Trong chuỗi giá trị của bất kỳ doanh nghiệp nào – đặc biệt là doanh nghiệp sản xuất, phân phối hay bán lẻ – hàng tồn kho là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền, lợi nhuận và khả năng đáp ứng thị trường. Quản lý không tốt hàng tồn kho sẽ dẫn đến hàng đọng, chi phí tăng, thất thoát, và thậm chí là mất cơ hội kinh doanh.
Ngược lại, nếu quản lý hàng tồn kho một cách khoa học, doanh nghiệp có thể tối ưu hóa hoạt động sản xuất – cung ứng, nâng cao hiệu quả vận hành và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Quản lý hàng tồn kho là quá trình giám sát, kiểm soát và tối ưu hóa dòng hàng hóa ra – vào kho nhằm đảm bảo:
Có đủ hàng để đáp ứng nhu cầu khách hàng
Không để tồn kho vượt mức, gây đọng vốn
Giảm chi phí lưu kho, hư hỏng, thất thoát
Hỗ trợ kế toán, tài chính ra quyết định đúng
Với những doanh nghiệp quy mô vừa và lớn, lượng hàng hóa luân chuyển liên tục mỗi ngày. Nếu không có công cụ theo dõi sát sao và phương pháp quản trị hợp lý, tồn kho sẽ nhanh chóng trở thành điểm nghẽn tài chính và rủi ro vận hành nghiêm trọng.
Đây là phần nội dung chính trong bài viết, giúp doanh nghiệp hiểu rõ các trụ cột không thể thiếu để quản lý tồn kho bài bản và hiện đại.
Một trong những công cụ đầu tiên doanh nghiệp cần sử dụng là báo cáo xuất nhập tồn. Đây là tài liệu thống kê số lượng hàng hóa đã nhập – đã xuất – còn tồn trong một kỳ, giúp nhà quản lý nắm rõ:
Hàng nào đang luân chuyển nhanh, hàng nào đang tồn lâu
Mức tồn kho an toàn của từng sản phẩm
Cân đối lại kế hoạch mua hàng, sản xuất và bán hàng
Báo cáo này nên được cập nhật theo ngày, tuần, tháng, và đặc biệt hữu ích khi có sự cố bất thường như hàng mất mát, đột biến xuất nhập.
Với doanh nghiệp quy mô nhỏ hoặc mới triển khai hệ thống quản trị kho, bảng xuất nhập tồn kho bằng Excel là một công cụ đơn giản, tiết kiệm nhưng vẫn hiệu quả nếu thiết kế đúng.
Một bảng Excel hiệu quả cần có:
Mã hàng, tên hàng, đơn vị tính
Tồn đầu kỳ – nhập – xuất – tồn cuối kỳ
Cột ghi chú, ngày tháng, định mức an toàn
Tuy nhiên, khi quy mô hàng hóa tăng cao, việc chuyển sang hệ thống phần mềm tự động là điều nên làm để hạn chế sai sót và tăng tốc độ xử lý dữ liệu.
Trong chuỗi logistics hiện đại, tồn kho không chỉ gắn với “lưu trữ” mà còn liên quan đến vận chuyển, giao nhận, thời gian luân chuyển, và cả khả năng đáp ứng khách hàng cuối cùng.
Triển khai hiệu quả quản trị tồn kho trong logistics sẽ giúp:
Tối ưu không gian kho và giảm chi phí lưu trữ
Hạn chế hàng hóa bị lỗi thời, hư hỏng
Tăng tốc độ giao hàng, giảm tồn kho cục bộ
Đồng bộ dữ liệu kho với hệ thống vận tải – giao nhận
Việc tích hợp quản trị logistics và tồn kho giúp nâng cao hiệu quả toàn chuỗi cung ứng, giảm lãng phí và tăng tính cạnh tranh.
Không thể quản lý tồn kho tách rời với kế hoạch kinh doanh, sản xuất. Việc nắm rõ số lượng, chu kỳ tiêu thụ và vòng quay hàng tồn sẽ giúp:
Dự báo đúng nhu cầu khách hàng
Lập kế hoạch sản xuất – mua hàng sát thực tế
Tránh tình trạng dư thừa hoặc thiếu hụt hàng hóa
Tồn kho không hợp lý có thể làm gián đoạn sản xuất, chậm giao hàng, giảm uy tín thương hiệu.
Tồn kho là tài sản lưu động quan trọng trên bảng cân đối kế toán. Việc kiểm soát sát sao hàng tồn giúp bộ phận tài chính:
Đánh giá đúng giá trị tài sản của doanh nghiệp
Phân tích khả năng luân chuyển vốn
Xác định giá vốn bán hàng chính xác
Vì vậy, bộ phận kế toán hàng tồn kho cần làm việc chặt chẽ với kho, bán hàng, mua hàng để dữ liệu luôn chính xác và phản ánh đúng thực trạng tài chính.
Nếu hàng tồn kho không được quản lý hiệu quả, doanh nghiệp sẽ gặp nhiều hệ lụy:
Đọng vốn: Hàng hóa không quay vòng được → chiếm dụng vốn → thiếu tiền mặt
Chi phí tăng: Lưu kho lâu → phát sinh điện, nhân công, bảo quản
Hao hụt – thất thoát: Không kiểm kê thường xuyên → mất mát, hư hỏng
Khó đưa ra quyết định: Dữ liệu sai lệch → lập kế hoạch sản xuất, nhập hàng thiếu chính xác
Đó là lý do vì sao các doanh nghiệp hiện đại ngày nay luôn chú trọng đầu tư vào hệ thống quản lý kho và báo cáo tồn kho thông minh.
Thế giới đang chuyển dần từ mô hình quản lý kho thủ công sang quản trị bằng công nghệ. Một số xu hướng nổi bật:
Sử dụng phần mềm quản lý kho (WMS) tích hợp barcode, RFID
Áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để dự báo nhu cầu hàng hóa
Tự động hóa kiểm kê hàng tồn kho bằng thiết bị bay không người lái (drone)
Tích hợp kho với phần mềm kế toán, bán hàng, logistics
Những công cụ này không chỉ giúp giảm chi phí, thời gian mà còn tăng tính chính xác và ra quyết định theo thời gian thực.
Quản lý hàng tồn kho không chỉ là công việc nội bộ của bộ phận kho – mà là mắt xích cốt lõi trong toàn bộ hệ thống vận hành doanh nghiệp. Quản lý tốt tồn kho giúp:
Tiết kiệm chi phí
Tăng hiệu quả sản xuất – bán hàng
Nâng cao khả năng dự báo và đáp ứng thị trường
Hỗ trợ quản trị tài chính chính xác
Và đặc biệt, định kỳ đánh giá lại toàn bộ hệ thống để tối ưu hóa liên tục.
Cùng chủ đề: