KANAL TEDAVİSİ (ENDODONTİ)
Endodonti, dişlerin beslenmesini ve hassasiyetini sağlayan damarlar, sinir uçları ve bağ dokusu hücrelerinden oluşan yumuşak dokunun yani pulpanın tedavisi ile ilgilenen diş hekimliği dalıdır. Diğer adıyla kanal tedavisi olarak da bilinmektedir. Endodontik tedaviler; diş pulpası çeşitli nedenlerle çürükten etkilendiğinde, enfekte olduğunda, iltihaplandığında veya dişte oluşan çatlak ya da kırık gibi bir travma sonrası uygulanabilmektedir. Endodontinin temel amacı, enfekte dişi veya siniri tedavi ederek dişin sağlığını ve tüm işlevselliğini korumaktır ve kurtarmaktadır.
Kanal tedavisi ne zaman gereklidir?
Dişin sinirine (pulpa) kadar ilerlemiş çürüklerde,
Travma sonucu dişin sinirini de içine alan kırıkların meydana geldiği durumlarda,
Ortodontik tedavi sonucu dişe gelen aşırı kuvvet sonucu dişin canlılığını kaybettiği durumlarda,
İlerlemiş diş eti hastalıkları sonucu enfeksiyon ve ağrılarda,
Dişlerde ileri derecede aşınma sonucu oluşan hassasiyetin giderilmesinde,
Yüksek yapılmış dolgu veya protezler sonucu oluşan ağrılarda,
Bir dişe kanal tedavi gerektiğini nasıl anlarsınız?
Dişinizde çok şiddetli sıcak hassasiyeti ve sıcakla ve soğukla başlayan uzun süre geçmeyen ağrı
Özellikle geceleri kendiliğinden başlayan ağrı,
Yemek yeme sırasında diş ağrısı oluşup uzun süre devam ediyorsa
Sinirlerin ölmesi (Pulpa nekrozu) sonucu dişinizde renk değişimi,
Apse oluşumu sonucu yüzünüzde şişlik veya kist oluşumu,
Bazı durumlarda hiçbir belirti olmaksızın yapılan dental ve radyolojik muayenelerde de tedavi gerektiği anlaşılabilmektedir.
Kendi kendine başlayan ağrı varsa
****Yapılmazsa pulpada bulunan iltihap şiddetli ağrı ve enfeksiyona , devamında apse oluşumuna ve dişi çevreleyen kemikte hasara neden olur.
Niçin kanal tedavisi yapılır?
Öncelikle şu bilinmelidir ki, doğal dişin yerini hiçbir yapay diş tutmaz. Dolayısıyla doğal dişlerimizi tedavi ederek son noktaya kadar korumalıyız. Dişlerimizden biri hastalandığında en bilinen koruma yöntemlerinden biri de kanal tedavisidir.
Kanal tedavisi nedir ve nasıl uygulanır?
Kanal tedavisi pulpanın hasar gördüğü durumlarda uygulanan bir tedavi şeklidir. Önceki yıllarda hastalanmış yumuşak diş tabakasıyla karşılaşıldığında tek çözüm dişin çekilmesi iken, günümüzde bu dişleri tedavi etmek mümkündür.
Kanal tedavisi yapılmazsa ne olur?
Derin çürük ve çatlak dolayısıyla pulpanın kendini iyileştiremeyeceği durumlarda diş canlılığını kaybeder, enfeksiyon bütün dişe yayılabilir. Kanal tedavisi yapılmazsa enfeksiyon kök ucundaki dokulara kadar ulaşabilir. Dişi çevreleyen çene kemiği de iltihaplanarak aşınır. Meydana gelen bu boşlukta abse oluşur. Bu tabloya ağrı ve şişlik de eşlik eder ve diş kısa zamanda kaybedilir.
Kanal tedavisinin aşamaları;
1. Öncelikle ağrısız ve acısız bir tedavi olması için dişe anestezi yapılır.
2. Daha sonra çürük temizlenip, dişin özüne ulaşılınca hastalıklı ve yumuşak doku çıkarılır. Sinir ve doku artıkları temizlenir.
3. Kök ucuna kadar diş kanalına şekil verilir. Gerekirse bazı ilaçlar uygulanarak iyileşme hızlandırılabilir.
4. Çoğu vakalarda iki ya da daha fazla seansta uygulanır, bazı durumlarda ise tek bir seansta da kanal tedavisini sağlıklı bir şekilde bitirmek mümkündür.
Kanal tedavisi uygulanmış bir dişin ömrü ne kadardır?
Eğer diş tekrar enfekte olmazsa ve çürümesini önleyici tedbirler alınırsa, ömür boyu bu dolgu kullanılabilir. Düzenli dişhekimi kontrollerinizde enfeksiyonun başlangıcını yakalayabilirsiniz. Ayrıca çok iyi bir ağız bakımı ile de dişin tekrar çürümesi önlenmelidir.
Genelde kanal tedavileri derin ve geniş alana yayılmış çürüklerden ötürü yapılır. Bu nedenle diş tedavi öncesinde dahi zayıf durumdadır. Kanal tedavisinden sonra diş kuronla kaplandığında diş uzun yıllar kullanılabilir.
Çekim endiksayonu konmuş dişler kurtulabilir mi?
