนในการคิด การกระทำที่คนในสังคมยึดถือยอมรับและประพฤติปฏิบัติสืบต่อกันมาภายใต้กฎเกณฑ์ของสังคมเพื่อตอบสนองความต้องการพื้นฐานของสมาชิกในสังคม กำหนดสถานภาพและบทบาทของบุคคลต่าง ๆ

สถาบันทางสังคมที่เป็นสถาบันพื้นฐานของสังคมไทย มีดังนี้

๑.๑ สถาบันครอบครัว

สถาบันครอบครัว เนื่องจากเป็นสถาบันพื้นฐานของสังคม ที่มีขนาดเล็กที่สุด ก่อตั้งขึ้นจากสมาชิกชายและหญิงทำหน้าที่เป็นบิดาและมารดาที่จะให้กำเนิดสมาชิกใหม่เป็นพ่อแบบแม่แบบในการถ่ายทอดสิ่งต่าง ๆ และให้การศึกษาในขั้นแรกแก่สมาชิกใหม่ต่อไป

บทบาทและความสำคัญของสถาบันครอบครัว มีดังนี้

๑) ครอบครัวมีบทบาทในการกำหนดสถานะทางสังคมให้แก่สมาชิกใหม่ เช่น การหนดเชื้อชาติ ศาสนา ของสมาชิกในครอบครัว

๒) ครอบครัวเป็นต้นกำเนิดของบุคลิกภาพและคุณลักษณะของสมาชิก

๓) ครอบครัวเป็นสถาบันพื้นฐานทางการศึกษาของสังคม มีบทบาทเป็นแหล่งเรียนรู้ถ่ายทอดองค์ความรู้ ฝึกฝนสมาชิกในครอบครัวให้รู้จักระเบียบของสังคมด้วยการอบรมสั่งสอนเป็นธุระจัดหาสถานที่เรียนเพื่อสร้างคุณภาพชีวิตให้แก่สมาชิกในครอบครัว ให้เติบโตเป็นบุคคลที่มีประสิทธิภาพและเป็นพลเมืองที่ดีของสังคม

๔) ครอบครัวเป็นสถาบันที่สามารถตอบสนองความต้องการพื้นฐานของมนุษย์ได้ในทุกระดับทั้งด้านความต้องการทางด้านร่างกาย ความต้องการทางด้านจิตใจ และความต้องการทางด้านสังคม

๑.๒ สถาบันการศึกษา

สถาบันการศึกษา เป็นสถาบันสำหรับการพัฒนามนุษย์มีจุดมุ่งหมายในการที่จะทำให้สมาชิกในสังคมเกิดการเรียนรู้ มีความรู้ความสามารถเป็นบุคคลที่ประกอบไปด้วยคุณธรรม ศีลธรรม และวัฒนธรรมสถาบันการศึกษามีหลายระดับ เช่น โรงเรียน วิทยาลัย มหาวิทยาลัย

บทบาทและความสำคัญของสถาบันการศึกษา มีดังนี้

๑) การขัดเกลาทางสังคม เพื่อให้สมาชิกมีคุณลักษณะตามที่สังคมต้องการ

๒) เป็นแหล่งเรียนรู้ ถ่ายทอดความรู้ความสามารถ ทักษะ และเทคโนโลยี ให้สมาชิกในสังคม ให้เป็นผู้ที่คิดเป็น ทำเป็นแก้ปัญหาเป็น

๓) เลือกสรรและกำหนดบทบาทของสมาชิกในสังคม

๔) ผสมกลมกลืนทางสังคมและวัฒนธรรม เช่น สอนให้สมาชิกใหม่ได้เรียนรู้ภาษาและวัฒนธรรมของตน หรือปลูกฝังให้สมาชิกในสังคมรู้จักอนุรักษ์และส่งเสริมศิลปวัฒนธรรมขนบธรรมเนียมประเพณีที่ดีงาม

๑.๓ สถาบันศาสนา

สถาบันศาสนา หมายถึง แบบแผนของความคิด การกระทำในเรื่องเกี่ยวกับจิตใจความเชื่อ และพฤติกรรมของมนุษย์ที่มีความเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสิ่งเหนือธรรมชาติเป็นสถาบันที่ครอบคลุมในเรื่องต่าง ๆ เช่น การปฏิบัติตนของศาสนิกชน พิธีกรรม ความเชื่อทางไสยศาสตร์ หรือความเชื่อของแต่ละศาสนา สถาบันศาสนาเช่น วัด สำนักสงฆ์ สภาคริสตจักรแห่งประเทศไทย โบสถ์ มัสยิด เทวสถาน

บทบาทและความสำคัญของสถาบันศาสนา มีดังนี้

๑) เป็นที่ยึดเหนี่ยวจิตใจ

๒) สร้างความเป็นปึกแผ่นให้แก่สังคม

๓) เสริมสร้างและถ่ายทอดวัฒนธรรมแก่สังคม

๔) เป็นบ่อเกิดแห่งศิลปวัฒนธรรม และประเพณีที่ดีงาม

๕) เป็นแบบอย่างของความประพฤติที่ดีงามให้แก่สมาชิก

๖) เป็นพื้นฐานสำคัญของอำนาจรัฐ เช่น ในระบอบการปกครองบางระบอบหรือในสังคมที่มีผู้นำศาสนาเป็นผู้นำทางการเมือง

๑.๔ สถาบันเศรษฐกิจ

สถาบันเศรษฐกิจ คือ กลุ่มของระเบียบกฎเกณฑ์ หรือระบบความสัมพันธ์ทางสังคมในกิจกรรมทางเศรษฐกิจซึ่งหมายถึง การผลิตสินค้า บริการ การอุปโภคและบริโภคการแลกเปลี่ยนหรือการค้าขาย การกระจายผลประโยชน์ให้แก่สมาชิกในสังคมสถาบันเศรษฐกิจเป็นสถาบันที่ตอบสนองความต้องการของสมาชิกในด้านปัจจัย ๔และการบริการในด้านสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ในการดำเนินชีวิตกลุ่มสังคมในสถาบันเศรษฐกิจ เช่น ร้านค้า โรงงานอุตสาหกรรม องค์กรเศรษฐกิจต่าง ๆกระทรวงพาณิชย์

บทบาทและความสำคัญของสถาบันเศรษฐกิจ มีดังนี้

๑) ผลิตสินค้าและบริการเพื่อตอบสนองความต้องการของสมาชิกในสังคม

๒) จัดสรรและกระจายสินค้าและบริการไปสู่สมาชิกในสังคมอย่างทั่วถึง

๓) พัฒนาและสร้างความเจริญก้าวหน้าทางเศรษฐกิจให้มีประสิทธิภาพ เพื่อความอุดมสมบูรณ์และความมั่นคงของสมาชิก

๔) เป็นองค์ประกอบสำคัญในการสร้างรากฐานทางการเมือง

๕) เป็นเครื่องมือที่ดีในการลดปริมาณการต่อสู้ทางเศรษฐกิจ โดยเฉพาะในภาวะที่ทรัพยากรและการผลิตของมนุษย์อยู่ในวงจำกัด ในขณะที่มนุษย์มีความต้องการทางวัตถุมากขึ้น

๑.๕ สถาบันการเมืองการปกครอง

สถาบันการเมืองการปกครอง หมายถึง องค์กรที่มีบุคคลหรือกลุ่มบุคคลเข้ามาดำเนินกิจกรรมทางการเมืองร่วมกันโดยมีระเบียบแบบแผน กฎเกณฑ์ กระบวนการและวิธีการดำเนินงานทั้งในส่วนที่เป็นแบบแผนและในส่วนที่ไม่เป็นแบบแผนให้บรรลุเป้าหมายขององค์กรนั้น ๆ ในทางการเมืองโดยชอบธรรม

