Triết lý và mục tiêu của chương trình Advanced V-CST

1. Advanced V-CST là gì?

Mục tiêu của chương trình Advanced V-CST là phát triển
“năng lực tự thiết kế hoạt động STEAM” và
“năng lực lan tỏa STEAM trong toàn trường”,
qua đó bồi dưỡng những nhân sự có thể mở rộng STEAM và tạo nên môi trường học tập tích cực trong nhà trường.

Điều mà nhà trường thực sự cần là một “văn hóa học tập” – nơi giáo viên có thể cùng nhau suy nghĩ hoạt động mới, hỗ trợ nhau học hỏi, và nơi học sinh cảm thấy muốn khám phá, muốn tìm tòi.

Việc tạo dựng văn hóa học tập ấy chính là vai trò quan trọng nhất của Advanced V-CST.

2. Trọng tâm của giáo dục STEAM: Trải nghiệm – Hợp tác – Tìm tòi

Trung tâm của giáo dục STEAM nằm ở ba yếu tố: Trải nghiệm – Hợp tác – Tìm tòi.

● ① Trải nghiệm (Experience)

Việc học bắt đầu từ “làm thử”.
Học sinh sử dụng tay để thao tác, thử – sai, điều chỉnh và sáng tạo.
Chính quá trình này nuôi dưỡng cảm giác “muốn biết thêm” và mong muốn tìm hiểu sâu hơn.

● ② Hợp tác (Collaboration)

Tiếp theo, trong thảo luận nhóm và phân chia vai trò, học sinh khám phá ra những điều bất ngờ.
Làm việc theo nhóm giúp nhận thức sâu hơn nhiều so với làm việc một mình.

● ③ Tìm tòi (Inquiry)

Cuối cùng, từ câu hỏi “Tại sao?” “Làm thế nào?”, học sinh bắt đầu tìm hiểu, kiểm chứng, cải tiến và tạo ra kiến thức mới cho riêng mình.

Ba yếu tố này liên kết với nhau theo dòng chảy
“Trải nghiệm → Hợp tác → Tìm tòi”,
và Advanced V-CST là chương trình giúp giáo viên mở rộng dòng chảy này ra toàn bộ nhà trường.

3. Ba năng lực mà giáo viên Advanced V-CST phát triển

Trong chương trình Advanced V-CST, giáo viên được bồi dưỡng ba năng lực cốt lõi.
Đây không chỉ là kỹ thuật dạy học, mà là năng lực dẫn dắt việc học trong toàn trường.

① Năng lực tạo ra học liệu và hoạt động STEAM (STEAM Creation)

Không chỉ sử dụng học liệu có sẵn, giáo viên cần có khả năng
“tự thiết kế hoạt động STEAM phù hợp với học sinh và bối cảnh của trường mình”.

Các yếu tố quan trọng gồm:

• Câu hỏi khiến học sinh hứng thú và muốn khám phá

• Tận dụng vật liệu sẵn có tại địa phương

• Hoạt động bảo đảm an toàn, dễ tái tạo và phù hợp với điều kiện thực tế

Khi ngày càng nhiều giáo viên có thể tự tạo ra hoạt động STEAM mới, nhà trường sẽ thay đổi.

② Năng lực tạo dựng môi trường học tập (Facilitation & Learning Space Design)

Đây là năng lực tạo ra không gian học tập nơi giáo viên cảm thấy an tâm và sẵn sàng học hỏi lẫn nhau.
Người lãnh đạo không phải là người ra lệnh, mà là người tạo ra bầu không khí hỗ trợ việc học.

Các yếu tố của năng lực này:

• Tạo không khí dễ nói, dễ chia sẻ

• Đặt câu hỏi dẫn dắt, khơi gợi suy nghĩ sâu

• Điều phối hoạt động thảo luận, trình bày, và phản hồi

• Biến sự khác biệt trong ý kiến thành giá trị học tập

Vì STEAM dựa trên hợp tác, nên năng lực này là không thể thiếu.

4. Lý do Nghệ thuật (Art) quan trọng trong STEAM

Trong STEAM, Nghệ thuật giữ một vai trò đặc biệt, giúp mở rộng suy nghĩ và làm sâu sắc quá trình học tập.

● ① Phát triển khả năng biểu đạt suy nghĩ

Khi học sinh có thể biểu hiện cảm xúc và ý tưởng bằng màu sắc, hình dạng, chuyển động,
việc học trở nên sâu sắc và giàu ý nghĩa hơn.

