Inkscape'e İlk Bakış

Inkscape, vektör tabanlı bir grafik düzenleme yazılımıdır. GNU Genel Kamu Lisansı ile lisanslı özgür ve ücretsiz bir yazılımdır. Windows, Linux ve Mac OS X’de kullanılabilir. Corel Draw, Adobe Illustrator programlarının muadilidir.
 
Vektörel çizim ile ürettiğiniz grafikleri herhangi bir kalite kaybı olmaksızın istediğiniz kadar büyültebilir, küçültebilirsiniz. Ayrıca istediğiniz zaman dilediğiniz ölçülerde PNG biçiminde dışa aktarım yapabilirsiniz. Örneğin bir şirket logosu hazırlamak, çeşitli diyagramlar, simge setleri, duvar kağıtları oluşturmak için Inkscape’i kullanabilirsiniz. Inskcape, özgür SVG (Ölçeklenebilir Vektörel Grafik) dosya biçiminde çıktı verir. SVG biçimi, W3C tarafından geliştirilen ve kullanımı tavsiye edilen bir standarttır.


1. TEMEL BİLGİLER

  • Nesne seçme işlemleri için  düğmesi kullanılır. Her seferinde bu düğmeyi kullanmak yerine klavyeden Boşluk (Space) tuşunu kullanılabilirsiniz (ayrıca F1 ya da S (Select) kısa yolları da kullanılabilir).
     
  • Çoklu nesne seçmek için Shift tuşu kullanılır. Seçimden nesne çıkarmak için de yine Shift kullanılır.
     
  • Seçilen nesneler Ctrl tuşuna basılı tutularak yatay ya da düşey olarak kaydırılabilir.
     
  • Alttaki nesneyi seçme (Alt + tıklama): Bir nesnenin altındaki nesneyi seçmek için Alt tuşunu basılı tutarak istediğimiz nesne seçili hale gelene kadar fare ile tıklarız. Seçili hale getirdiğimiz alttaki nesneyi sürüklemek için de yine Alt tuşuna basılı tutmamız gereklidir. Örneğin resimde, klasör altındaki yazının seçilmesi için bu yöntem kullanılabilir.
     
  • Alttaki nesneyi üst kademeye getirme: Üst üste gelen nesneleri yukarı ya da aşağı taşımak için altta solda görülen düğmeler kullanılabilir ya da Nesne menüsünde yer alan Yukarı Al, Aşağı Al seçenekleri kullanılabilir.


Renk Paleti

Nesnelerin rengini kısa yoldan ayarlamak için ekranın altındaki renk paleti kullanılabilir. Detaylı ayarlamalar için ise bir sonraki başlıkta anlatılan Fill and Stroke (Doldur ve Çiz)  iletişim kutusu kullanılır.
Nesnelerin saydamlığını ayarlamak için yine her iki alanda yer alan Opacity (matlık = saydamsızlık) seçeneği kullanılabilir.

Üstteki resimde solda yer alan;
Fill (Doldur) seçeneği, seçilen nesnenin iç bölgesinin rengini ifade eder.
Stroke (Çizgi) nesnenin kenarlık (çerçeve) rengini ifade eder. Çizgi kalınlığı sıfır iken bu rengin değiştirilmesi bir şeyi değiştirmez. Stroke seçeneğinin yanında yer alan sayısal değer (2.2) çizginin kalınlığını belirtir.
O: Opacity yani saydamsızlık (matlık) değeridir.

Seçilen bir nesnenin iç dolgu rengini (Fill) değiştirmek için renk paletinde istenilen bir renge doğrudan tıklanabilir. Stroke (çizgi) rengini değiştirmek için ise renk paletinde istenilen bir renge ters tıklanıp Set Stroke seçeneğine basılır.


Doldur ve Çiz (Fill and Stroke) (Ctrl + Shift + F)

Fill and Stroke (Doldur ve Çiz) menüsü (Ctrl + Shift + F) tuş bileşimi ile açılabilir. Bu iletişim kutusu aşağıdaki gibi işlemler için  kullanılabilir:

  • Çizilen bir nesnenin dolgu ve kenarlık rengini gelişmiş bir şekilde ayarlamak.
  • Bir nesnenin (örneğin dikdörtgenin) çevresine kenarlık eklemek. Nesneyi iptal edip sadece kenarlığını bırakmak.
  • Çizgilerin çizgi tipini, rengini, kalınlığını değiştirmek.
  • Çizgilere çeşitli ok işaretleri eklemek.
     

