Recursos

RECURSOS OFICIAIS E INSTITUCIONAIS (GALICIA)

Consellería de Sanidade e SERGAS

Son os piares da promoción da saúde en Galicia. Ofrecen materiais didácticos para todas as idades sobre hábitos de vida saudables.

• Plan Obesidade Zero – Unha iniciativa estratéxica para reducir o sobrepeso en Galicia con guías prácticas de alimentación e exercicio físico.

  • Web de Obesidade Zero

• Escola Galega de Saúde para Cidadáns – Ofrece cursos, obradoiros e materiais descargables sobre nutrición, manexo de enfermidades e hábitos de vida.

  • Recursos da Escola de Saúde

• Programa Xente con Vida – Portal específico de Sanidade dedicado á dieta atlántica, receitas saudables e promoción da actividade física.

  • Web Xente con Vida

Universidade de Santiago de Compostela (USC)

A USC é un referente internacional en investigación sobre a Dieta Atlántica e seguridade alimentaria.

• Facultade de Ciencias (Campus de Lugo) – Especializada en Nutrición e Dietética, é onde se xeran moitos dos estudos sobre as propiedades dos produtos galegos (como o grelo ou a castaña).

• GI-1507 Nutrición e Obesidade – Grupo de investigación que estuda a relación entre os xenes, a dieta e a saúde.

  • Investigación en Nutrición USC

Universidade de Vigo (UVigo)

Destaca pola súa investigación tecnolóxica e científica aplicada aos recursos mariños e á saúde.

• Campus Auga (Ourense) – Especializado en ciencia e tecnoloxía dos alimentos, con foco na calidade nutricional e na innovación alimentaria.

• CINBIO (Centro de Investigacións Biomédicas) – Realiza estudos sobre como os compoñentes dos alimentos galegos (antioxidantes, omega-3) inflúen na prevención de enfermidades.

  • Web do CINBIO

Outros Organismos de Investigación e Control

• CRAEGA (Consello Regulador da Agricultura Ecolóxica de Galicia) – O organismo oficial que certifica que os alimentos son producidos sen pesticidas nin fertilizantes químicos, garantindo a súa calidade nutricional superior.

  • Web do CRAEGA

• AGACAL (Axencia Galega da Calidade Alimentaria) – Dependente da Consellería do Medio Rural, encárgase de protexer e promover as Denominacións de Orixe (D.O.) e Indicacións Xeográficas Protexidas (IXP).

  • Web de AGACAL

Guías Oficiais para Descarga

1. Guía da Dieta Atlántica – Documento oficial que explica as bases desta alimentación (produtos de tempada, coccións sinxelas, consumo de peixe).

• Documento PDF (Directo): Descargar Guía de alimentación saudable e Dieta Atlántica 

2. Táboas de Composición de Alimentos Galegos – Recurso técnico para profesionais que detalla o valor nutricional específico dos produtos da nosa terra. 

• Repositorio USC (Estudo de Composición): Acceso ao estudo de composición nutricional de alimentos de Galicia 

*Dato Clave: Galicia conta con máis de 30 selos de calidade diferenciada (DOP e IXP), o que garante que o que comemos ten un control oficial desde a orixe ata a mesa.

*Sabías que...?  A Dieta Atlántica galega foi recoñecida cientificamente como un dos patróns de alimentación máis saudables do mundo, asociada a unha maior lonxevidade e menor incidencia de enfermidades cardíacas.

Verduras e hortalizas (Fonte de fibra e antioxidantes)

• Grelos de Galicia (IXP) – O superalimento galego. Rico en vitaminas A, C e K, ademais de ácido fólico e calcio. Ten propiedades antioxidantes e antiinflamatorias.

• Pemento de Herbón (DOP) – Baixo en calorías e moi rico en vitamina C (máis que moitos cítricos). Consumido á prancha é un acompañamento lixeiro e saudable.

• Pemento da Arnoia (IXP) – Destaca polo seu contido en carotenos e fibra. Ideal para asar, conservando así mellor as súas propiedades.

