Triết lý và mục tiêu của chương trình Advanced V-CST

1. Advanced V-CST là gì?

Mục tiêu của chương trình Advanced V-CST là phát triển
“năng lực tự thiết kế hoạt động STEAM” và
“năng lực lan tỏa STEAM trong toàn trường”,
qua đó bồi dưỡng những nhân sự có thể mở rộng STEAM và tạo nên môi trường học tập tích cực trong nhà trường.

Điều mà nhà trường thực sự cần là một “văn hóa học tập” – nơi giáo viên có thể cùng nhau suy nghĩ hoạt động mới, hỗ trợ nhau học hỏi, và nơi học sinh cảm thấy muốn khám phá, muốn tìm tòi.

Việc tạo dựng văn hóa học tập ấy chính là vai trò quan trọng nhất của Advanced V-CST.

2. Trọng tâm của giáo dục STEAM: Trải nghiệm – Hợp tác – Tìm tòi

Trung tâm của giáo dục STEAM nằm ở ba yếu tố: Trải nghiệm – Hợp tác – Tìm tòi.

● ① Trải nghiệm (Experience)

Việc học bắt đầu từ “làm thử”.
Học sinh sử dụng tay để thao tác, thử – sai, điều chỉnh và sáng tạo.
Chính quá trình này nuôi dưỡng cảm giác “muốn biết thêm” và mong muốn tìm hiểu sâu hơn.

● ② Hợp tác (Collaboration)

Tiếp theo, trong thảo luận nhóm và phân chia vai trò, học sinh khám phá ra những điều bất ngờ.
Làm việc theo nhóm giúp nhận thức sâu hơn nhiều so với làm việc một mình.

● ③ Tìm tòi (Inquiry)

Cuối cùng, từ câu hỏi “Tại sao?” “Làm thế nào?”, học sinh bắt đầu tìm hiểu, kiểm chứng, cải tiến và tạo ra kiến thức mới cho riêng mình.

Ba yếu tố này liên kết với nhau theo dòng chảy
“Trải nghiệm → Hợp tác → Tìm tòi”,
và Advanced V-CST là chương trình giúp giáo viên mở rộng dòng chảy này ra toàn bộ nhà trường.

3. Ba năng lực mà giáo viên Advanced V-CST phát triển

Trong chương trình Advanced V-CST, giáo viên được bồi dưỡng ba năng lực cốt lõi.
Đây không chỉ là kỹ thuật dạy học, mà là năng lực dẫn dắt việc học trong toàn trường.

① Năng lực tạo ra học liệu và hoạt động STEAM (STEAM Creation)

Không chỉ sử dụng học liệu có sẵn, giáo viên cần có khả năng
“tự thiết kế hoạt động STEAM phù hợp với học sinh và bối cảnh của trường mình”.

Các yếu tố quan trọng gồm:

• Câu hỏi khiến học sinh hứng thú và muốn khám phá

• Tận dụng vật liệu sẵn có tại địa phương

• Hoạt động bảo đảm an toàn, dễ tái tạo và phù hợp với điều kiện thực tế

Khi ngày càng nhiều giáo viên có thể tự tạo ra hoạt động STEAM mới, nhà trường sẽ thay đổi.

② Năng lực tạo dựng môi trường học tập (Facilitation & Learning Space Design)

Đây là năng lực tạo ra không gian học tập nơi giáo viên cảm thấy an tâm và sẵn sàng học hỏi lẫn nhau.
Người lãnh đạo không phải là người ra lệnh, mà là người tạo ra bầu không khí hỗ trợ việc học.

Các yếu tố của năng lực này:

• Tạo không khí dễ nói, dễ chia sẻ

• Đặt câu hỏi dẫn dắt, khơi gợi suy nghĩ sâu

• Điều phối hoạt động thảo luận, trình bày, và phản hồi

• Biến sự khác biệt trong ý kiến thành giá trị học tập

Vì STEAM dựa trên hợp tác, nên năng lực này là không thể thiếu.

4. Lý do Nghệ thuật (Art) quan trọng trong STEAM

Trong STEAM, Nghệ thuật giữ một vai trò đặc biệt, giúp mở rộng suy nghĩ và làm sâu sắc quá trình học tập.

● ① Phát triển khả năng biểu đạt suy nghĩ

Khi học sinh có thể biểu hiện cảm xúc và ý tưởng bằng màu sắc, hình dạng, chuyển động,
việc học trở nên sâu sắc và giàu ý nghĩa hơn.

● ② Mở rộng ý tưởng và góc nhìn

Nghệ thuật là một thế giới không chỉ có một đáp án đúng.
Chính vì vậy, học sinh có thể tự do tưởng tượng, sáng tạo và hình thành những góc nhìn mới mẻ.

● ③ Làm phong phú sự hợp tác

Khi học sinh chia sẻ và so sánh các tác phẩm khác nhau,
đối thoại trở nên sâu sắc hơn,
đồng thời các em học cách tôn trọng những giá trị và quan điểm khác biệt.

● ④ Khơi gợi năng lực sáng tạo

Hoạt động nghệ thuật khuyến khích thử nghiệm và sai – sửa – làm lại,
giúp học sinh cảm nhận rằng “thất bại cũng không sao”.
Điều này nuôi dưỡng sự tự tin trong quá trình tìm tòi và khám phá.

