20’lik dişler, diş diziliminin en sonunda yer alan, alt ve üst çenede ikinci azı dişlerin sürmesinden daha sonra sürmeye çalışan azı dişlerdir. Bu dişler genellikle 14- 20 yaş aralığında ve çenenin her iki yanında zorlayıcı şekilde sürmeye çalışırlar. Ancak çoğunlukla çene kemiği içinde kendilerine düzgün sürebilecekleri bir alan bulamadıkları için gömülü kalırlar. Çenedeki tüm dişlerin gömülü kalma ihtimali vardır ancak en sık gömülü kalan dişler alt üçüncü azı dişlerdir. Yani alt yirmi yaş dişleridir. Genellikle yirmili yaşlarda başımızı ağrıtan dişler oldukları için yirmi yaş dişi olarak adlandırılmışlardır.Doğal sürme zamanları geldiği halde; çene kemiği içinde kalıp normal konumunu alamayan dişler gömülü diş olarak adlandırılır. Gömülü diş operasyonu korkulmaması gereken bir operasyondur. Genellikle çekilmesi önerilir.
Gömülü dişler, çene kemiği içinden ağız içine doğru sürme için yeterli yer bulamadığında çene kemiğinde ve çevreleyen dokularda çeşitli rahatsızlıklara neden olurlar. Bunlardan en sık rastlananı ilgili bölgedeki diş ve çene ağrılarıdır. Yirmi yaş dişlerinin hemen önündeki ikinci büyük azı dişlerinde çürük olmamasına rağmen basıya bağlı ağrılar gözlenebilir. Gömülü yirmi yaş dişlerinin çekilmemesi durumunda bu basının devam etmesi nedeniyle ikinci büyük azı dişlerinde çürük, diş köklerinde erime ve ciddi apse oluşumu söz konusu olabilir. İhmal edilen durumlarda çene kemiği içinde kistler oluşarak daimi dişlerin kaybına ve çene kemiğinde kemik erimesine neden olabilirler. Ağız bakımı iyi olmadığı zaman ağız kokusuna neden olurlar. Tam çıkamadıkları zaman yanak ısırmalarına neden olabilirler.
Her gömülü 20 yaş dişi cerrahi olarak alınma gerekliliği yoktur ve çevre dokulara zararı olmayan, hastada sıkıntı oluşturmayan, çevresinde kistik değişiklikler bulunmayan gömük dişler takip edilmek koşuluyla çene kemiğinde bırakılabilir. Eğer gömük dişlerin herhangi bir sebeple alınması gerekiyorsa bu durumda cerrahi bir müdahale gerekmektedir. Cerrahi operasyon düşüncesi de pek çok hastanın psikolojisini olumsuz yönde etkilemektedir. Bununla beraber iyi bir çene cerrahı tarafından gömülü diş çekimi yapılırsa sorunsuz ve zahmetsiz bir iyileşme sağlanabilir.
Yirmi yaş dişlerinin gömülü kalmaları ile ilgili ortaya atılmış birçok teori mevcuttur.
Genetik
Diş uyumsuzlukları,
Beslenme alışkanlıkları
Süt dişlerinin erken kayıpları
Çenede enfeksiyonlar
Kist gibi patolojik oluşumların varlığı
Yine rafine ve yumuşak besinlerle beslenme
Bunlar yirmi yaş dişlerinin gömülü kalmasına dair bir neden olarak düşünülmüştür.
Ağrı veya Şişlik
Gömülü yirmi yaş dişleri, çenenin arka kısmında ağrı, şişlik ve diş etlerinde hassasiyet gibi önemli rahatsızlıklara neden olabilir.
Enfeksiyonlar ve Diş Eti İltihabı
Gömülü dişler, diş etlerinde enfeksiyon veya iltihaba yol açabilir; bu durum tedavi edilmezse daha fazla komplikasyona neden olabilir.
Kistler veya Diş Çürüğü
Bazı durumlarda, gömülü dişler kist oluşturabilir veya çürüyebilir; bu da çevredeki kemik ve dişleri etkileyebilir.
Tamponu 20-30 dakika boyunca ısırarak yerinde tutun.
Tamponu attıktan sonra pamuk veya peçete gibi ürünler kullanmayın.
İlk 2 gün boyunca tükürmeyin ve ağız çalkalamayın. Tüm sıvıları yutun.
İlk 2 gün sigara içmeyin.
ilk 2 gün Ilık ve yumuşak şeyler tüketebilirsiniz.
En az 2 saat boyunca bir şey yiyip içmeyin. (su içebilirsiniz.)
Çekim yapılan tarafla çiğnemekten kaçının.
48 saat boyunca alkol tüketmeyin.
Reçete edilen ilaçlarınız varsa eksiksiz kullanın. (Antibiyotik bitene kadar kullanmalısınız.)
İlk gün aralıklarla soğuk kompres uygulayın, sonrasında bırakın.
En az bir hafta boyunca ağır spor yapmayın.
Dişlerinizi fırçalarken o bölgeyi de hafifçe temizleyin.
Sigara ve alkol, yara iyileşmesini geciktirir ve enfeksiyon riskini artırır.