● ② Mở rộng ý tưởng và góc nhìn

Nghệ thuật là một thế giới không chỉ có một đáp án đúng.
Chính vì vậy, học sinh có thể tự do tưởng tượng, sáng tạo và hình thành những góc nhìn mới mẻ.

● ③ Làm phong phú sự hợp tác

Khi học sinh chia sẻ và so sánh các tác phẩm khác nhau,
đối thoại trở nên sâu sắc hơn,
đồng thời các em học cách tôn trọng những giá trị và quan điểm khác biệt.

● ④ Khơi gợi năng lực sáng tạo

Hoạt động nghệ thuật khuyến khích thử nghiệm và sai – sửa – làm lại,
giúp học sinh cảm nhận rằng “thất bại cũng không sao”.
Điều này nuôi dưỡng sự tự tin trong quá trình tìm tòi và khám phá.

5. Tổng kết: Triết lý của chương trình Advanced V-CST

Mục tiêu của chương trình Advanced V-CST không phải là chỉ “tăng số lượng giáo viên dạy STEAM”,
mà là bồi dưỡng những “người lãnh đạo có khả năng xây dựng văn hóa STEAM” trong nhà trường.

Trọng tâm của STEAM nằm ở ba yếu tố:

• Trải nghiệm

• Hợp tác

• Tìm tòi

Người đóng vai trò Advanced V-CST chính là người thiết kế dòng chảy này và kết nối giáo viên – học sinh – nhà trường,
tạo nên một môi trường nơi học tập trở thành văn hóa chung.

上級 V-CST 研修の考え方
1．上級 V-CST とは何か

上級 V-CST の目的は、
「自分でSTEAMを作り出す力」と「学校に広げる力」を育てること
そして、『学校の中で STEAM を広げ、みんなの学びをつくれる “人材” を育てること』です。

学校に必要なのは、新しい活動を考えたり、先生同士で学び合ったり、子どもたちが探究したくなる空気をつくったりする「学びの文化」です。
この文化を作り出すのが、上級 V-CST の大きな役割です。

