نوروز

دنوروز لمانځنه نه اسلامي حیثیت لري او نه افغاني اصل!

ترتیب او راټولونه: خبیراحمد م

دهجري لمریز کال ړومبۍ ورځ چې دحمل دمیاشتي له اولې ورځې سره سمون خوري دنوروز په نامه په یوشمیر هیوادونو کې پیژندل کیږي او په خاصه توګه هرکال په ایران ، تاجکستان او افغانستان کې دنوموړې ورځې درناوی او تجلیل ترسره کیږي ، په داسې حال کې چې ددغې ورځې نمانځنه هیڅ اسلامي اصل او ریښه نلري او نه هم له اصیل افغاني فرهنګ سره کوم تړاو لري . دغه ورځ ( نوروز ) دتاریخي څیړنو او پلټنو له مخې ثابتوي چې دنوروز بیخ او بنیاد داسلام له مقدس دین څخه وړاندې ( زردشتیانو ، مجوسیانو او اتش پرستو ) پوري ځان نښلوي او هم له اسلام دمخه نوروز دایرانیانو داخترونو څخه یو اختر بلل شوی چې متاسفانه دغه عقیده او دود اوس هم په نوموړي هیواد کې خاص ځای او درناوی لري

دنوروز دپیدایښت یو شمیر علتونه :

ایرانیان دنوروز په اړه بیلابیل توجیهات او علتونه په ګوته کو ي : ځیني وايي نوروز دزردشتیانو دپاچا او واکمن دزیږیدو له ورځي سره سمون خوري ، نو ځکه يې مجوسیان ، زردشتیان او اتش پرستان دنوموړي ورځې تجلیل او درناوی کوي ، ځیني وايي نوروز دزردشتي او اتش پرستي عبادت دپیل له نیټي نه راپیل شوی ، ځیني وايي نوروز لدې امله نمانځل کیږي چې دبلخ دزردشتیانو او مجوسیانو په یوې مشهوري معبد ( اتشکده ) کې په همدې ورځ اوربل شو.

حکیم ابو ریحان البیرونی ،چې په 430 ق کال زیږیدلی او دڅلورم قرن نامتو رياضيدان او داسلامی تمدن داحیاء مشهوره څېره تېره شوې. دنوروز په اړه داسې وايي : نوروز نمانځنه له هیڅ الهي دین او عقیدي سره کوم تړاو او رابطه نده لرلې ، هغه وايې ایرانیانو له اسلام څخه دمخه دځینو اوهامو او خرافاتو او ګمراه کونکو رسمونو او رواجونو په سلسله کې نوروز نمانځنه پیل او یوه عقیدتي بڼه يې وروبښله چې دالبیرونی په قول دنوروز دپیدایښت لړۍ دزردشتیانو له زمانې او دایران دجمشید پاچا له دورې څخه سرچینه واخیسته ، دحکیم البیرونی په نظر زردشتیانو دخپلې واکمنۍ او بیا ورسته پیروانو يې دنوروز د دود پالني او ساتنې ته کلک وفادار او پابند پاتې شول او یوکال يې هم ددغې ورځې له تجلیل نه سر ونه غړاوه ، البیروني وايې ځیني زردشتیان داسې هم وو چې دلمریز کال په ړومبۍ نیټه ( سپیده داغ ) به يې ددرناوي لپاره په خپلو کورنو او ځایونو کې اورونه بل کړل او هغه يې نوروز نمانځنه بلله .

داسلام مقدس دین او نوروز !

اسلام هغه مقدس او جامع دین دي چې په خپلو ټولو ابعادواو جهتونو کې که هغه عبادات ، اعتقادات او معاملات دې په اړه يې خپل مشخص هویت او منونکې فلسفه لري . متعال خدای جل جلاله فرمايي ( والذین لایشهدون الزور ) ژباړه دخدای تعالی خاص بندګان هغه څوک دي چې دباطلو په مجالسو کې برخه نه اخلي (الفرقان ۷۲ سورت ) دلته دشهود معنا مفسرین حضور اخلي ، ځکه دغه ډول مجالس زړه او روح ته له ګندګي او ګناه پرته بل څه نه لوروي ! مجاهد ، ربیع بن انس ، قاضي ابو یعلی ، ضحاک ، ابو العالیه ، طاوس ، ابن سرین او ابن عباس رض او نور مفسرین او فقها‌ء دپورته ایت شریف تفسیر داسې کړی چې له ( زور ) څخه مراد دمشرکینو اخترونه او دخوښۍ ورځې دي (تفسير قرطبي ج7 ص54. روح المعاني جزء 19 ص51، ابن كثير ج:3 ص328 . الدرالمنثور جزه:5 ص80...)