Çekim endikasyonu konmuş birçok diş, ehli ellerde doğru yapılan kanal tedavileri ile kurtarılabilmektedir.Kanal tedavisinde özellikle, bazı dişlerin standart dışı kök ve şekil sayılarına sahip olmaması; eğitim ve deneyim yanında hususi alet ve ekipman gerektirmektedir.Eğitim, deneyim ya da ekipman eksikliklerinde çoğu zaman, gerek tedavi sırasında gerekse sonrasında istenmeyen durumlar oluşabilmektedir.
Daha önce kanal tedavisi yapılmış bir dişin içinde alet kırılması nedeni ile, kanalın tam doldurulamadığı ve kök ucunda kist oluştuğu görülen, öncesinde çekilmesine karar verilmiş bir vakada uygun aletlerle kırık aletin yanından geçilerek(by-pass), eski kanal dolgusu sökülerek döner ve özel aletlerle, gerekliyse mikroskopla yeni kanal dolgusu yapılabilmektedir .(retreatment)
Tedavi Sırasında Ağrı Olur mu?
Kanal tedavisi sırasında lokal anestezi uygulanarak sinirin tamamen inervasyonu sağlanmaktadır.
Bazı istisnai durumlar haricinde genellikle kanal tedavisi sırasında ağrı hissedilmez. Kanal tedavisi olan diş ve onu çevreleyen kısım tamamıyla uyuşmuş durumdadır. Uyuşturucu jeller ve modern enjeksiyon sistemleri sayesinde enjeksiyon uygulamaları da acısız gerçekleşmektedir. Tedavinin bitim seansında uygun bir ağrıkesici kullanılarak tedavi sonrası olabilecek birkaç saatlik hafif hassasiyetlerin önüne geçmek mümkündür.
Tedavi Sonrası Ağrı Olur mu?
Tedavi sonrası ağrı, hastanın ağrı eşiğine veya enfeksiyonun tipine göre farklılık göstermektedir. Tedavi sonrası ağrı, bize dişin gidişatı konusunda bilgi vermez. Hekiminiz dişin durumuna göre size ağrı kesici ve antibiyotik önerisinde bulunabilir.
Kanal Tedavisi Yapılmış Bir Diş Yeniden Tedavi Edilebilir mi?
Kanal tedavisi yapılmış dişlerde kök boyları iyi ölçülmemiş, uygun noktalara kadar doldurulmamışsa, tam sızdırmazlık sağlanmamışsa tekrar enfeksiyon gelişebilmekte ve yeniden kanal tedavisi yapılması gerekmektedir.
Bazı dişler standart dışı kök şekillerine ve kök sayılarına sahiptirler. Bu dişlerin tedavisi sırasında farklılığın anlaşılmadığı durumlarda uygun kanal tedavisi yapılamamaktadır. Hatta bazen bu dişlerde tedavi sırasında hasarlar meydana gelmektedir ve yenilenmeleri gerekmektedir. Biliyoruz ki bulunamayan yada tam girilemeyen, bu yüzden de iyi doldurulamayan her kanal mikroorganizmalar üretmektedir.
Kanal Dolgu Fiber Post
Kanal tedavisi yapılan diş çürür mü?
Kanal tedavisi bir dişe uygulandığı zaman, diş köklerinde bulunan sinirleri aldığı için tekrardan bir çürüme söz konusu olmaması gerekir. Ancak bazen ya kanal tedavisinin doğru uygulanmadığı zaman ya da kişinin ağız bakımına yeterince özen göstermediği zamanda kanal tedavisi yapılmış bir dişte çürüme meydana gelebilir. Bunun akabinde kanallardan sızıntı olarak diş kökünde enfeksiyona sebep olabilir.
Kanal tedavisi sırasında dişin sinirleri alınmaktadır, bu yüzden kanal tedavisi görmüş bir diş, dış uyaranlardan etkilenmemektedir. Tedavi sonrasında ilk birkaç hafta hafif ağrı veya çiğnemede hassasiyet olabilir çünkü dişin de vücudumuzdaki her doku gibi iyileşmek için zamana ihtiyacı vardır.
Ancak bazen ya kanal tedavisinin doğru uygulanmadığı zaman ya da kişinin ağız bakımına yeterince özen göstermediği zamanda kanal tedavisi yapılmış bir dişte çürüme meydana gelebilir. Bunun akabinde kanallardan sızıntı olarak diş kökünde enfeksiyona sebep olabilir.
Dişteki kanal sayısı dişin bulunduğu yere ve kişiden kişiye farklılık gösterebilmektedir. Ağzın ön bölgesinde yer alan kesici dişler genellikle tek ve iki kanallı, küçük azı dişler 2-3 kanallı, büyük azı dişler ise 3-4 kanallı olabilmektedir. Dişteki kanal sayısı diş röntgeni sonucu kesin olarak belirlenebilmektedir.
Bir dişin sinir dokusu hasar gördüğünde doku parçalanır ve bakteriler, diş içinde ve çevresinde çoğalmaya başlar. Bakteriler ve diğer çürümüş döküntüler enfeksiyona veya apse gelişimine neden olabilir.
Kanal tedavisi dişte oluşan hasara bağlı olarak bazı özel durumlar haricinde genellikle tek seansta ya da iki seansta gerçekleşir. Dişte bulunan enfeksiyon çok yaygınsa kanal tedavisi birkaç seansta tamamlanabilir.