 

 


 

 

 

 




Not:
Stroke style (Çizgi stili) sekmesindeki seçeneklerin pasif olması, Kenarlık Rengi sekmesinde kenarlığın olmadığını ifade eden çarpı düğmesi işaretli olmasından kaynaklanabilir ya da kenarlık eklenecek bir nesnenin seçilmemiş olmasından kaynaklanabilir.



Hizalama ve Dağılım (Align and Distribute)  (Ctrl + Shift + A)

Birden fazla nesneyi bir hat hizasında ve istenirse eşit aralıklarla hizalamak için Nesne menüsünde yer alan "Align and Distribute" (Hizalama ve Dağılım) (Ctrl + Shift + A) seçeneği kullanılır.

Aşağıdaki örneklerde olduğu gibi iki veya daha fazla sayıda satır ya da sütunun düzgün hizalanmasını gerektiren durumlarda ise Nesne menüsünde yer alan Arrange seçeneği kullanılmalıdır. Bu iletişim kutusu sayesinde nesnelerin aralıkları kolayca değiştirilebilmektedir.


Nesne Döndürme

Bir nesneyi döndürmek için nesneye iki defa tıklanır. İkinci tıklama ile oluşan kulplar tutularak nesne döndürülebilir.

  • İkinci tıklama ile nesnenin ortasında ortaya çıkan artı işaretine dikkat edin. Bu işaret resmin dönme merkezidir, bu işaret istenilen bir noktaya kaydırılarak, dönme merkezi değiştirilebilir.
  • Ctrl tuşuna basılı tutularak 15 derece ve katlarında döndürme sağlanabilir. Eğer daha detaylı bir döndürme-eğme işlemi gerçekleştirmek gerekirse (örneğin 42 derece) Object (Nesne) menüsünde yer alan Transform (Dönüştür) seçeneği kullanılır (Ctrl + Shift + M).

Nesneyi 90, 180 derece döndürmek ve bu şekilde aynalamak için alttaki düğmeler kullanılır.


Çizgi (Bezier eğrileri)

Bu araç kullanılarak düz çizgiler ve eğriler çizilebilir. Çizgi çizilirken tıkladığımız bir noktada elimizi fareden çekmeden hareket ettirirsek eğri çizgiler ortaya çıkar.
Ctrl'ye basılı tutarak 15 derece ve katlarında düz çizgiler çizilebilir. Ardışık çizgiler çizerken çizimi sonlandırmak için, son nokta çizildikten sonra fareye ters tıklanır.
Bu çizim aracının orijinal adı Bezier'dir. (Bezier; bilgisayar grafiklerinde yaygın olarak kullanılan parametrik eğri biçimidir). Kısa yolu B tuşudur.
Ardışık çizgiler tek bir nesne olarak davranır. Bu nesnelerin düğüm noktalarına düğmesi kullanılarak müdahale edilebilir. Bu konu aşağıda "Nesne Düzenleme İşlemleri" başlığı altında detaylıca incelenmiştir.


Üçgen ve Çokgen Çizme

Bunun için Inkscape arayüzünde sol taraftaki araç çubuğunda yer alan çokgen çizme düğmesi kullanılır. Bu düğmeye basıldıktan sonra arayüzde resimdeki gibi bir araç çubuğu ortaya çıkacaktır. Buradan, çokgenin kenar sayısı belirlenir...
 


Dikdörtgen Çizme ve Köşelerini Yuvarlatma

Bir dikdörtgenin köşelerini resimdeki gibi yuvarlatmak için dikdörtgene çift tıklayarak veya nesne seçiliyken dikdörtgen çizme düğmesine tıklayarak düzenleme modu açılır. Ardından şu seçenek kullanılabilir:

1. YOL: Düzenleme modundayken dikdörtgenin bir köşesinde olan yuvarlak daireyi tutup hareket ettirerek dikdörtgenin tüm köşelerini eşit bir şekilde yuvarlanabilir.
2. YOL: Inkscape arayüzünde ortaya çıkan Rx, Ry düğmeleri kullanılarak X, Y eksenlerinde farklı miktarda yuvarlatma işlemi uygulanabilir.