داسلام او بشریت سترلارښود حضرت پیغمبر صلی الله علیه وسلم ، چې کله مدیني منورې ته هجرت وکړ دهغه ځای خلکو دخوښۍ دوه ورځې لمانځلې ، خوښۍ او میلې به يې پکې کولې ، دجلیل القدر صحابي حضرت انس بن مالک رض په روایت ، رسول الله صلی الله علیه وسلم له دغو خلکو پوښتنه وکړه چې تاسې ولې او دڅه په بنیاد ددغو دوو ورځو درناوی کوۍ ، هغوی ورته وویل چې مونږ به دجاهلیت په وخت کې ددغو دو ورځو تجلیل او پکې به مو لوبې کولې ، حضرت رسول صلی الله علیه وسلم ورته په خطاب کې وفرمایل : خدای تعالی مونږ مسلمانانو ته دهماغه دوو ورځو په ځای دخوښۍ دوه نورې او بهترې ورځې چې یو يې دوړوکي اختر او بله يې دلوی اختر ورځې دي لورولې ( ابوداود ، نسایی )

دمرقات المفاتیح صاحب اومؤلف او دابو داود محشی دالمحیط قاموس نه په نقل وايې چې دجاهلیت ددورې دخوښیو او اخترونو له ورځو نه مراد ( نوروز او مهرجان ) دي. همداډول له ابن عمر رض څخه روایت دي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلې دي : («من تشبه بقوم فهو منهم». رواه احمد و ابوداود.ژباړه : هرڅوک چې مشابهت وکړي له یو قوم سره ، نو هغه کس له همغه قوم څخه دي ( یعني له هغه قوم څخه شمیرل کیږي ) ابن کثیرویلې: پورته حدیث سخته نهي ، تهدید او دعذاب وعده دهغه چا په حق کې کړې چې ځان دکفارو په څېر جوړوي ، یعني په اقوالو ، افعالو ، لباس ، خوښیو ، اخترونو او نورو هغو شیانو کې چې شریعت دهغه منع فرمایلي (تفسير ابن كثير، ج1 ص197 ) په همدې ډول یهود ، نصارا او مجوسیان په هغه صورت کې چې جزیه به مسلمانانو ته ورکوي اجازه لري ترڅو خپل اخترونه دمسلمانانو په ځمکه کې ترسره کړي ، خو ددې په څنګ کې مسلمان ته روا نده چې دهغوی په دغو اخترونو کې برخه واخلي ، دحضرت عمر رض ارشاد او دصحابه و او ټولو فقهاو اتفاقي قول دي چې اهل ذمه ( جزیه ورکونکي کفار ) به په دارالاسلام کې خپل اخترونه او نورې ورځې علنې نه ترسره کوي ، نوچې اهل ذمه وو ته دغه اجازه نشته ، نو هغه چاته چې ځان مسلمان ګڼي او بیا دکفارو او مجوسیانو اخترونه په خپله لمانځي او یاورسره مشابهت کوي دهغه به څه حکم او حالت وي ؟

همدارنګه له حضرت عبدالله بن عمر رض څخه روایت دي وايي (من مَرَّ ببلاد الأعاجم فصنع نيروزهم ومهرجانهم وتشبه بهم حتى يموت وهو كذلك حشرمعهم يوم القيامة). بهیقی باسنادجید ژباړه : هغه څوک چې دنوروز او دنورو غیراسلامی اخترونو او ورځو دتجلیل په خاطر نامسلمانو هیوادونو ته سفر وکړي او دهغوی په مذهبي خوښیو کې شریک شي او دهغوی په څیر ځان جوړ کړي اوبیا په هماغه حالت کې مړشي ، حشر به يې په ورځ دقیامت له هغوی سره وي. له پورته قراني لارښوونو، نبوي ارشاداتو او دصحابه کرامو او فقهاوو له اقوالو ښکاري چې نوروز له اسلام سره هیڅ اړه او رابطه نلري ، نوچې اسلام دنوروز په څرګندو ټکو مخالفت کوي نو بیا افغانان په کوم بنیاد او اصل نوروز دخپل افغاني فرهنګ جز شمیري او حتی اوس يې دملي ورځې په توګه پیژني ؟