2．STEAM 教育の核：体験・協働・探究

STEAM 教育の中心にあるのは 体験・協働・探究 の3つです。

● ① 体験（Experience）

まず「やってみる」ことから学びが始まります。
手を動かす、失敗する、工夫する。
このプロセスが「もっと知りたい」という気持ちを育てます。

● ② 協働（Collaboration）

次に、仲間との話し合いや役わり分担の中で、思いもよらない発見が生まれます。
一人よりもチームでやる方が、気づきの深さは何倍にも増えます。

● ③ 探究（Inquiry）

最後に、「なぜだろう」「もっと知りたい」という気持ちから、調べたり、つくり変えたりする学びに進みます。

この3つは、「体験 → 協働 → 探究」という流れでつながっており、上級 V-CST はこの流れを学校全体に広げていく力をつける研修です。

3．上級 V-CST が身につける3つの力

上級 V-CST では、次の3つの力を育てます。
これは教材を教える技術ではなく、学校全体の学びを導く力です。

① 教材を作り出す力（STEAM クリエーション力）

既存の教材を使うだけでなく、学校や子どもの状況に合わせて
「自分たちの STEAM をつくる」力です。

• 子どもがワクワクする問い

• 身近なものでできる工夫

• 安全・再現性・地域性のある活動

こうした視点で、新しい教材を生み出せる人が増えると、学校は変わります。

② 研修や学びの場をつくる力（ファシリテーション・デザイン）

先生たちが安心して学び合える「場」をつくる力です。
リーダーは指示を出す人ではなく、みんなが学びやすい空気をつくる人です。

• 話しやすい雰囲気づくり

• 問いを投げかける力

• 発表・ふりかえりを支える進行

• 意見の違いを価値にする対話

STEAM は協働が鍵なので、この「場づくり力」は欠かせません。

③ 学校文化を育てる力（Learning Culture Leadership）

上級 V-CST の最終到達点です。

短期的に教材を普及させるだけでは、すぐに活動は止まってしまいます。
大切なのは、「学び続ける学校文化」を育てることです。

• 失敗を責めない文化

• 新しい挑戦を応援する空気

• 先生同士が学び合う習慣

• 子どもたちの探究心を尊重する価値観

これらをつくることで、学校は長く STEAM を続けられるようになります。

4．アートが大切な理由

STEAM の中で、アートは特別な役割を持ちます。

● ① 思ったことを形にする力を育てる

感じたことを、色・形・動きで表現できることで、学びが深まります。

● ② アイデアの幅が広がる

アートは「ひとつの正解ではない世界」です。
そのため、自由な発想や新しい視点が生まれます。

● ③ 協働を豊かにする

お互いの作品の違いを楽しむことで、対話が深くなります。
違う価値観を認める姿勢も育ちます。

● ④ 創造力を引き出す

アートの活動は、試行錯誤を自然に促してくれます。
「失敗してもいい」という感覚が生まれ、探究の力につながります。

5．まとめ：上級 V-CST研修 の哲学

上級 V-CST研修 の目的は、
“STEAM を教える先生” を増やすことではなく、
“STEAM の文化をつくるリーダー” を育てることです。

• 体験

• 協働

• 探究

この3つの流れをデザインし、
先生・子ども・学校をつないでいく人こそ、上級 V-CST の役割です。

Slide 1

Thiết kế đánh giá A (Tạo hình) trong giáo dục STEAM
Đại học Tây Kyushu, Kei Arai (Giáo dục Mỹ thuật)

Nội dung hôm nay

1. Ôn lại bài học trước

2. Hội thảo thiết kế đánh giá

3. Về đánh giá
   
   

Slide 2

Tại sao chữ “A (Tạo hình)” lại quan trọng trong STEAM?

• Sửa đổi hướng dẫn học tập → Tư duy・Hướng tới tính sáng tạo

• Sức mạnh cần thiết trong kỷ nguyên AI

  • Tính sáng tạo

  • Tính đồng cảm

  • Biểu hiện・Truyền đạt
    
    

• Art kết nối “Cảm nhận → Suy nghĩ → Tạo hình” và Sức mạnh tạo ra những giá trị mới trong học tập
  
  

Slide 3

Sức mạnh của A được nuôi dưỡng bởi tạo hình và mỹ thuật

1. Tư duy sáng tạo・Khả năng cấu trúc

2. Tính nhạy bén・Khả năng nhận thức

3. Khả năng diễn đạt・Giao tiếp

4. Khả năng nảy sinh ý tưởng・Khả năng khám phá

5. Khả năng thử và sai

6. Khả năng hợp tác

7. Chú trọng "quy trình" hơn là hoàn thành

8. Học tập không có đáp án đúng = chấp nhận sự đa dạng
   
   

Slide 4

Buổi workshop
Invisible Wind Art – Định hình sự hiện diện của gió

● Sử dụng vật liệu theo cách riêng để tạo ra “chuyển động phản ứng với gió”
● Phương pháp là tùy chọn

Slide 5

Nghệ thuật gió vô hình — 1

(1) Chọn “vật liệu” mà gió chạm vào
(2) Quyết định “cấu trúc” hỗ trợ
(3) Tìm cách kết nối
Điểm chính: Liệu có xuất hiện “chuyển động mà bạn thấy thú vị” không?
Câu trả lời là vô tận!

Slide 6

Nghệ thuật gió vô hình — 2

(1) Chọn “vật liệu” mà gió chạm vào
(2) Quyết định “cấu trúc” hỗ trợ
(3) Tìm cách kết nối
Điểm chính: Liệu có xuất hiện “chuyển động mà bạn thấy thú vị” không?
Có vô số câu trả lời!

Slide 7

Nghệ thuật gió vô hình — 3

(1) Chọn “vật liệu” mà gió chạm vào
(2) Quyết định “cấu trúc” hỗ trợ
(3) Tìm cách kết nối
Điểm chính: Liệu có xuất hiện “chuyển động mà bạn thấy thú vị” không?
Có vô số câu trả lời!

Slide 8

Nghệ thuật Gió Vô Hình — Phần 4

Slide 9

Đánh giá học tập là gì

Ví dụ về đánh giá xã hội:

• Bạn vẽ đẹp quá!

• Bố cục tốt đấy!

• Thật ấn tượng!

• Bạn có gu thẩm mỹ tốt!

Ví dụ về đánh giá học tập:

• Thông qua hoạt động, bạn đã có thể mở rộng trí tưởng tượng

• Bạn đã thể hiện bằng cách điều chỉnh bố cục

• Bạn đã khám phá ra những hình dạng mới bằng cách sử dụng vật liệu

Các câu hỏi quan trọng:

• Nhà sản xuất đã nhận được hướng dẫn nào?

