Voor het laatste nieuws
Op 01 december 2021 (01-12-2021) heeft de KNMG een "standpunt Beslissingen rond het levenseinde" openbaar gemaakt. (De KNMG is een artsenfederatie met acht aangesloten partners: zeven medische beroepsorganisaties voor artsen en de vereniging van geneeskundestudenten.) De bedoeling van de artsenfederatie KNMG is om daarmee "artsen steun en overzicht bij het verlenen van zorg rond het levenseinde" te geven. Het betreffende standpunt is deels ter vervanging en bundeling van een aantal bestaande documenten. Maar er is ook een nieuw onderdeel in opgenomen en dat gaat over euthanasie bij dementie.
In een brief van 06 juli 2021 (06-07-2021) heeft de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de Tweede Kamer geïnformeerd over "de voortgang op drie onderwerpen op het terrein van (complexe) euthanasie", waaronder euthanasie bij vergevorderde dementie.
Daarover staat: "Vorig jaar heeft de Hoge Raad in twee arresten rechtsvragen beantwoord over euthanasie bij vergevorderde dementie op basis van een schriftelijke wilsverklaring. In het mondelinge vragenuur van 24 november jl. deed ik twee toezeggingen: 1) om na te gaan in hoeverre de KNMG in haar nieuw te ontwikkelen visie op euthanasie bij dementie, ook de arresten van de Hoge Raad betrekt; 2) om in gesprek te gaan met de initiatiefnemers van het manifest Niet stiekem bij dementie.
De KNMG ontwikkelt momenteel een visie op het gebied van euthanasie en dementie, waarin ze de professionele standaard vastlegt waaraan artsen zich dienen te houden. De euthanasiewetgeving en de interpretatie van de uitspraken van de Hoge Raad vormen het juridische kader waarbinnen artsen zich bewegen. Het juridische kader wordt in de visie geduid en aangevuld met professionele afwegingen. De KNMG verwacht de visie na de zomer af te ronden.
Daarnaast zijn ambtenaren van mijn ministerie in april in gesprek gegaan met de twee initiatiefnemers van het manifest Niet stiekem bij dementie uit 2017, dhr. Schuurmans en dhr. Chabot, over hun zorgen over euthanasie bij dementie en de ontwikkelingen daarin. Besproken onderwerpen waren onder andere de verhouding tussen de euthanasiewetgeving en internationale verdragen en andere nationale wetgeving, de druk van naasten op de arts en het gebruik van standaardformats voor een schriftelijk euthanasieverzoek. De Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding (Wtl) gaat uit van wilsbekwaamheid. Een schriftelijk euthanasieverzoek kan alleen een mondeling verzoek vervangen indien de patiënt wilsonbekwaam ter zake is, maar ten tijde van wilsbekwaamheid ter zake een schriftelijk verzoek tot levensbeëindiging heeft opgesteld. De zorgvuldigheidseisen in de wet zijn dan van overeenkomstige toepassing. Voor mij staat voorop dat artsen een keuze hebben om een euthanasieverzoek in behandeling te nemen; er is geen sprake van een verplichting. In de aanstaande vierde evaluatie van de Wtl zal ook de houding van artsen ten opzichte van (het uitvoeren van) euthanasie onder de loep worden genomen. Het is bij vergevorderde dementie ingewikkeld om vast te stellen of de patiënt zich bevindt in de omschreven situatie uit het schriftelijke euthanasieverzoek en of de patiënt ondraaglijk lijdt. Dit vraagt daarom om extra behoedzaamheid in het komen tot de overtuiging dat de patiënt uitzichtloos en ondraaglijk lijdt en om alertheid op het bestaan van contra-indicaties die aan uitvoering van het verzoek in de weg staan. Het schriftelijke euthanasieverzoek moet daarom voldoen aan bepaalde eisen. Ten eerste moet de verklaring inhouden dat de patiënt verzoekt om levensbeëindiging in de situatie waarin hij als gevolg van voortgeschreden dementie niet meer in staat is een hierop betrekking hebbende wil te vormen en te uiten. Wanneer de patiënt zijn verzoek uitgevoerd wil zien bij ander dan fysiek ondraaglijk lijden als gevolg van dementie, zal daarnaast uit het verzoek naar voren moeten komen dat dat (verwachte) lijden aan zijn verzoek ten grondslag ligt. Dit betekent dat de verklaring zal moeten ingaan op wat ondraaglijk lijden voor de desbetreffende patiënt betekent. Daarom is het sterk aan te bevelen dat de patiënt zijn schriftelijke euthanasieverzoek tijdig en herhaaldelijk bespreekt met zijn arts, zodat de arts de inhoud juist begrijpt en het omschreven lijden voor hem invoelbaar is. Dit kan, maar hoeft niet, op gespannen voet staan met een standaard format, afhankelijk van de mate waarin het format ruimte laat en oproept tot een persoonlijke invulling."