معلومیږي چې که مسلمانان دنوروز تجلیل او درناوی کوي نو دزردشتیانو ، مجوسیانو او یا له اسلام څخه دمخه ګمراهانو ناولی تقلید او پیروي کوي ، نو په دغسې حالت کې که څوک قصدا دغه لمانځنه سرته رسوي ؛ نوویره ددې ده چې دغه خلک داسلام دسپیڅلي دین څخه منحرف شوي ( العیاذ بالله ) ځیني نافهمه خلک وايي چې دوی هغه نوروز نه لمانځي کوم يې چې مجوسیان او زردشتیان ورته عقیده لري ، بلکې دوي صرف دکال اوله ورځ تجلیلوي ، دوی ته باید وویل شي چې که تاسې په رښتیا دپسرلي راتګ څخه استقبال کوئ نو څه مجبوریت لرئ چې دغه استقبال دمجوسو او اتش پرستو له نوروز سره یوځای او غاړه په غاړه سرته رسوئ ، په همدې ورځ په مزا رکې دسخي جان صاحب جنډه اوچتوئ ، دعاګاني غواړی او نذرونه ږ دئ.

داسلام لوی فقیه او محدث علامه ملا علي قاري رح چې دیولسم قرن دمجددپه توګه یادیږي وايي : هرهغه څوک چې دنوروز په ورځ یو چاته دتحفې او ډالۍ په شکل کې یوه هګۍ ورکړي دکفر ویره يې ده ، ځکه دغه کس دمجوسیانو او اتش پرستانو تقلید کوي او په لوی لاس ځان دهغوی له جملې څخه شمیري . همداراز ابوحفص بخاري حنفي رح چې په 150 هجري قمري کې په بخاراکې زیږیدلی او دامام بخاري رح داستادانو له جملې نه حسابیږي او فقها او محدیثن يي د ماوراء النهردعلامه اودمشرق فقیه بولي وايي: که یوه کس پنځوس کاله دخدای جل جلاله په وحدانیت کې تیرکړي وي خو دنوروز په ورځ کې لدې وجې چې دنوموړي ورځې لمانځنه وشي نو کوم مجوس او زردشتی ته په تحفه کې یوه هګۍ ورکړي پرته له کوم شک او تردد نه ددغه پنځوس کلن مسلمان ټوله مسلماني دړې وړې ، عبادات يې هدر او داسلام له دایرې نه خارج وګرځید.

نتیجه :

هغه کسان چې له لیرې لیرې ځایونو څخه مزارشریف او یانورو ځایونو ته دنوروز په ورځ سفر کوي او دسخی جان دجنډې دپورته کولو په مراسمو کې په همدې ورځ برخه اخلي ایا دوی کوم شرعي دلیل او مجوز لري ؟

دوی په استدلال کې کوم مبارک ایت ، حدیث شریف ، اجماع ، قیاس ، دکوم صحابي ، تابعی او مجتهد قول وړاندې کولای شي؟

بله خبره داده چې دغه ډول سفر دثواب په نیت پرته له دریو جوماتونو ( بیت الله ، مسجدنبوی ، او مسجد اقصی ) ته نور هیڅ دیني حکم او مجوز نلري ، دمزار شریف دجنډې برخوال دې ووايي چې دوی بیدریغه لګښتونه کوي ، دنوروز نارواوو ترڅنګ دموسیقۍ او نڅا په کانسرتونو کې شریکیږي او یايې وینې دوی دغه سفر ته پرته له معصیت او دشریعت غراء محمدي له اوامرو څخه نافرماني او دکفارو او زردشتیانو له مشابهت نه بل څه دلیل درلودلای شي.

هیله ده افغانان دخپل اصیل اسلامي فرهنګ او هویت له مخې هغه رسمونه ، ورځې او خرافات چې دینې او افغانې صبغه او ریښه نلري او د مجوسیت ، هندويیزم او غربي ناولي فرهنګ نه سرچینه اخلي په لوی لاس افغاني جامعې ته رادننه او دافغاني فرهنګ نوم او شکل ورنکړي.