• Ý định của giáo viên là gì?

• Trẻ có hài lòng với tác phẩm không?
  
  

Slide 10

Tại sao cần đánh giá?（1）Ý nghĩa và mục đích

① Đánh giá và chỉ ra mức độ đạt được “mục tiêu”

• Quan hệ mật thiết với mục tiêu hướng dẫn

• Mục tiêu tuân theo hướng dẫn học tập

② Quan trọng trong cải thiện kế hoạch và phương pháp giảng dạy

Slide 11

Mối quan hệ giữa hướng dẫn và đánh giá

• Mục tiêu năm học

• Mục tiêu môn học

• Mục tiêu đơn vị

• Mục tiêu bài học

Đánh giá:

• Định hình

• Tổng kết
  
  

Slide 12

Đánh giá

Câu hỏi:

• Chúng ta có đang tiến gần đến mục tiêu không?

• Kết quả học tập đến đâu rồi?

Đánh giá có quan hệ mật thiết với mục tiêu hướng dẫn.

Slide 13

Cải thiện và làm phong phú kế hoạch và phương pháp giảng dạy

Plan – Do – Check – Act

• Thiết lập mục tiêu học tập

• Lập kế hoạch bài học

• Nắm bắt kết quả

• Điều chỉnh phương pháp và mục tiêu

• Cải thiện môi trường học tập
  
  

Slide 14

Các loại đánh giá

① Chẩn đoán – Hình thành – Tổng kết
② Đánh giá tương đối
③ Đánh giá tuyệt đối
④ Đánh giá nội tại・Tự đánh giá

Slide 15

Ba năng lực của Việt Nam: lĩnh vực nào được đánh giá?

01 Quan sát và cảm nhận thẩm mỹ
02 Sáng tạo và ứng dụng thẩm mỹ
03 Phân tích và đánh giá thẩm mỹ

Tương ứng với:

• Lĩnh vực tình cảm

• Lĩnh vực kỹ năng

• Lĩnh vực nhận thức
  
  

Slide 16

Đánh giá theo 3 mức độ

A: Hoàn toàn hài lòng
B: Hầu hết hài lòng
C: Cần nỗ lực thêm

Slide 17

Về thiết lập tiêu chuẩn đánh giá

• Bồi dưỡng năng lực nào? → Quan điểm đánh giá

• Tiêu chuẩn cụ thể là gì?

• Khi nào thì được xem là “tương đối hài lòng”?
  
  

Slide 18

Tôi có thể đánh giá bằng cách nào? (Phương pháp)

• Quan sát

• Tác phẩm

• Hiệu suất (báo cáo, trình diễn, triển lãm)

• Kiểm tra

• Portfolio

• Xếp hạng

• Tự đánh giá・Đánh giá lẫn nhau

• Rubric
  
  

Slide 19

Tóm tắt

01 Những điều đã trải nghiệm
　▶ Tự tạo ra
　▶ Quan sát・so sánh・nhận ra
　▶ Sắp xếp hành động
　▶ Tạo “nấc thang học tập”

02 Những điều thấy được
　▶ Học tập thể hiện ở quá trình
　▶ Bằng chứng là “nhận thức・cải tiến・so sánh”
　▶ Năng lực phát triển tự nhiên xuất hiện

03 Mối liên hệ với bài giảng
　▶ 3 năng lực tương thích hoạt động hôm nay
　▶ Quan điểm đánh giá = ý nghĩa hoạt động
　▶ A/B/C = nấc thang học tập
　▶ Đánh giá quá trình là cốt lõi

04 Những điều có thể áp dụng từ ngày mai
　▶ Hiện thực hóa hành động
　▶ Quan sát quá trình
　▶ Tạo nguyên mẫu đánh giá
　▶ Thiết kế bài học theo quy trình

Slide 20

Cảm ơn bạn rất nhiều!

Slide 21

Final reflections and future steps

🔶 Bản dịch tiếng Việt

Khóa bồi dưỡng phương pháp hỗ trợ thảo luận đơn giản (15 phút)

— Trải nghiệm “nhìn thấy được” và “tạo không khí” bằng bảng 4 góc —

Khóa bồi dưỡng này hướng dẫn cách sử dụng “bảng 4 góc” — phương pháp chia bảng trắng thành bốn ô để sắp xếp thông tin — nhằm nhanh chóng tạo không khí cởi mở và dẫn dắt người tham gia đưa ra ý tưởng. Nếu không có bảng trắng, có thể dùng giấy A4 gấp làm 4 để thay thế. Đây là phương pháp có thể thực hiện trong mọi lớp học.

1. Mở đầu (1 phút)

Chia sẻ ba nguyên tắc cơ bản của người hỗ trợ thảo luận:

• Không phủ định

• Hỏi lý do

• Xử lý thông tin một cách xây dựng

“Nhiệm vụ đầu tiên của người điều phối là tạo ra một không gian nơi mọi người có thể nói chuyện thoải mái.”

2. Giới thiệu về bảng 4 góc (1 phút)

(Ví dụ bằng mẫu giới thiệu bản thân)

Vẽ hai đường dọc – ngang trên bảng để chia thành bốn ô “A・B・C・D”, sau đó giới thiệu ví dụ:

• A: Món ăn yêu thích

• B: Một từ mô tả bản thân

• C: Mức độ năng lượng hôm nay (1–10)

• D: Chia đôi ô này: “Môn giảng dạy giỏi / Môn muốn nâng cao kỹ năng giảng dạy”
  
  

Việc “hiển thị thông tin” như vậy giúp cuộc trò chuyện diễn ra tự nhiên và tạo hiệu ứng “cùng chia sẻ chung một thông tin” trong nhóm.

3. Làm việc cá nhân (3 phút)

Người tham gia tự viết câu trả lời cho 4 câu hỏi trên.
Nếu không có bảng trắng, sử dụng giấy A4 gấp làm 4 để tạo bảng 4 góc đơn giản.

4. Chia sẻ & đối thoại ngắn (4 phút)

Chia nhóm 3 người.
Quyết định ai là người hỗ trợ (facilitator) đầu tiên.
Giới thiệu lần lượt theo thứ tự A → D.

Người hỗ trợ dùng câu hỏi “khơi gợi lý do” để mở rộng đối thoại, ví dụ:

• “Vì sao hôm nay mức năng lượng của bạn là mức đó?”

• “Điểm mạnh đó có thể áp dụng vào giờ dạy như thế nào?”
  
  

Người tham gia trải nghiệm chu trình đối thoại:
Lắng nghe → Hỏi lý do → Đón nhận

Sau đó đổi vai điều phối. Có thể hỏi bất kỳ ai.

5. Trải nghiệm ứng dụng theo nhóm (4 phút – điều chỉnh tùy tiến độ)

Chủ đề: Ý tưởng tự làm học liệu STEAM

Chuyển chủ đề sang “Ý tưởng học liệu STEAM tự làm”, gợi ý cấu trúc bảng 4 góc như sau:

• A: Tên đề xuất cho học liệu

• B: Ý tưởng chính (muốn học sinh làm gì?)

• C: Yếu tố trải nghiệm (chuyển động – bất ngờ – khám phá – đối thoại)

• D: Chia 4 phần STEAM (S / T / E / A / M)
  
  

Quy trình:
Viết cá nhân → Chia sẻ nhóm → Tổng hợp thành 1 phương án

Nhờ trực quan hóa, người tham gia dễ dàng trải nghiệm “cách sắp xếp luận điểm” và “hình thành đồng thuận”.

6. Tổng kết (2 phút)

Xác nhận hiệu quả của bảng 4 góc:

• Khi được nhìn thấy, thảo luận trở nên rõ ràng hơn

• Không gian an toàn giúp tăng lượng phát biểu và chất lượng ý tưởng

• Chỉ cần “hỏi lý do”, sự hiểu biết lẫn nhau sẽ sâu hơn

Kết thúc bằng thông điệp:

“Bảng 4 góc là một ‘công cụ nhỏ’ để tạo dựng không gian và kiến tạo học tập.
Điều quan trọng hơn chính là thái độ điều phối khi sử dụng nó.
Hãy chuyển từ giao tiếp nông —> giao tiếp sâu.”