5. Tổng kết: Triết lý của chương trình Advanced V-CST

Mục tiêu của chương trình Advanced V-CST không phải là chỉ “tăng số lượng giáo viên dạy STEAM”,
mà là bồi dưỡng những “người lãnh đạo có khả năng xây dựng văn hóa STEAM” trong nhà trường.

Trọng tâm của STEAM nằm ở ba yếu tố:

• Trải nghiệm

• Hợp tác

• Tìm tòi

Người đóng vai trò Advanced V-CST chính là người thiết kế dòng chảy này và kết nối giáo viên – học sinh – nhà trường,
tạo nên một môi trường nơi học tập trở thành văn hóa chung.

上級 V-CST 研修の考え方
1．上級 V-CST とは何か

上級 V-CST の目的は、
「自分でSTEAMを作り出す力」と「学校に広げる力」を育てること
そして、『学校の中で STEAM を広げ、みんなの学びをつくれる “人材” を育てること』です。

学校に必要なのは、新しい活動を考えたり、先生同士で学び合ったり、子どもたちが探究したくなる空気をつくったりする「学びの文化」です。
この文化を作り出すのが、上級 V-CST の大きな役割です。

2．STEAM 教育の核：体験・協働・探究

STEAM 教育の中心にあるのは 体験・協働・探究 の3つです。

● ① 体験（Experience）

まず「やってみる」ことから学びが始まります。
手を動かす、失敗する、工夫する。
このプロセスが「もっと知りたい」という気持ちを育てます。

● ② 協働（Collaboration）

次に、仲間との話し合いや役わり分担の中で、思いもよらない発見が生まれます。
一人よりもチームでやる方が、気づきの深さは何倍にも増えます。

● ③ 探究（Inquiry）

最後に、「なぜだろう」「もっと知りたい」という気持ちから、調べたり、つくり変えたりする学びに進みます。

この3つは、「体験 → 協働 → 探究」という流れでつながっており、上級 V-CST はこの流れを学校全体に広げていく力をつける研修です。

3．上級 V-CST が身につける3つの力

上級 V-CST では、次の3つの力を育てます。
これは教材を教える技術ではなく、学校全体の学びを導く力です。

① 教材を作り出す力（STEAM クリエーション力）

既存の教材を使うだけでなく、学校や子どもの状況に合わせて
「自分たちの STEAM をつくる」力です。

• 子どもがワクワクする問い

• 身近なものでできる工夫

• 安全・再現性・地域性のある活動

こうした視点で、新しい教材を生み出せる人が増えると、学校は変わります。

② 研修や学びの場をつくる力（ファシリテーション・デザイン）

先生たちが安心して学び合える「場」をつくる力です。
リーダーは指示を出す人ではなく、みんなが学びやすい空気をつくる人です。

• 話しやすい雰囲気づくり

• 問いを投げかける力

• 発表・ふりかえりを支える進行

• 意見の違いを価値にする対話

STEAM は協働が鍵なので、この「場づくり力」は欠かせません。

③ 学校文化を育てる力（Learning Culture Leadership）

上級 V-CST の最終到達点です。

短期的に教材を普及させるだけでは、すぐに活動は止まってしまいます。
大切なのは、「学び続ける学校文化」を育てることです。

• 失敗を責めない文化

• 新しい挑戦を応援する空気

• 先生同士が学び合う習慣

• 子どもたちの探究心を尊重する価値観

これらをつくることで、学校は長く STEAM を続けられるようになります。

4．アートが大切な理由

STEAM の中で、アートは特別な役割を持ちます。

● ① 思ったことを形にする力を育てる

感じたことを、色・形・動きで表現できることで、学びが深まります。

● ② アイデアの幅が広がる

アートは「ひとつの正解ではない世界」です。
そのため、自由な発想や新しい視点が生まれます。

● ③ 協働を豊かにする

お互いの作品の違いを楽しむことで、対話が深くなります。
違う価値観を認める姿勢も育ちます。

● ④ 創造力を引き出す

アートの活動は、試行錯誤を自然に促してくれます。
「失敗してもいい」という感覚が生まれ、探究の力につながります。

5．まとめ：上級 V-CST研修 の哲学

上級 V-CST研修 の目的は、
“STEAM を教える先生” を増やすことではなく、
“STEAM の文化をつくるリーダー” を育てることです。

• 体験

• 協働

• 探究

この3つの流れをデザインし、
先生・子ども・学校をつないでいく人こそ、上級 V-CST の役割です。

Thiết kế trò chơi STEAM với đồng xu “Ohajiki”

― Đề án học liệu tập huấn: Tạo ra cách chơi Ohajiki mới và chuyển hóa thành học tập (30 phút × 2 buổi) ―

Mục tiêu

Từ trò chơi truyền thống Ohajiki, người học sẽ tái thiết kế theo 5 lĩnh vực STEAM
(Science / Technology / Engineering / Art / Mathematics)
và tạo ra một cách chơi hoàn toàn mới của riêng nhóm mình.

Do thời gian ngắn, quy trình gồm:

• Buổi 1：Nêu ý tưởng – chọn ý tưởng

• Buổi 2：Tạo mẫu thử – chơi thử – phản hồi