• Pataca de Galicia (IXP) – A diferenza doutras, a variedade Kennebec ten un alto contido en materia seca, o que a fai máis nutritiva. É unha fonte excelente de hidratos de carbono complexos e potasio.

Produtos do mar (Proteína de alta calidade e Omega-3)

• Mexillón de Galicia (DOP) – Unha das xoias nutricionais. É unha fonte increíble de ferro (máis que a carne de vacún), iodo e vitamina B12. Baixo en graxas saturadas.

• Berberecho de Galicia – Destaca polo seu altísimo contido en ferro e baixo aporte calórico. Ideal para previr anemias dentro dunha dieta equilibrada.

• Polbo á feira – O polbo é unha proteína magra rica en cinc e selenio. A receita tradicional con aceite de oliva virxe extra e pemento achega graxas saudables e antioxidantes.

• Bonito do Norte (Burela/PescadeGalicia) – Peixe azul por excelencia, esencial polo seu aporte de ácidos graxos Omega-3, fundamentais para a saúde cardiovascular e cerebral.

Carne e proteínas (Ferro e aminoácidos esenciais)

• Ternera Gallega (IXP) – Carne procedente de animais criados con pastos naturais. Destaca polo seu equilibrio de ácidos graxos e por ser unha fonte directa de ferro de fácil absorción e proteínas de alto valor biolóxico.

• Lacón Gallego (IXP) – Orixinalmente consumido en cocidos, se se toma cocido e desgraxado é unha fonte de proteína porcina de calidade con vitaminas do grupo B.

• Ovos de Granxa Ecolóxica – Ricos en colina e proteínas. Os ovos de produción galega adoitan ter un perfil lipídico máis saudable debido á alimentación natural das galiñas.

Outros alimentos tradicionais (Enerxía e minerais)

• Pan de Cea (IXP) – Pan artesán de trigo elaborado en forno de leña. Ao ser un proceso de fermentación lenta, é máis dixerible e ten un índice glucémico menor que o pan industrial.

• Castaña de Galicia (IXP) – O "cereais dos nosos avós". A diferenza doutros froitos secos, é baixa en graxas e rica en hidratos de carbono, potasio e vitamina E. Perfecta como snack enerxético.

• Mel de Galicia (IXP) – Un antibiótico natural. O mel galego (especialmente o de castiñeiro ou bosque) ten altas capacidades antioxidantes e minerais.

• Queixo Tetilla ou Arzúa-Ulloa (DOP) – Fontes de calcio e fósforo. Consumidos con moderación, proporcionan graxas necesarias e proteínas lácteas de calidade.

MERCADOS E PRAZAS DE ABASTOS (GALICIA)

Provincia da Coruña

• Praza de Abastos de Santiago de Compostela – É o segundo lugar máis visitado da cidade despois da Catedral. Destaca polas súas "paisanas" (produtoras locais que venden directamente o que cultivan) e o seu peixe fresquísimo.

• Mercado da Praza de Lugo (A Coruña) – Probablemente o mercado co mellor peixe e marisco de toda Europa pola súa calidade e variedade. É un templo do produto local de alta gama.

• Mercado de San Agustín (A Coruña) – Famoso pola súa arquitectura vanguardista (cuberta parabólica) e por ser un punto clave de dinamización de produtos km 0 na cidade.

Provincia de Pontevedra

• Mercado do Progreso (Vigo) – Situado no corazón de Vigo, combina a tradición dos postos de toda a vida cunha reforma moderna que inclúe espazos gastronómicos.

• Mercado Municipal de Pontevedra – Un espazo vivo á beira do río Lérez. Na planta superior conta co "Gastroespazo", onde podes degustar produtos mercador nos postos de abaixo.

• Praza de Abastos de Vilagarcía de Arousa – Referente na comarca do Salnés, especialmente recoñecida pola calidade do marisco das Rías Baixas e as hortalizas de pequenos produtores da zona.

Provincia de Lugo

• Mercado Municipal de Lugo (Praza de Abastos) – Situado cerca da Muralla, é o lugar ideal para mercar queixos de denominación de orixe, carnes da montaña e o famoso pan de Lugo.

• Praza de Abastos de Viveiro – O punto neurálxico do produto local na Mariña Lucense, con peixe capturado por métodos artesanais nos portos da zona (Celeiro, Burela).

Provincia de Ourense

• Praza de Abastos de Ourense (Mercado de Quiroga Ballesteros) – Mentres o edificio histórico está en reforma, o mercado segue activo ofrecendo os mellores embutidos, carnes de vitela e produtos da horta ourensá.

• Mercado de Ribadavia – Un mercado con moito encanto onde destacan os produtos da comarca do Ribeiro e o pan tradicional.

Outros espazos de consumo alternativo

• Feira de Padrón (Domingos) – Unha das feiras máis grandes de Galicia onde o consumo local brilla no "Mercado da Estación" con produtores directos de horta.

• Mercado da Reserva da Biosfera (Mariñas Coruñesas) – Mercados itinerantes que promoven produtos certificados como sostibles e locais.

*Consello Pro: Se visitas estes mercados, intenta ir cedo polas mañás (entre as 9:00 e as 11:00) para ver o produto no seu máximo esplendor e poder falar cos produtores sobre a orixe do que mercas.

• Colexio Oficial de Dietistas-Nutricionistas de Galicia 

• Lidia Folgar

Dietista-nutricionista, autora e divulgadora. Comparte contidos sobre relación coa comida, alimentación familiar e educación nutricional. Tamén participa en medios de comunicación e formación online.

Contidos habituais:

• 1. alimentación infantil

  2. relación emocional coa comida

  3. hábitos saudables a longo prazo

• NutriciON Coruña

Blog da dietista-nutricionista Mª Beatriz Fernández, graduada pola Universidade de Santiago de Compostela. Publica artigos e receitas para aprender a comer mellor sen dietas restritivas.

Contidos do blog:

• 1. receitas saudables

  2. educación nutricional

  3. menús equilibrados 

• Oliver Nutrición

Blog dun dietista-nutricionista con consulta en Santiago de Compostela e Cee. Publica artigos sobre hábitos saudables e consellos para mellorar a alimentación diaria.

Temas habituais:

• 1. cando acudir a un nutricionista

  2. mellora de hábitos alimentarios

  3. saúde e alimentación personalizada

• Nutrición Stellae

Blog especializado en nutrición clínica e saúde, con artigos sobre enfermidades relacionadas coa alimentación (celiaquía, tiroides, lipedema, etc.).

Contidos:

• 1. nutrición e enfermidades

  2. consellos dietéticos

• Alimentología

Portal do divulgador e dietista-nutricionista José María Puya, onde se publican artigos, entrevistas e podcast sobre alimentación e profesión nutricional.

Contidos:

• 1. divulgación científica

  2. profesión de dietista-nutricionista

  3. entrevistas e podcast

• Outros divulgadores galegos coñecidos

Aínda que moitos difunden máis en redes sociais que en blogs:

• Álex Yáñez de la Cal – nutricionista e divulgador sobre etiquetado e compra saudable.

• Profesionais do Colexio Oficial de Dietistas-Nutricionistas de Galicia que publican guías e materiais divulgativos.

Exaltación do Mar e a Ría

• Festa da Dorna (Ribeira) – Aínda que é cultural, a gastronomía mariñeira de proximidade é o piar das súas peñas.

• Festa do Berberecho (Noia) – Celebrada en outubro, destaca a calidade deste molusco das Rías Baixas.

• Festa da Exaltación do Mexillón e do Berberecho (Vilanova de Arousa) – Unha cita clave para os amantes dos bivalvos de batea.

• Festa da Lagosta (A Guarda) – Famosa polo produto estrela do Baixo Miño e os seus prezos populares dentro da calidade gourmet.

Carnes e Caza

• Festa do Cocido (Lalín) – Declarada de Interese Turístico Internacional, é o evento rei da comarca do Deza en febreiro.

• Festa do Capón de Vilalba – Unha feira histórica de Nadal onde o protagonista é o polo cebado con métodos tradicionais.

• Festa da Tenreira Galega (Láncara) – Dedicada á promoción da carne con Indicación Xeográfica Protexida (IXP).

• Festa do Botelo (O Barco de Valdeorras) – Unha homenaxe a este embutido tradicional do oriente galego en plena tempada de inverno.

Productos da Terra (Horta e Montes)

• Festa da Filiros (Cee) – Promove este doce tradicional feito á base de fariña e ovos.

• Feira do Queixo e do Pan de Ousá (Friol) – Unha das feiras máis auténticas que une dous dos produtos máis senlleiros de Lugo.

• Festa da Pataca (Coristanco) – O "obradoiro de Galicia" celebra a calidade do seu tubérculo con concursos de figuras e degustacións.

• Festa da Castaña e do Cogumelo (Riós / O Courel) – Magostos populares que poñen en valor os recursos forestais do outono.

• Festa do Pan de Cea (San Cristovo de Cea) – Celebración do primeiro pan de Europa con Indicación Xeográfica Protexida.

Viños e Licores

• Festa do Albariño (Cambados) – A cita máis importante para os viños da D.O. Rías Baixas.

• Feira do Viño de Amandi (Sober) – No corazón da Ribeira Sacra, destaca pola súa viticultura heroica.

• Feira do Viño do Ribeiro (Ribadavia) – Unha viaxe histórica á zona vinícola máis antiga de Galicia.

• Festa da Augardente (Portomarín) – Onde se destila en vivo a tradición do bagazo galego.

Outras Delicatessen

• Festa da Arribada (Baiona) – Aínda que é histórica, recrea un mercado medieval con produtos artesáns e gastronómicos de época.

• Festa do Queixo (Arzúa) – Unha das máis multitudinarias, centrada na D.O. Arzúa-Ulloa e cun festival de música potente (o Queixo Maqueta).

ACTIVIDADE FÍSICA NO MEDIO NATURAL (GALICIA)

Parques Naturais e Reservas (Senderismo e Trekking)

• Parque Nacional das Illas Atlánticas (Cíes, Ons, Sálvora e Cortegada) – Ideal para o sendeirismo suave con vistas oceánicas. Destacan as rutas aos faros e a observación de aves nun contorno protexido.

• Fragas do Eume (Pontedeume/As Pontes) – O bosque atlántico mellor conservado de Europa. Ofrece rutas de sendeirismo de dificultade media-baixa, perfeitas para facer a pé ou en bicicleta de montaña seguindo o curso do río Eume.

• Serra do Courel (Lugo) – O paraíso do trail running e do sendeirismo de alta montaña. As súas aldeas de pedra e as "devesas" (bosques autóctonos) esixen unha boa preparación física debido aos seus fortes desniveis.

• Baixa Limia - Serra do Xurés (Ourense) – Un espazo transfronteirizo inmenso para o sendeirismo técnico e rutas de BTT entre pozas naturais e restos romanos.

Actividades Fluviais e de Canóns

• Canóns do Sil (Ribeira Sacra) – O lugar estrela para o kaiak e o paddle surf entre paredes verticais de pedra. Tamén destaca polas rutas de sendeirismo entre viñedos de "viticultura heroica".

• Río Miño (Baixo Miño) – Ideal para o descenso en canoa, especialmente no tramo entre Salvaterra e Tui, cunha corrente suave apta para iniciación.

• Río Ulla e Río Xallas – Destacan polo rafting nas súas zonas de correntes e polo barranquismo (especialmente o descenso do Ézaro, o único río de Europa que cae en fervenza directamente ao mar).

Montañismo e Inverno

• Pena Trevinca (A Veiga) – O teito de Galicia (2.127 m). É o destino principal para o montañismo, as rutas con raquetas de neve no inverno e o sendeirismo de alta cota baixo ceos limpos (Certificación Starlight).

