Gewaarwording... een onderzoek
Het lijkt wel alsof er voor de benadering van kunst in onderwijs een andere mindset, noem het feeling voor en met kunst nodig is.
Een van de verklaringen voor het woord feeling, is ‘gewaarwording’.
In dit onderzoek willen we nagaan of die ‘gewaarwording’ ook ‘waarachtig’ en zoals het woord ‘wording’ aangeeft – leerbaar is, zowel voor studenten in de lerarenopleiding lager onderwijs, als voor leerkrachten in het werkveld die de kunsten niet willen herleiden tot een instrument om andere, extrinsieke doelen en leereffecten te bereiken, maar die naar de essentie van de kunsten willen zoeken in hun onderwijs: kunst als educatie.
In Mogen we nog verwonderd zijn? breken verschillende ervaringsdeskundigen en artiesten een lans voor het kunstonderwijs. De meerwaarde én de noodzakelijkheid ervan wordt geduid vanuit antropologische, psychologische, pedagogische, neurobiologische en filosofische hoek.
Daarnaast bevat het boek ontroerende persoonlijke getuigenissen en een visie over hoe kunsteducatie op de lagere en middelbare school er zou kunnen uitzien. Een inspirerend pleidooi voor verwondering en een aanrader voor iedereen die begaan is met humaniserend onderwijs.
Gert Biesta presenteert in Door kunst onderwezen willen worden een nieuwe benadering van hedendaagse kunsteducatie door te laten zien welke unieke mogelijkheden de kunsten bieden om in dialoog te zijn met de omringende wereld. Deze benadering van kunsteducatie gaat uit van onderwijzen als een proces van tonen, waarbij de docent aan de leerling laat zien wat er in de wereld goed, belangrijk of betekenisvol kan zijn om aandacht aan te besteden. Aan de hand van de ‘Aktion’ uit 1965 van Joseph Beuys, Hoe men afbeeldingen uitlegt aan een dode haas, waarvan veel afbeeldingen in dit boek zijn opgenomen, maakt Biesta duidelijk hoe dit proces werkt.
Een essay van Caroline Pauwels over verwondering en verbeelding.
Kinderen zijn vaak verwonderd. Waarom is de zee blauw? Waarom wordt het donker? Waarom is die meneer kaal? Ergens op weg naar de volwassenheid verliezen de meesten van ons die onbevangenheid. Gaandeweg wordt het vuur van de nieuwsgierigheid gedoofd: de dingen zijn nu eenmaal wat ze zijn, er is niets nieuws onder de zon.
En dat is jammer. Verwondering geeft het leven kleur, helpt om onze grenzen te verleggen en spoort ons aan om valse zekerheden in vraag te stellen. In Ode aan de verwondering houdt Caroline Pauwels een bezield pleidooi om opnieuw met die kinderlijke blik naar de wereld te kijken. In wetenschap en kunst, maar ook in de grote en kleine momenten van elke dag.
Elk mens is creatief. Schoonheid, verbeeldingskracht en spel maken ons tot wie we zijn. Waarom besteden we het maken van kunst dan uit aan professionals?
In Het is aan ons vertelt Merlijn Twaalfhoven hoe we zelf het vermogen om emoties, twijfels en dromen tastbaar te maken, kunnen versterken en ontwikkelen.
Dat is geen luxe.
In tijden van grote veranderingen en onzekerheid, is het zaak dat we ons bekwamen in praktisch idealisme, en grote en kleine wereldproblemen gaan aanpakken met een kunstenaarsmindset.