Birleşim

Resimdeki gibi kesişen iki nesnenin kesişim bölgesini budayarak nesneleri birleştirmek için Path (Yol) menüsünde yer alan Union (Birleşim) seçeneği kullanılır.




Alan Boyama

Inkscape'de kesişen nesnelerin oluşturduğu kapalı alanlar bu araçla kolayca boyanabilir. Alttaki örnekte birbirinden bağımsız bir dikdörtgen ve düz bir çizgi kullanılmıştır.
Boyanan bölgeler, dolgulu ve kenarlıklı ayrı cisimler haline gelir.


Ölçekleme

Seçilen nesneleri en boy oranını koruyarak belli bir ölçüde küçültmek ya da büyütme işlemini göz hesabıyla kabaca gerçekleştirmek için nesne seçildikten sonra köşelerinde oluşan ok düğmeleri kullanılabilir.

Ölçekleme işlemini  detaylı bir şekilde belli bir oran girerek gerçekleştirmek için ise (Ctrl + Shift +M) kullanılarak ya da Object (Nesne) menüsünde yer alan Transform seçeneğine basılarak Transform iletişim kutusu açılır. Burada Scale (ölçekleme) sekmesi üzerinden istenilen işlem gerçekleştirilebilir. "Scale proportionally" seçeneği işaretlenerek en-boy oranı korunabilir. Apply düğmesi kullanılarak, yapılan değişiklikler uygulanır.

Ayrıca Inksacpe arayüzünde alttaki resimde görülen kilit düğmesi kilitli hale getirildikten sonra W değeri değiştirilerek ölçekleme yapılabilir.


Gruplandırma

Birden fazla nesnenin sürüklenirken, hizalanırken tek bir nesne gibi hareket etmesini sağlamak için gruplandırmadan yararlanılır. Birden fazla nesne seçip Object (Nesne) menüsünde yer alan Group seçeneği kullanılarak gurup oluşturulabilir. Grup içindeki bir nesneyi, grubu bozmadan düzenleyebiliriz, bunun için Ctrl tuşu ile nesneye tıklamamız yeterlidir. Grubu çözmek için ise Ungroup seçeneğini kullanılabilir ya da  (Ctrl + U) yapılabilir. Grup halindeki nesneler başka nesne ya da gruplarla grup oluşturabilir. Grup çözme düğmesi (Ungroup) bu grupları sırasıyla çözer.



2. NOKTA TABANLI (Bitmap) RESİM DOSYALARI İLE ÇALIŞMA

Bitmap Resim İşleme

Inkscape, bir vektörel grafik düzenleme yazılımı oluğu için nokta(yani piksel) tabanlı resim dosyalarının (PNG, BMP gibi) içeriğine Inkscape'de müdahale edemezsiniz. Ancak isterseniz nokta tabanlı bir resmi Inkscape'de açıp resmin üzerine istediğiniz şekilleri çizebilir, yazı yazabilir, eklemelerde bulunabilir, filtreler uygulayabilir, saydamlaştırabilir, döndürebilir, ölçekleyebilirsiniz. Düzenlemelerinizi yaptıktan sonra, kayıpsız bir dosya biçimi olan PNG biçiminde dışa aktarım yaptığınızda herhangi bir kalite kaybı yaşanmayacaktır.

Nokta tabalı bir resme Inkscape kullanarak bazı eklemelerde bulunmak istiyorsanız ve bu işlemi, yeni bir SVG dosyası oluşturmadan hızlıca yapmak niyetindeyseniz alttaki yolu izleyebilirsiniz (NOT: SVG dosyası oluşturmadan düzenleme yapıp kaydederseniz yaptığınız değişiklikleri daha sonra geri alamazsınız).

1. Inkscape'i açıp "Dosya > Aç" yolunu izleyin ya da resim dosyasına sağ tıklayıp "Birlikte Aç > Inkscape" yolunu izleyin (NOT: Eğer bu yöntemleri kullanmak yerine Inkscape'i açıp resim dosyasını sürükleyip bırakırsanız bir SVG dosyası üzerinde çalışmış olursunuz bu durumda yine PNG biçiminde (Dosya > Export Bitmap) çıktı alabilirsiniz.)

2. Dosyayı kaydetmek istediğinizde "Dosya > Kaydet" yolunu izleyin.


Resmi Vektörize Etme

Inkscape çalşma sayfasına eklediğiniz nokta tabanlı (Bitmap) bir resmi otomatik olarak vektörize etmek (sayısallaştırmak) için Path (Yol) menüsünde yer alan "Resmi Vektöize Et" seçeneğini kullanabilirsiniz.

Tabi istenire çizgi çizme aracı kullanılarak bitmap resmin üzerinden elle yeniden çizim yapılarak da sayısallaştırma yapılabilir. Elle vektörize etme işlemini uygulayacaksanız bu esnada daha rahat çalışmak için şu adımları uygulayabilirsiniz:
- Bitmap resmin kaymasını önlemek için bu nesneyi kilitleyin. Bunun için resme ters tıklayıp Object Properties > Lock yolunu izleyin. Kilitleri açmak istediğinizde Object menüsünde yer alan Unlock All seçeneğini kullanabilirsiniz.
- Bitmap resim eğer çok koyu renkli ise çalışma esnasında resmin saydamsızlığını (Opacity) düşürerek daha rahat çalışabilirsiniz (Ctrl + Shift + F).


Dışa / İçe Aktarma

Seçilen nesneler ya da tüm çizim, istenilen boyutlarda PNG resim dosyası olarak dışarı aktarılabilir. Bunun için File > Export PNG Image yolu izlenir.
Bir bitmap resim dosyasını içe aktarmak için File > Import yolu izlenebilir.




3. NOKTA DÜZENLEME İŞLEMLERİ

Yukarıda da belirttiğimiz gibi çizgi çizme aracı kullanılırken; Ctrl'ye basılı tutarak 15 derece ve katlarında düz çizgiler çizilebilir. Ardışık çizgiler çizerken çizimi sonlandırmak için, çizilecek son noktaya ters tıklanır.
Ardışık çizgiler tek bir nesne olarak davranmaktadırlar. Bu nesnelerin düğüm noktalarına  düğmesi kullanılarak müdahale edilebilir.

Çizgilerin ve diğer nesnelerin düğüm noktalarını (node) kullanarak düzenlemek için resimde görülen (a) düğmesi (yani  ) kullanılır.
Her seferinde bu düğmeye tıklamak yerine klavyede N tuşu (ya da F2) kullanılabilir.


Eğri Çizgi Çizme

1. YOL: Çizgi çizme düğmesi ile çizgi çizilirken yeni bir noktaya tıkladıktan sonra elimizi fareden çekmeden hareket ettirirsek eğri çizgi ortaya çıkar.

2. YOL: (a) düğmesi açık iken düz bir çizginin orta bölümünde bir yerden tutup fareyi hareket ettirerek nesneyi eğri bir çizgi haline getirebiliriz.
Nesneye tekrar tıkladığımızda altta üçüncü resimde olduğu gibi yardımcı çizgiler ortaya çıkacaktır. Bu çizgilerin ucundaki yuvarlak daireleri (1), (2) hareket ettirerek çizgiyi istediğimiz gibi eğebiliriz.


Nokta Ekleme

(a) düğmesi açık iken bir çizginin üzerinde herhangi bir noktaya çift tıklanarak nokta ekleyebilirsin. Ayrıca (b) düğmesine tıklayarak çizginin tam ortasına nokta ekleyebilirsin.

Alttaki ilk örnekte çizgiye bir adet nokta eklenmiş, ikinci örnekte ise iki adet nokta eklenmiştir.
 


Eğri Bir Çizgiyi Düzleştirmek

1. YOL: (a) düğmesi açık iken düzleştirmek isteğiniz çizgiye bir-iki saniye arayla ikiz kez tıklayın (daha hızlı bir şekilde tıklarsan nokta ekler). (1) ve (2) daireleri ortaya çıkacaktır. Klavyeden CTRL tuşuna basılı tutarak bu noktalara tıkla. İkinci örnekte sondaki ikinci görselde ortaya çıkan (3), (4) düğmelerini silmek için ise (c) düğmesini kullan.