簡単ファシリテーションメソッド研修（15分）

― 4コーナーボードで“可視化”と“場づくり”を体感する ―

本研修では、ホワイトボードを4区画に分けて情報を整理する「4コーナーボード」の使い方を体験し、短時間で場の雰囲気を整え、アイデアを引き出す進行技術を学ぶ。ボードがなければコピー用紙を4つ折りにして代用でき、どの教室でも実践できる手法である。

1．導入（1分）

ファシリテーションの基本姿勢として「否定しない」「理由を聞く」「建設的に扱う」を共有する。

“まずは、安心して話せる空気をつくることが進行役の最初の仕事です。”

2．4コーナーボードの説明（1分）

（自己紹介用フォーマットを用いた説明）

ホワイトボードに縦横の線を引き、「A・B・C・D」の四つの領域を示し、次のように使う例を示す：

• A：好きな食べ物

• B：自分を一言で表す言葉

• C：今日の元気度（1〜10）

• D：さらに2分割して「指導が得意な教科／指導力を伸ばしたい教科」

自己紹介の情報を“見える化”すると、自然に会話が生まれること、そしてメンバー全員が同じ情報を共有できる効果を実感してもらう。

3．個人ワーク（3分）

参加者は、上記4つの質問に対して各自の回答を書き込む。
ホワイトボードがない場合はA4用紙の4つ折りを使い、簡易4コーナーとして活用する。

4．共有とミニ対話（4分）

3人で一グループ。
最初のファシリテーター役を決める。
A→Dの順に、短く自己紹介してもらう。
ファシリテーターは次のような“理由を引き出す質問”で対話を促す：

• 「その元気度の理由は？」

• 「その強みは、授業でどう活かせそう？」

“聞く→理由を聞き出す→受け止める”という対話の基本を体験してもらう。

順番にファシリテーター役を回していく。誰に質問してもいい。

5．グループでの活用体験（4分）以下進捗に合わせて実施

（テーマ：自作STEAM教材アイデア）

テーマを 「自作STEAM教材アイデア」 に切り替え、4コーナーの構成例を示す：

• A：教材のネーミング案

• B：メインのアイデア（何をさせたいか）

• C：体験要素（動き・驚き・気づき・対話）

• D：STEAM要素の4分割（S／T／E／A／M）

流れは「個人で書く → グループで共有 → 1案に統合」。
可視化しながらまとめることで、自然と“論点の整理”と“合意形成の型”が体験できる。

6．まとめ（2分）

4コーナーボードで得られる効果を確認する：

• 見える化すると議論が整理される

• 安心の場は、発言量とアイデアの質を自然に押し上げる

• 「理由を聞く」だけで、互いの理解が深まる

最後に次のメッセージで締める：

“4コーナーは、場を整え、学びをつくるための『小さな道具』です。
大切なのは、それを使いこなす進行姿勢です。”

　　浅い交流⇒深い交流へつなげて行ってください。

Triết lý và mục tiêu của chương trình Advanced V-CST

1. Advanced V-CST là gì?

Mục tiêu của chương trình Advanced V-CST là phát triển
“năng lực tự thiết kế hoạt động STEAM” và
“năng lực lan tỏa STEAM trong toàn trường”,
qua đó bồi dưỡng những nhân sự có thể mở rộng STEAM và tạo nên môi trường học tập tích cực trong nhà trường.

Điều mà nhà trường thực sự cần là một “văn hóa học tập” – nơi giáo viên có thể cùng nhau suy nghĩ hoạt động mới, hỗ trợ nhau học hỏi, và nơi học sinh cảm thấy muốn khám phá, muốn tìm tòi.

Việc tạo dựng văn hóa học tập ấy chính là vai trò quan trọng nhất của Advanced V-CST.

2. Trọng tâm của giáo dục STEAM: Trải nghiệm – Hợp tác – Tìm tòi

Trung tâm của giáo dục STEAM nằm ở ba yếu tố: Trải nghiệm – Hợp tác – Tìm tòi.

● ① Trải nghiệm (Experience)

Việc học bắt đầu từ “làm thử”.
Học sinh sử dụng tay để thao tác, thử – sai, điều chỉnh và sáng tạo.
Chính quá trình này nuôi dưỡng cảm giác “muốn biết thêm” và mong muốn tìm hiểu sâu hơn.

● ② Hợp tác (Collaboration)

Tiếp theo, trong thảo luận nhóm và phân chia vai trò, học sinh khám phá ra những điều bất ngờ.
Làm việc theo nhóm giúp nhận thức sâu hơn nhiều so với làm việc một mình.