• Serra dos Ancares (Lugo) – Espazo salvaxe para o sendeirismo de resistencia. Picos como o Mustallar ou o Cuíña ofrecen retos físicos importantes en calquera época do ano.

Costa e Deportes de Vento/Onda

• Costa da Morte (Camiño dos Faros) – Unha das rutas de sendeirismo de longa distancia máis esixentes e espectaculares de Galicia, bordeando o litoral desde Malpica ata Fisterra.

• Praia de Pantín (Valdoviño) – Referente mundial para o surf. Toda a costa de Ferrolterra e a zona de Patos (Nigrán) son puntos neurálxicos para a actividade física vinculada ao mar.

• Ría de Arousa – Un "ximnasio natural" para o remo (bateis e traíñas) e a navegación a vela, grazas ás súas augas protexidas.

Camiño de Santiago

• Camiño Francés / Camiño Primitivo – A actividade física por excelencia en Galicia. Cruzar os portos de Pedrafita ou o Acebo supón un reto de resistencia física e mental que combina deporte, cultura e natureza.

*Consello: Moitas destas zonas son espazos protexidos. Lembra seguir sempre os camiños sinalizados e respectar a flora e fauna local.

PROVINCIA DE A CORUÑA

EMPRESAS/GRANXAS ECOLÓXICAS

• Horta da Lousa – Granxa ecolóxica situada en Paderne que produce hortalizas de tempada e froita, sendo un referente en biodiversidade e sementes tradicionais.

• O Fogar do Santiso – Máis que un restaurante, contan coas súas propias hortas e proxectos de agricultura biodinámica e compostaxe circular en Teo.

• Casa Grande de Xanceda – Coñecida granxa en Mesía que produce lácteos ecolóxicos (iogures e queixos) e destaca polo seu compromiso co benestar animal e o rural.

• Horta de Teo – Explotación dedicada ao cultivo de verdura e horta con certificación CRAEGA, especializada en variedades autóctonas.

PROXECTOS OU TENDAS DE CESTAS ECOLÓXICAS

• Horta de debaixo – Proxecto en Ames que reparte cestas de hortalizas ecolóxicas a domicilio e en puntos de recollida, centrados no consumo de proximidade.

• O Almacén do Colmado – Tenda e servizo de cestas na Coruña que selecciona produtos de pequenos agricultores locais con certificación bio.

• BioBurelo – Iniciativa de agricultura ecolóxica que ofrece cestas semanais personalizadas con produtos frescos recollidos no día.

• Labrecos – Cooperativa de traballo asociado nas Mariñas Coruñesas que distribúe cestas de tempada baixo criterios de agroecoloxía e comercio xusto.

GRUPOS DE CONSUMO ECOLÓXICO

• O Galiñeiro – Grupo de consumo na cidade da Coruña que organiza compras colectivas directamente a produtores para garantir prezos xustos e calidade.

• A Semente – Asociación e grupo de consumo en Compostela que promove a soberanía alimentaria e a distribución de alimentos producidos sen pesticidas.

PROVINCIA DE LUGO

EMPRESAS/GRANXAS ECOLÓXICAS

• Arqueixal – Granxa ecolóxica en Palas de Rei que produce queixos (D.O. Arzúa-Ulloa), iogures e leite, apostando polo rural vivo e a economía circular.

• Meles Anta – Un dos referentes na produción de mel ecolóxico e produtos derivados da colmea, con certificación CRAEGA e sede en Bóveda.

• Milhulloa – Cooperativa liderada por mulleres en Palas de Rei que cultiva plantas medicinais e hortalizas ecolóxicas para facer infusiones e cosmética natural.

• Casa Rivera – Granxa en Sarria dedicada á produción de carne de vacún ecolóxica, respectando os ciclos naturais e o benestar animal.

PROXECTOS OU TENDAS DE CESTAS ECOLÓXICAS

• Horta de Láncara – Proxecto que ofrece cestas de hortalizas e froitas de tempada cultivadas de xeito ecolóxico, con servizo de entrega na zona e na cidade de Lugo.

