Voor het laatste nieuws
Een enquête is de vorm van onderzoek waarbij door het stellen van vragen wordt geprobeerd duidelijkheid over bepaalde zaken te krijgen. Er zijn verschillende soorten enquêtes: vragenlijsten die worden opgestuurd of op een webpagina zijn geplaatst. Een andere vorm is waarmee langs deuren wordt gegaan en waarbij de vragen door een enquêteur of interviewer worden gesteld. Een specifieke vorm is de parlementaire enquête, waarbij parlementsleden vragen stellen aan wie daartoe is opgeroepen en die dan onder ede moeten antwoorden.
Op een webpagina van de RijksUniversiteit Groningen (RUG) wordt op verschillende facetten van vragenlijsten ingegaan. Daar komt naar voren dat er verschillende soorten vragen, al dan niet combinatie, in een vragenlijst kunnen worden opgenomen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen gesloten, halfopen en open vragen stellen. Bij gesloten vragen moeten alle antwoordmogelijkheden die respondenten kunnen geven in de enquête opgenomen zijn. Vaak mag maar één antwoordmogelijkheid worden gekozen. Als meerdere antwoordenmogelijkheden kunnen worden aangegeven dan wordt gesproken van meerkeuze vragen. Bij halfopen vragen wordt er een antwoordcategorie aan de enquêtes toegevoegd die de respondent zelf kan invullen zoals 'anders, namelijk____.' Bij open vragen kan de respondent zelf een antwoord op de vraag geven zonder dat er antwoordmogelijkheden worden gegeven.
Een vraag levert niet automatisch het antwoord op dat het gewenste inzicht oplevert. Bij verschillende opleidingen wordt ingegaan op het belang om aandacht te besteden aan de formulering van een vraag. Als een vraag op verschillende manieren kan worden geïnterpreteerd komen er geen éénduidige antwoorden. Als er in de vraagstelling begrippen worden gebruikt waar niet alle respondenten kennis over hebben dan kan dat tot onvergelijkbaarheid leiden (tenzij de vraag er juist over gaat of de respondent kennis heeft van een specifiek begrip). Hoe langer een vraag is, des te meer mensen zullen problemen hebben de vraag te begrijpen. De manier waarop vragen worden gesteld hoort te voorkomen dat de respondenten bij de beantwoording al in een bepaalde richting worden gestuurd (bijvoorbeeld: vindt u ook niet dat .....).
Ook de wijze waarop antwoord kan worden gegeven is van invloed op het gedrag van respondenten en daarmee op de uitkomsten van het onderzoek. De antwoordcategorieën dienen elkaar wederzijds uit te sluiten (anders ontstaat verwarring over het te geven antwoord). Als er relatief veel wisseling is in de manier waarop beantwoording mogelijk is kan dat makkelijk tot verwarring leiden. Als er een wisseling is dan is het van belang dat vooraf aan te geven. Ook is van belang dat een respondent haar/zijn antwoord 'kwijt kan'. Als iemand zich zeker bij herhaling bijvoorbeeld niet in staat voelt om uit één van de antwoordcategorieën te kiezen en dat niet kenbaar kan maken dan levert dat een vertekend beeld op en/of leidt tot frustratie en mogelijk stopzetten van (verdere) beantwoording. Om te achterhalen of vragen en/of antwoordcategorieën werken zoals bedoeld wordt in de literatuur aangeraden om een concept van de enquête uit te testen op personen die verwantschap hebben met de doelgroep.
Volgens Wikipedia is een steekproef een statistisch begrip dat duidt op "een selectie uit een totale populatie ten behoeve van een meting van bepaalde eigenschappen van die populatie." Op de betreffende webpagina wordt ook uiteengezet dat er verschillende soorten steekproeven worden onderscheiden.
Een steekproef is van belang als het niet mogelijk is om iedereen uit de doelgroep, die wordt aangeduid met populatie, in het onderzoek te betrekken. Het is bijvoorbeeld een praktisch ondoenlijke klus om alle bewoners van Gouda die ouder zijn dan 16 jaar te bevragen.
Op een webpagina van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) staat: "Wanneer (bij een onderzoek) gebruik is gemaakt van een steekproef heeft representativiteit betrekking op de vraag of de conclusie over deze specifieke steekproef ook geldig is voor de totale populatie. Met andere woorden: kunnen op basis van de resultaten uit het onderzoek conclusies getrokken worden die geldig zijn voor de hele populatie? Het is hierbij van belang dat een steekproef groot genoeg is en aselect is getrokken, dat er voldoende respons is en dat deze respons niet selectief is."
Er wordt onderscheid gemaakt naar representativiteit van de steekproef en representativiteit van de respons. In beide situaties is aan de orde of de kenmerken van de populatie in gelijke mate aanwezig zijn. Bij representativiteit van de steekproef is vooraf onderzocht hoe kan worden bereikt dat de personen en/of organisaties die worden benaderd om deel te nemen aan het onderzoek in gelijke mate de wezenlijk geachte kenmerken hebben de populatie/de gehele doelgroep. In de praktijk komt het vaak voor dat wie is benaderd voor deelname aan een (steekproef)onderzoek daar niet aan deelneemt. Die reageren niet of geven geen antwoorden. Dat wordt aangeduid met non-respons. Daarom krijgt een onderzoek een andere waarde als de groep die heeft deelgenomen (de respondenten) representatief mag worden geacht voor de populatie. Ofwel: vertoont de groep respondenten in gelijke mate de wezenlijk geachte kenmerken hebben de populatie/de gehele doelgroep.
Op een webpagina van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) komt tot uiting dat het CBS bij eigen onderzoek ten aanzien van non-respons een zogeheten weegtechniek gebruikt. Op die webpagina staat een link waarmee een uiteenzetting over die techniek kan worden gedownload. Achtergrond daarvoor is dat "bij het uitvoeren van survey-onderzoek ..... zich meestal non-respons voor(doet). Als gevolg daarvan zullen bepaalde groepen onder- en oververtegenwoordigd zijn in het onderzoek, waardoor het geen juiste afspiegeling vormt van de populatie. Hiervoor wordt gecorrigeerd met een weegtechniek. Door het toekennen van gewichten aan de geobserveerde elementen wordt de representativiteit zo goed mogelijk hersteld."