● ③ Tìm tòi (Inquiry)

Cuối cùng, từ câu hỏi “Tại sao?” “Làm thế nào?”, học sinh bắt đầu tìm hiểu, kiểm chứng, cải tiến và tạo ra kiến thức mới cho riêng mình.

Ba yếu tố này liên kết với nhau theo dòng chảy
“Trải nghiệm → Hợp tác → Tìm tòi”,
và Advanced V-CST là chương trình giúp giáo viên mở rộng dòng chảy này ra toàn bộ nhà trường.

3. Ba năng lực mà giáo viên Advanced V-CST phát triển

Trong chương trình Advanced V-CST, giáo viên được bồi dưỡng ba năng lực cốt lõi.
Đây không chỉ là kỹ thuật dạy học, mà là năng lực dẫn dắt việc học trong toàn trường.

① Năng lực tạo ra học liệu và hoạt động STEAM (STEAM Creation)

Không chỉ sử dụng học liệu có sẵn, giáo viên cần có khả năng
“tự thiết kế hoạt động STEAM phù hợp với học sinh và bối cảnh của trường mình”.

Các yếu tố quan trọng gồm:

• Câu hỏi khiến học sinh hứng thú và muốn khám phá

• Tận dụng vật liệu sẵn có tại địa phương

• Hoạt động bảo đảm an toàn, dễ tái tạo và phù hợp với điều kiện thực tế

Khi ngày càng nhiều giáo viên có thể tự tạo ra hoạt động STEAM mới, nhà trường sẽ thay đổi.

② Năng lực tạo dựng môi trường học tập (Facilitation & Learning Space Design)

Đây là năng lực tạo ra không gian học tập nơi giáo viên cảm thấy an tâm và sẵn sàng học hỏi lẫn nhau.
Người lãnh đạo không phải là người ra lệnh, mà là người tạo ra bầu không khí hỗ trợ việc học.

Các yếu tố của năng lực này:

• Tạo không khí dễ nói, dễ chia sẻ

• Đặt câu hỏi dẫn dắt, khơi gợi suy nghĩ sâu

• Điều phối hoạt động thảo luận, trình bày, và phản hồi

• Biến sự khác biệt trong ý kiến thành giá trị học tập

Vì STEAM dựa trên hợp tác, nên năng lực này là không thể thiếu.

4. Lý do Nghệ thuật (Art) quan trọng trong STEAM

Trong STEAM, Nghệ thuật giữ một vai trò đặc biệt, giúp mở rộng suy nghĩ và làm sâu sắc quá trình học tập.

● ① Phát triển khả năng biểu đạt suy nghĩ

Khi học sinh có thể biểu hiện cảm xúc và ý tưởng bằng màu sắc, hình dạng, chuyển động,
việc học trở nên sâu sắc và giàu ý nghĩa hơn.

● ② Mở rộng ý tưởng và góc nhìn

Nghệ thuật là một thế giới không chỉ có một đáp án đúng.
Chính vì vậy, học sinh có thể tự do tưởng tượng, sáng tạo và hình thành những góc nhìn mới mẻ.

● ③ Làm phong phú sự hợp tác

Khi học sinh chia sẻ và so sánh các tác phẩm khác nhau,
đối thoại trở nên sâu sắc hơn,
đồng thời các em học cách tôn trọng những giá trị và quan điểm khác biệt.

● ④ Khơi gợi năng lực sáng tạo

Hoạt động nghệ thuật khuyến khích thử nghiệm và sai – sửa – làm lại,
giúp học sinh cảm nhận rằng “thất bại cũng không sao”.
Điều này nuôi dưỡng sự tự tin trong quá trình tìm tòi và khám phá.

5. Tổng kết: Triết lý của chương trình Advanced V-CST

Mục tiêu của chương trình Advanced V-CST không phải là chỉ “tăng số lượng giáo viên dạy STEAM”,
mà là bồi dưỡng những “người lãnh đạo có khả năng xây dựng văn hóa STEAM” trong nhà trường.

Trọng tâm của STEAM nằm ở ba yếu tố:

• Trải nghiệm

• Hợp tác

• Tìm tòi

Người đóng vai trò Advanced V-CST chính là người thiết kế dòng chảy này và kết nối giáo viên – học sinh – nhà trường,
tạo nên một môi trường nơi học tập trở thành văn hóa chung.