• A Arca da Noe – Iniciativa que combina a dinamización cultural coa venda de produtos ecolóxicos e de proximidade, facilitando o acceso a alimentos limpos.

• O Graneiro de Amelia – Aínda que ten varias tendas, o seu foco na venda a granel e produtos certificados permite configurar a túa propia "cesta" sen plásticos.

• Verxel de Luaces – Pequena produción hortícola en Castro de Rei que distribúe produtos frescos e de tempada directamente aos consumidores interesados en produtos sen químicos.

GRUPOS DE CONSUMO ECOLÓXICO

• Xesta (Lugo cidade) – Un grupo de consumo autoxestionado que se reúne na capital para mercar colectivamente produtos ecolóxicos e artesanais a produtores da zona.

• Horta da Chousa – Espazo compartido e proxecto agroecolóxico que promove o consumo responsable e a educación ambiental mediante a relación directa produtor-consumidor.

PROVINCIA DE PONTEVEDRA

EMPRESAS/GRANXAS ECOLÓXICAS

• Rebulidoiro Granxa Eco – Granja ecolóxica que produce froitas, hortalizas y ovos e vende cestas ecolóxicas directamente ao consumidor.

• Mare Monte – Produtora ecolóxica de cogumelos e conservas, premiada por produción sostible.

• Dorgabide Tierras Ecológicas – Granxa con produción ecolóxica e viñedo, rexistrada no CRAEGA.

• Cooperativa AVEGA – Cooperativa galega de ovos e queixos ecolóxicos con certificación ecolóxica.

PROXECTOS OU TENDAS DE CESTAS ECOLÓXICAS

• Hortasan – Iniciativa que vende hortalizas ecolóxicas e produtos de temporada, incluso no mercado local.

• VilaEco – Venta de froitas e verduras ecolóxicas con entrega a domicilio.

• Bioconsumidores – Cestas ecolóxicas de froitas e verduras enviadas directamente desde agricultores locais.

• Cesta Eco – Servizo de cestas ecolóxicas de froita e verdura de proximidade.

GRUPOS DE CONSUMO ECOLÓXICO

• A Gradicela – Grupo de consumo que compra alimentos ecolóxicos directamente a pequeños produtores locais.

PROVINCIA DE OURENSE

TRANSFORMACIÓN E PRODUTOS ECOLÓXICOS

• Camoco Foods – empresa que traballa con azúcares naturais e concentrados de froita para a industria alimentaria, con produtos incluso en versións orgánicas.

Proxectos vencellados á castaña ecolóxica

• Amarelante Sociedade Cooperativa Galega – cooperativa que recupera soutos tradicionais e produce castañas e derivados de forma sostible.

• Castanval – comercializa castañas frescas, conxeladas, deshidratadas e fariña de castaña procedentes de agricultores locais.

• Pecado de Outono – produce castaña fresca, seca e fariña de castaña dentro do sector ecolóxico galego.

BODEGAS E PRODUTORES DE VIÑO (zona Ribeiro / Ourense)

• Luis Anxo Rodríguez – pequena bodega que traballa con variedades autóctonas e viticultura respectuosa co  medio ambiente.

• Viña Uzal – proxecto familiar que selecciona uvas de viñedos de ladeira para viños de alta calidade.

• Viña Costeira – produtora de viños do Ribeiro elaborados con variedades autóctonas galegas.

• Ramón do Casar – coñecida por viños elaborados con uvas autóctonas como Treixadura.

A DIETA ATLÁNTICA

*Nota sobre o uso da Intelixencia Artificial: Parte da información empregada na elaboración deste proxecto foi obtida mediante consultas a ferramentas de intelixencia artificial xerativa, concretamente ChatGPT e Gemini, sendo posteriormente revisada, contrastada e adaptada polo equipo docente. Así mesmo, os audios e vídeos incluídos foron elaborados coa ferramenta NotebookLM.