2. YOL: (a) düğmesi açık iken (h) düğmesi kullanılabilir.


Kırıklı Bir Çizgiyi Düzleştirmek

(a) düğmesi açık iken (c) düğmesi yardımıyla (1) ve (2) noktalarını sil.
Ardından CTRL tuşu yardımıyla (3) ve (4) noktalarını sil.


İki Noktayı (Çizgiyi) Birleştirme

İki nokta arasını tek bir noktada birleştirmek için ya da iki nokta arasını bir çizgi ile birleştirmek için aşağıdaki adımlar takip edilir (bkz. örnek video):
1. Nesneler seçilir.
2. Nokta düzenleme düğmesine (a) tıklanır.
3. Path (Yol) menüsünden Object to Path seçeneğine tıklanır.
4. Shift tuşu yardımıyla, birleştirilecek iki uç noktaya tıklanır (ikinci noktayı işaretli hale getirmek için Shift gerekir)
5. Son olarak (d) ya da ( f ) düğmesine tıklanır.


Bir Noktayı İki Noktaya Çevirip Ayırma


Bir noktayı iki nokta haline getirip parçalayabilmek için (a) düğmesi açık iken, parçalanmak istenen noktaya tıklanır ve arından (e) düğmesi kullanılır.

 


İki Nokta Arasını Silmek

Alttaki örneğimizde ilk olarak bir çubuk üzerinde iki noktaya çift tıklayarak iki nokta ekleyelim.
İki nokta arasını silmek için (a) düğmesi açık iken (g) düğmesi kullanılır.
Bu işlemin kısa yolu (Shift + B) dir (B = Break = Kırmak).


4. NESNE KENETLENME (Snapping)

Inkscape arayüzünde sağ tarafta bulunan çubuk üzerindeki tüm düğmeler nesne kenetlenme (snapping) ile ilgilidir. Bu çubuk üzerinde en üstteki düğmeye tıklanarak nesne kenetlenme işlemi kapatılıp açılabilir.

Çalışmanız esnasında bir nesnenin herhangi bir noktasına kenetlenmek istediğinizde yandaki düğmelerden hangisini kullanmanız gerektiğini bilmiyorsanız ilk aşamada tüm kenetlenme seçeneklerini açık hale getirerek çalışabilirsiniz.

TASLAK

TASLAK

TASLAK

TASLAK

TASLAK

TASLAK

TASLAK

TASLAK

TASLAK

TASLAK

TASLAK

TASLAK

 








5. DİĞER NOTLAR


Diyagram Bağlayıcı Çizgi

Bu düğme ile çeşitli diyagramlardaki nesneler düz çizgiler ile düzgün bir biçimde bir birlerine bağlanabilir. Üstelik daha sonra diyagramdaki bir nesneyi hareket ettirdiğimizde ona bağlı olan düz çizgi de nesneyi takip ederek hareket edecektir. İstenirse düğmesi yardımıyla düğüm noktalarına müdahale edilerek yerleri değiştirilebilir.


Gradyan (Artımlı Geçiş)

Arayüzde sol altta yer alan Gradyan oluşturma düğmesine tıklanır, sonra gradyan etkisi verilecek nesneye tıklanır, gradyan etkisinin doğrultusu çizilir.
Bir nesne üzerine beyaz renkli bir çember çizilip dairesel bir artımlı geçiş sağlanabilir.


DWG Dosyalarını SVG Biçimine Çevirmek(DWG to SVG)

DWG dosya biçimi, AutoCAD yazılımının üreticisi olan Autodesk firmasına ait sahipli ve kapalı kodlu bir dosya biçimidir. AutoCAD, QCad gibi programlarda elde edilmiş DWG ya da DXF dosyalarını Inkscape'de kullanabilmek amacıyla SVG biçimine dönüştürmek isteyebilirsiniz. Bunun için pek çok yol bulunmakla birlikte bazı yöntemler ya da araçlar daha başarılı sonuç vermektedir.

