4. การวินิจฉัยและการรักษา

เพื่อน ๆ ทุกคน คุณอาจจะคิดว่า หยวนสือเตี่ยนก็แค่กด ๆ ประคบ ๆ แล้วก็หายไม่ใช่เหรอ ต้องวินิจฉัยด้วยหรือ? ความจริงคือ เราไม่ได้กดแบบส่งเดช เรามีทิศทาง มีตรรกะ และมีวิธีการ ถึงจะเรียกว่าเป็นหยวนสือเตี่ยน

ลองนึกภาพว่าบ้านคุณไฟไม่ติด คุณคงไม่เปิดประตูเข้าบ้านแล้วรีบถอดหลอดไฟออกทันทีใช่ไหม?  คุณต้องดูก่อนว่าไฟถูกตัด?  หรือเป็นเพราะหลอดไฟเสีย?  หรือยังไม่ได้เปิดสวิตช์หลัก?  

การวินิจฉัยและการรักษาของศาสตร์หยวนสือเตี่ยนก็ หมือนกันแบบนี้ เราต้องทำความเข้าใจให้ชัดเจนก่อน 2 เรื่อง

เรื่องแรก โรคนี้เป็นโรค "เบา" หรือ "หนัก"? 

เรื่องที่สอง อาการ(เจิ้งจ้วง)นี้มาจากที่ไหน? 

เรื่องแรก: จะแยกระหว่างเบากับหนักได้ยังไง? ง่ายมาก — ดูที่กำลังกาย 

คุณถามผู้ป่วย ถ้าเขาบอกว่าแค่เจ็บเข่านิดหน่อย แบบนี้เรียกว่าอาการเบา 

ถ้าเขาบอกว่ารู้สึกอ่อนแรงทั้งตัว ไม่มีแรง กินอะไรไม่ลง เวียนหัว แบบนี้คืออาการหนัก  ขั้นตอนนี้สำคัญมาก เพราะอาการเบา สามารถจัดการกับกายป่วยได้ทันที แหล่งพลังร้อนเป็นแค่ตัวเสริม แต่ถ้าอาการหนัก ต้องเติมพลังร้อนก่อน ไม่อย่างนั้นกดนวดจุดยังไงก็ไม่ช่วย

เรื่องที่สอง: เจิ้งจ้วง(อาการ)มาจากที่ไหน?

บางคนปวดหัว กดที่หัวก็ไม่หาย บางคนขาชา จริง ๆ แล้วปัญหาอยู่ที่เอว แล้วจะหาสาเหตุที่แท้จริงได้ยังไง?  เราพึ่งพา "จุดกดเจ็บ" อะไรคือจุดกดเจ็บ? ไม่ใช่ตำแหน่งที่คุณรู้สึกเจ็บอยู่ก่อนแล้ว แต่เป็นจุดที่กดลงไปแล้วถึงจะเจ็บ กดแล้วเจิ้ง จ้วง(อาการ)จะบรรเทาลง จุดกดเจ็บนี้ ก็เหมือนกับสวิตช์เปิด-ปิดพลังงาน คุณกดถูกต้องแล้ว เจิ้งจ้วง(อาการ)ก็จะสว่างขึ้นเหมือนไฟฟ้าเปิด ถ้ากดผิดจุด ก็เหมือนทุบกำแพงมั่ว ๆ ไม่มีปฏิกิริยาตอบกลับเลย 

ต่อไปเราต้องแยกให้ชัดเจนว่า เจิ้งรกับจ้วงไม่เหมือนกัน ข้อนี้แทบไม่มีใครอธิบายให้ชัด แต่มันสำคัญมาก เจิ้งคือสิ่งที่คุณรู้สึกได้เอง เช่น ปวดหัว ไอ ท้องอืด ขาชา จ้วงคือสิ่งที่มองเห็นได้จากภายนอก เช่น บวมขึ้น แดงขึ้น บิดเบี้ยว มีก้อนแข็ง แล้วจะจัดการยังไง?  เจิ้ง(อาการนามธรรม)อาจมาจากกายป่วยต่างที่ ดังนั้นต้องเริ่มจากจุดปฐมเหตุ (ตามแนวกระดูกสันหลัง) หรืออีกเจ็ดตำแหน่ง เพื่อหาจุดกดเจ็บ แต่จ้วง(อาการรูปธรรม)ต้องมาจากกายป่วยตำแหน่งเสียหาย ให้หาจุดกดเจ็บโดยตรงที่บริเวณใกล้กับตำแหน่งเสียหายก็เพียงพอ ยกตัวอย่างเช่น ริมฝีปากแตกเป็นจ้วง แค่หาจุดกดเจ็บที่จมูก ไม่ต้องกดที่หลังเลย แต่ปวดศีรษะเป็นเจิ้ง คุณต้องกดจุดปฐมเหตุ ต้นคอหรือศีรษะ ดูว่าตรงไหนกดแล้วเจ็บ จะรักษาอย่างไร พูดให้ชัดใน 3 ประโยค

