(3 april 2026)
Al vele jaren stond een bezoek aan het NSG op mijn verlanglijstje. Het probleem was dat het niet zoals een museum is ingericht op bezoekend publiek. Schaakliefhebbers kunnen er wel naartoe gaan, maar alleen op de clubavonden van schaakvereniging DD of op KNSB-zaterdagen wanneer DD thuis speelt.
Toevallig ontdekte ik dat er op 28 maart jl. een rondleiding werd georganiseerd voor de vereniging Vrienden van Den Haag. Tegen betaling van een bescheiden bedrag kon ik eindelijk het NSG bezoeken en bij de rondleiding uitleg krijgen over het gebouw, de historie en alle schaakattributen die er in de loop der jaren bijeen zijn gebracht. De deskundige uitleg bij al die historische schaakvoorwerpen werd verzorgd door Gerrit Prakken.
Er zijn 3 zalen, vernoemd naar illustere schakers van DD, en meerdere vitrines met allerhande schaakzaken. Pas langzaam is het besef bij DD beginnen in te dalen dat deze schaakzaken museale waarde hebben en voor liefhebbers van (schaak)cultuur en historie zeer de moeite waard zijn. Om een goede indruk te geven bij deze wat meer foto's dan gewoonlijk. Heel bijzonder is de Donnerpion. Dit is een trofee dit Donner ontving voor zijn winst in het schaaktoernooi Venetië 1967. Deze trofee is gemaakt van glas door de schakende kunstenaar Max Ernst! Naar verluidt heeft Donner de trofee aan DD geschonken in ruil voor het kwijtschelden van achterstallige contributie.
Naast de clubavonden en KNSB-thuiszaterdagen van DD heeft men het voornemen om het gebouw open te stellen voor publiek tijdens Open Monumentendag (12 en 13 september 2026). Voor meer info kunt u terecht bij gprakken@live.nl
Mr. A. Ruebzaal
Vitrine met schaakattributen
Bord met kampioenen waaronder Arnold van Foreest, Wim Euwe, Alexander Rueb, Hein Donner, Frits Hoorweg,...
De Donnerpion
(27 maart 2026)
Een van de bekendste schaakgraven is het graf van Alexander Aljechin. Na zijn dood in 1946 in Estoril (Portugal) werd hij in eerste instantie begraven op de begraafplaats van Estoril. Op initiatief van de FIDE werd hij in 1956 herbegraven in Parijs op begraafplaats Montparnasse. De precieze locatie is: sectie 8, rij 1, graf 3 west. Zelf ben ik er nog niet geweest, maar schaakliefhebber Kasper van der Meulen wel en die zond bijgaande foto. Opvallend detail is dat het bord verkeerd ligt, met een zwart veld rechts onderin. Dat was niet de schuld van ontwerper Abraham Baratz, maar het is misgegaan bij de restauratie van het grafmonument, die noodzakelijk was nadat de grafsteen zwaar beschadigd werd bij een cycloon in 1999.
(26 maart 2026)
Dit vierluik hangt in het Deutsches Hugenottenmuseum in Bad Karlshafen (Duitsland). Op het derde luik van links is een schaakbord (wel met een wit veld linksonder?!) te zien. Het vierluik werd in 1985 geschilderd door meerdere kunstenaars naar een ontwerp van de Nederlandse kunstenaar Frederic James van den Broek. In het vierluik zijn motieven van onder meer Hiëronymus Bosch duidelijk te herkennen. Uitgebeeld wordt de vervolging van de hugenoten door de Franse koning Lodewijk XIV en de vestiging van een deel van die vervolgde hugenoten in Brandenburg. Foto en tip zijn afkomstig van Henk Alberts.
(25 maart 2026)
In het Museum aan de IJzer in Diksmuide (België) wordt onder meer aandacht besteed aan hoe de soldaten in de Eerste Wereldoorlog hun tijd in de loopgraven doorbrachten wanneer er niet werd gevochten. Op de foto's die Henk Alberts in het museum heeft gemaakt ziet u dat er dan ook geschaakt werd. De schaakstukken zijn in de zogenaamde Regency stijl.
(27 februari 2026)
Een schaakmotiefje dat nog niet eerder werd gepubliceerd is een schaaktafel in een poppenhuis in het Hessische Puppen- und Spielzeugmuseum in de Duitse stad Hanau. De foto en tip komen van Henk Alberts.
(21 februari 2026)
Precies een jaar geleden overleed schaakvriend, schaakverzamelaar en schaakhistoricus Rob Bijpost. Een van zijn bijzondere interesses betrof schaakgraven, en schaakmotieven in rouwkaarten en rouwadvertenties. Het lag dus voor de hand dat er schaakmotieven voor zijn rouwkaart en grafsteen zouden worden gebruikt. Het schaakgraf van Rob is te vinden op de begraafplaats in Middenmeer.
(11 februari 2026)
Van Eric Fraikin kreeg ik een uitgebreide update over schaakmotieven in Berlijn. De veranderingen t.o.v. de Reisgids voor Schaakliefhebbers per museum:
Deutsches Historisches Museum: slechts een deel van het museum was toegankelijk, zodat het reisschaakspel van Runnecke niet kon worden bezichtigd. Daarom hierbij een foto van dat schaakspel.
Gemäldegalerie: het schilderij van Ludovico Carracci is naar de donkere krochten van het depot verbannen. Daarom ook een foto van dat schilderij.
Kunstgewerbemuseum: het plenarium met schaakmotief wordt gerestaureerd en is daarom niet te zien. Daarom hier een detailfoto. In de Reisgids staat een overzichtsfoto van het plenarium. Momenteel is in dit museum een speciale tentoonstelling over Haus Lemke, waarbij een exemplaar van het Bauhaus schaakspel van Josef Hartwig is te zien! Bijgaande foto is van Eric Fraikin.
Pergamonmuseum: dit museum wordt verbouwd en gaat pas in 2027 weer open. Tot die tijd zult u het moeten doen met bijgaande foto van de middeleeuwse schaakstukken.