Een enkelvoudige zin heeft één persoonsvorm en één onderwerp. Zo’n zin beschrijft een gebeurtenis, toestand of mening en is vaak erg kort. Een tekst met enkel enkelvoudige zinnen komt erg zakelijk, maar ook houterig en onbeholpen over. Samengestelde zinnen voegen twee of meer korte zinnen samen. Het verband tussen de twee zinnen wordt daarbij aangegeven, meestal met een voegwoord. Dat kan op twee manieren. 

Bij nevenschikking worden twee hoofdzinnen aan elkaar gekoppeld. Beide mededelingen zijn dan gelijkwaardig; ze zijn dus even belangrijk. Je gebruikt daarvoor de nevenschikkende voegwoorden en, maar, dus, want of of, of je gebruikt een komma of een puntkomma. Met een nevenschikkende verband kun je op een vlotte manier meerdere gebeurtenissen of meningen achter elkaar plaatsen. De volgende is een goed voorbeeld:  

Mijn motivatie verdween en dus deed ik de rest van het jaar niet veel meer aan school. 

Nevenschikking heeft nog een tweede voordeel. Soms kun je bij nevenschikking zinsdelen samentrekken (weglaten). Naast de manieren die we al zagen, kun je zo woordherhaling vermijden. Dat maakt je schrijfstijl levendiger en ‘sneller’. Kijk maar naar de volgende twee zinnen: 

Rosanne koopt een blauwe blouse. Rosanne trekt de blauwe blouse meteen aan. 

Rosanne koopt een blauwe blouse en trekt hem meteen aan.  

Nevenschikkende voegwoorden werken als ‘lijm’: je kunt er gemakkelijk deelzinnen mee aan elkaar plakken. Er is ook een risico. Als je te veel lijm gebruikt, wordt je schrijfstijl ‘kinderachtig’ en drammerig.

Rosanne koopt een blauwe blouse en betaalt hem van haar verdiende geld en ze trekt hem meteen aan, want ze is heel nieuwsgierig naar de mening
      van haar vriendinnen.  

Bij onderschikking worden een hoofdzin en een bijzin aan elkaar gekoppeld met een onderschikkend voegwoord. De bijzin kan niet als een losse zin worden geschreven, omdat hij een zinsdeel is in de hoofdzin. Met onderschikking kun je verschillende verbanden aangeven, zoals tijd of reden / gevolg. 

Nadat Rosannes loon binnenkwam [bijzin], kocht ze meteen een blauwe blouse [hoofdzin]. 

Rosanne koopt een dure blouse [hoofdzin], omdat ze veel geld heeft verdiend [bijzin].  

De zinsstructuur van onderschikkende zinnen is meestal moeilijker dan die van nevenschikkende zinnen, omdat ze een aparte woordvolgorde hebben. Het kan dan ook lastig zijn om onderschikkende zinnen foutloos te schrijven.

De gewone woordvolgorde in een Nederlandse zin is "onderwerp + PV + bepalingen en voorwerpen + VD/infinitief".

Lies gaat jou morgen bellen.

Ticho heeft morgen een belangrijke afspraak gepland.

In vraagzinnen wisselen onderwerp en PV van plek. We noemen dat inversie. Inversie komt ook voor wanneer een ander zinsdeel voorop wordt geplaatst in de zin.

Gaat Lies mij morgen bellen?

Morgen heeft Ticho een belangrijke afspraak gepland.

In bijzinnen (dus bij onderschikking) komt de PV achteraan in de zin te staan. Tussen onderwerp en PV kunnen LV, MV en HV, maar ook ND en BWB komen te staan.

Lies gaat me bellen, omdat ze me dringend iets moet vertellen.

Als Ticho morgen een belangrijke afspraak gepland heeft, ga ik hem niet storen.

En dan is er nog de gebiedende wijs of bevelzin, uiteraard. 

Bel me toch op, Lies!

Laat Ticho maar naar zijn belangrijke afspraak gaan morgen.