上級 V-CST 研修の考え方
1．上級 V-CST とは何か

上級 V-CST の目的は、
「自分でSTEAMを作り出す力」と「学校に広げる力」を育てること
そして、『学校の中で STEAM を広げ、みんなの学びをつくれる “人材” を育てること』です。

学校に必要なのは、新しい活動を考えたり、先生同士で学び合ったり、子どもたちが探究したくなる空気をつくったりする「学びの文化」です。
この文化を作り出すのが、上級 V-CST の大きな役割です。

2．STEAM 教育の核：体験・協働・探究

STEAM 教育の中心にあるのは 体験・協働・探究 の3つです。

● ① 体験（Experience）

まず「やってみる」ことから学びが始まります。
手を動かす、失敗する、工夫する。
このプロセスが「もっと知りたい」という気持ちを育てます。

● ② 協働（Collaboration）

次に、仲間との話し合いや役わり分担の中で、思いもよらない発見が生まれます。
一人よりもチームでやる方が、気づきの深さは何倍にも増えます。

● ③ 探究（Inquiry）

最後に、「なぜだろう」「もっと知りたい」という気持ちから、調べたり、つくり変えたりする学びに進みます。

この3つは、「体験 → 協働 → 探究」という流れでつながっており、上級 V-CST はこの流れを学校全体に広げていく力をつける研修です。

3．上級 V-CST が身につける3つの力

上級 V-CST では、次の3つの力を育てます。
これは教材を教える技術ではなく、学校全体の学びを導く力です。

① 教材を作り出す力（STEAM クリエーション力）

既存の教材を使うだけでなく、学校や子どもの状況に合わせて
「自分たちの STEAM をつくる」力です。

• 子どもがワクワクする問い

• 身近なものでできる工夫

• 安全・再現性・地域性のある活動

こうした視点で、新しい教材を生み出せる人が増えると、学校は変わります。

② 研修や学びの場をつくる力（ファシリテーション・デザイン）

先生たちが安心して学び合える「場」をつくる力です。
リーダーは指示を出す人ではなく、みんなが学びやすい空気をつくる人です。

• 話しやすい雰囲気づくり

• 問いを投げかける力

• 発表・ふりかえりを支える進行

• 意見の違いを価値にする対話

STEAM は協働が鍵なので、この「場づくり力」は欠かせません。

③ 学校文化を育てる力（Learning Culture Leadership）

上級 V-CST の最終到達点です。

短期的に教材を普及させるだけでは、すぐに活動は止まってしまいます。
大切なのは、「学び続ける学校文化」を育てることです。

• 失敗を責めない文化

• 新しい挑戦を応援する空気

• 先生同士が学び合う習慣

• 子どもたちの探究心を尊重する価値観

これらをつくることで、学校は長く STEAM を続けられるようになります。

4．アートが大切な理由

STEAM の中で、アートは特別な役割を持ちます。

● ① 思ったことを形にする力を育てる

感じたことを、色・形・動きで表現できることで、学びが深まります。

● ② アイデアの幅が広がる

アートは「ひとつの正解ではない世界」です。
そのため、自由な発想や新しい視点が生まれます。

● ③ 協働を豊かにする

お互いの作品の違いを楽しむことで、対話が深くなります。
違う価値観を認める姿勢も育ちます。

● ④ 創造力を引き出す

アートの活動は、試行錯誤を自然に促してくれます。
「失敗してもいい」という感覚が生まれ、探究の力につながります。

5．まとめ：上級 V-CST研修 の哲学

上級 V-CST研修 の目的は、
“STEAM を教える先生” を増やすことではなく、
“STEAM の文化をつくるリーダー” を育てることです。

• 体験

• 協働

• 探究

この3つの流れをデザインし、
先生・子ども・学校をつないでいく人こそ、上級 V-CST の役割です。

Thiết kế trò chơi STEAM với đồng xu “Ohajiki”

― Đề án học liệu tập huấn: Tạo ra cách chơi Ohajiki mới và chuyển hóa thành học tập (30 phút × 2 buổi) ―

Mục tiêu

Từ trò chơi truyền thống Ohajiki, người học sẽ tái thiết kế theo 5 lĩnh vực STEAM
(Science / Technology / Engineering / Art / Mathematics)
và tạo ra một cách chơi hoàn toàn mới của riêng nhóm mình.

Do thời gian ngắn, quy trình gồm:

• Buổi 1：Nêu ý tưởng – chọn ý tưởng

• Buổi 2：Tạo mẫu thử – chơi thử – phản hồi