บทบาทและความสำคัญของสถาบันการเมืองการปกครอง มีดังนี้

๑) เป็นสถาบันที่สร้างระเบียบกฎเกณฑ์ ให้แก่สังคม

๒) ให้หลักประกันในเรื่องสิทธิและเสรีภาพแก่สมาชิกในสังคม

๓) วินิจฉัยข้อขัดแย้งระหว่างสมาชิกในสังคม

๔) วางแผนและกำหนดนโยบายในการบริหารประเทศ

๕) ป้องกัน รักษา และให้ความคุ้มครองสมาชิกในสังคมให้มีความปลอดภัย

และสงบสุข รวมทั้งป้องกันและรักษาความปลอดภัยจากภายนอกสังคมด้วย

๑.๖ สถาบันนันทนาการ

สถาบันนันทนาการ หมายถึง แบบแผนการคิดและการกระทำที่เกี่ยวกับการพักผ่อนหย่อนใจให้ความสุขและความบันเทิงแก่ผู้ที่เข้าร่วม เช่น ศิลปะ กีฬา การละเล่น ดนตรี การเข้าร่วมกิจกรรมจะเป็นไปตามความสมัครใจและความชอบส่วนบุคคล

บทบาทและความสำคัญของสถาบันนันทนาการ มีดังนี้

๑) สร้างความสนุกสนาน เพลิดเพลิน ผ่อนคลายความเครียดจากการเรียนและการทำงาน

๒) เป็นการใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ ในทางสร้างสรรค์ต่าง ๆ

๓) เสริมสร้างสุขภาพร่างกายให้แข็งแรง และมีสุขภาพจิตดี

๔) ฝึกทักษะและความชำนาญในด้านต่าง ๆ

๕) เสริมสร้างความสามัคคี ความมีระเบียบวินัยในการอยู่ร่วมกับผู้อื่น

๑.๗ สถาบันสื่อสารมวลชน

สถาบันสื่อสารมวลชน หมายถึง

แบบแผนการสื่อสารระหว่างบุคคลในสังคมที่มีการขยายตัวกว้างใหญ่ขึ้น ครอบคลุมทั่วทุกพื้นที่ในโลก เพื่อลดข้อจำกัดของระยะทางและเวลาในรูปแบบโทรทัศน์ วิทยุ

สื่อสิ่งพิมพ์ต่าง ๆ และอินเทอร์เน็ต นอกจากนี้ยังถ่ายทอดความรู้และความบันเทิงให้แก่ประชาชนทุกเพศ ทุกวัย ทำให้สังคมปัจจุบันเป็นสังคมแห่งการเรียนรู้

บทบาทและความสำคัญของสถาบันสื่อสารมวลชน มีดังนี้

๑) ให้ความรู้และความบันเทิงแก่ประชาชนทุกเพศ ทุกวัย

๒) รายงานข่าวสารและสถานการณ์ต่าง ๆ ให้ประชาชนได้รับทราบ

๓) ถ่ายทอดวัฒนธรรมและปลูกฝังค่านิยมต่าง ๆ

๔) เป็นสื่อกลางในการติดต่อระหว่างสมาชิกของสังคม

๕) สอดส่องดูแลและตรวจสอบการทำงานของบุคคลในสังคมเพื่อให้เกิดความโปร่งใส

๒. ความสัมพันธ์ของสถาบันทางสังคม

สังคมจะมีความเจริญรุ่งเรืองย่อมต้องเกิดจากการมีสมาชิกในสังคมที่มีคุณภาพ สมาชิกที่มีคุณภาพก็ย่อมต้องเกิดจากสถาบันทางสังคมที่มีคุณภาพเช่นเดียวกันซึ่งสถาบันทางสังคมทุกสถาบันล้วนมีความสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงถึงกัน มีหน้าที่ตอบสนองความต้องการ มีส่วนร่วมในการส่งเสริมให้สมาชิกในสังคมเป็นบุคคลที่มีคุณภาพและธำรงให้สังคมเจริญก้าวหน้า