ประโยคแรก อาการเบา กดนวดเป็น หลัก แหล่งพลังร้อนเป็นตัวเสริม หากหาจุดกดเจ็บถูกต้อง นวดแล้วเจิ้งจ้วง(อาการ)จะดีขึ้น การประคบร้อนสามารถช่วยเสริมประสิทธิภาพ 

ประโยคที่ 2 อาการหนัก ให้ใช้แหล่งพลังร้อนเป็นหลัก การกดนวดเป็นตัวเสริม ใช้โคลนขิงผงพอกเป็นพื้นที่กว้าง ภายในให้รับประทานร่วมด้วย ควบคู่กับอาหารที่มัฤทธิ์อุ่นร้อน และอารมณ์ที่ดี เติมพลังร้อนให้เต็มก่อน แล้วค่อย ๆ จัดการกับกายป่วย 

ประโยคที่ 3 เมื่อหาจุดกดเจ็บได้ถูกต้อง อาการก็จะคลี่คลายไปเอง หลายคนขยันกดมาก แต่หาจุดไม่ถูก ก็เสียแรงเปล่า

เมื่อไหร่จึงจะเกิดอันตราย บางคนจู่ ๆ ก็หายใจหอบ ยกไหล่หายใจ พูดไม่ออก สายตาเหม่อลอย แม้กระทั่งหมดสติ นี่เรียกว่าพลังร้อนใกล้หมดชีวิตใกล้สิ้นแล้ว เวลานี้อย่าทำอะไรทั้งสิ้น อย่านวด อย่าประคบ อย่าใส่ท่อ อย่าให้น้ำเกลือ ปล่อยให้เขาจากไปอย่างสงบในช่วงสุดท้ายของชีวิต นี่แหละคือความเมตตาที่สุดของศาสตร์หยวนสือเตี่ยน 

บางคนจะถามว่า ต้องใช้เวลานานแค่ไหนถึงจะหาย นั่นก็เหมือนถามว่าปลูกต้นไม้หนึ่งต้น ต้องใช้เวลากี่ปีถึงจะออกผล คำตอบคือ ขึ้นอยู่กับว่าคุณดูแลมันอย่างไร โดยทั่วไปแล้วใช้เป็นแนวทางคร่าว ๆ ได้ว่า โรคเฉียบพลันใช้เวลา 1~7 วัน โรคเฉียบพลันที่รุนแรงขึ้น หรือมีภูมิกายอ่อนแอร่วมด้วยใช้เวลา 7~30 วัน โรคเรื้อรังใช้เวลา 1~3 เดือน อาการหนักต่อเนื่องเกินครึ่งปี อย่ากลัวว่าจะช้า แต่ควรกลัวว่าคุณทำวิธีผิด แหล่งพลังร้อนไม่ได้เติมให้เพียงพอ จุดกดเจ็บหาผิดตำแหน่ง

สุดท้ายผมอยากเสริมอีกนิด เราต่างจากแพทย์แผนปัจจุบันตรงไหน แพทย์แผนปัจจุบันจะดูจากผลการตรวจ เพื่อระบุชื่อโรคให้คุณ จากนั้นจึงจ่ายยา ผ่าตัด ฉายแสง เคมีบำบัดเพื่อต่อสู้กับโรค แต่ในศาสตร์หยวนสือเตี่ยน เราไม่ดูชื่อโรค ไม่ดูค่าชี้วัด เราเพียงดูแค่ 2 สิ่ง คุณมีกายป่วยหรือไม่?  คุณขาดพลังร้อนหรือไม่? เราไม่พึ่งพาเครื่องมือ ไม่พึ่งพายา เราพึ่งการสังเกต การกดนวดจุด แหล่งพลังร้อน การปรับสมดุลชีวิตประจำวัน ใช้วิธีธรรมชาติที่สุด เพื่อฟื้นฟูร่างกายให้กลับมาแข็งแรง

วันนี้เราพูดถึง วิธีแยกอาการหนักเบา ให้ดูที่กำลังกาย วิธีหาสาเหตุ ให้หาจุดกดเจ็บ วิธีจัดการกับเจิ้งจ้วงและรูปลักษณ์ผิดปกติ เจิ้งดูที่สองตำแหน่ง (ต่างที่ และ ตำแหน่งเสียหาย) จ้วงให้ดูที่ตำแหน่งเสียหาย วิธีประเมินผลลัพธ์ ถ้ากำลังกายและเจิ้งจ้วงดีขึ้นแสดงว่าได้ผล แนวคิดที่แตกต่างจากแพทย์แผนตะวันตก เรามุ่งเน้นที่รากเหง้า ไม่ใช่แค่ควบคุม แต่เป็นการฟื้นฟู  ขอเพียงคุณจำหลักการเหล่านี้ได้ คุณจะไม่ตื่นตระหนก จะไม่กดนวดมั่วๆ และยังสามารถเริ่มใช้หยวนสือเตี่ยน

เพื่อช่วยตัวเอง และช่วยผู้อื่นได้