1. YOL - "Any DWG to SVG Converter" yazılımını kullanarak

 

Windows sürümü bulunan bu programın deneme sürümünde pek de kısıtlayıcı olmayan bir kısıtlamaya sahiptir. Programı her açtığımızda en fazla 3 adet dosyayı dönüştürebiliriz. Üç dosyadan sonra tekrar dosya dönüştürebilmek için programın penceresini kapatıp açmamız yeterlidir.  Bu yazılım son derece başarılı sonuç vermektedir. Programın öntanımlı ayarlarını kullandığınızda, program her seferinde Model, Layout1, Layout2 sayfaları için birer çıktı verecektir. Bunu önlemek isterseniz “Options > Output Layout and Area” yolunu izleyip orada yer alan Model Space seçeneğini işaretli hale getirmeniz yeterlidir.
 




2. YOL - QCad programını kullanarak:

 

QCad,  açık kaynak kodlu ve özgür bir 2B çizim uygulamasıdır. DWG desteklidir.  Linux, Windows ve Mac OS X işletim sistemlerini destekler. Ücretsiz sürümü özgür GNU Genel Kamu Lisansı ile lisanslıdır. Ücretli olan "Pro" ve "CAM"  özellikleri her açılışta 15 dakika deneme sürelidir. Bu özellikleri tekrar kullanabilmek için programı tekrar başlatmak yeterlidir.

QCad programını, web sitesinden ücretsiz olarak indirerek DWG ya da DXF dosyalarını SVG biçiminde dışa aktarabilirsiniz. Bunun için bir DWG dosyasını QCad ile açın ve File menüsünde yer alan Advanced SVG Export seçeneğini kullanın. Açılan pencerede “Grove page yo include pen width” seçeneğini (Türkçe: Çizgi kalınlıklarını koru) işaretli hale getirin ve dışa aktarın.

Dışa aktarma konusunda ise QCad ile yaptığımız SVG biçiminde dışa aktarma denemelerinde başarılı bir sonuç verdiğini gözlemledik. QCad'in, aşağıda bahsettiğimiz Inkscape'in (0.91) kendi dışa aktarma özelliğinden çok daha başarılı sonuç verdiği de net bir şekilde söyleyebiliriz. SVG içe aktarma konusunda ise QCad'in kendi sitesinde bu işlevin basit nesnelere yönelik olduğu ifade edilmekte.

3. YOL - Inkscape'i kullanarak:

 

Inkscape'in DXF desteği 0.91 nolu sürümü itibarıyla Block nesneleri henüz desteklememektedir (Block nesnenelerin, önceden Explode ile dağıtılması tavsiye edilir). Inkscape; QCad 2013, AutoCAD 2013 ve sonraki sürümlerinin DXF dosyalarını daha iyi destekler. Yaptığımız denemelerde Block nesnelerin bazılarının çıktıda görünmediğini, bazılarının bozulduğunu gözlemledik. Ayrıca bazı nesnelerin renklerinin değişerek siyah renkte dışa aktarıldığını gördük. Bu yöntemi kullanmadan önce CAD programın Explode özelliğini kullanarak  DWG (ya da DXF) dosyasındaki Block nesneleri patlatmayı unutmayınız.

Öncelikle AutoCAD, QCad vb. bir program yardımıyla elinizdeki DWG dosyasını güncel bir DXF biçiminde farklı kaydedin. Ardından Inkscape'de File > Open yolunu izleyerek DXF dosyasını açın. Karşınıza gelen iletişim kutusunda, karakter kodlamasında için UTF-8'i  seçerek daha iyi bir sonuç elde edebilirsiniz, ayrıca Help sekmesine geçerek Inkscape'in DXF desteği hakkında bilgi edinebilirsiniz. Dosyayı açtıktan sonra File > Save As yolunu izleyerek SVG biçiminde kaydediniz.

4. YOL - Diğer dönüştürme programları:

 

Windows ortamında DWG dosyalarını SVG biçimine dönüştürmek için "Any DWG to SVG Converter" yazılımının haricinde başarılı iki alternatif programdan daha bahsedebiliriz:  "Easy CAD to SVG Converter" ve "AutoDWG". Ancak her iki program da 14 gün deneme sürelidir. Her ikisi de son derece başarılı sonuç vermektedir.


İlk Yayınlanma: 2 Kasım 2011

Güncellenme:  2 Mart 2016
Lisans: İçerik Creative Commons BY-SA lisansı altındadır. Kaynak belirtmek ve aynı, benzer ya da uyumlu bir lisans kullanmak şartıyla istediğiniz amaç için kopyalayabilir, kullanabilirsiniz.