คำศัพท์ทางการแพทย์ที่ใช้ในการแพทย์หยวนสือเตี่ยน บางคำมีความหมายเฉพาะซึ่งแตกต่างจากความหมายทั่วไป สำหรับผู้ที่ไม่มีความรู้เกี่ยวกับการแพทย์หยวนสือเตี่ยน อาจนำไปสู่ความเข้าใจผิดและเกิดข้อผิดพลาดร้ายแรงในการประยุกต์ใช้ ในฉบับแปลภาษาไทยนี้ จึงขออธิบายความหมายของคำศัพท์ต่างๆ เหล่านี้ไว้ ดังนี้ (เป็นคำศัพท์ที่เพิ่มเติมโดยผู้แปลเพื่อง่ายต่อความเข้าใจ)
กดนวด (按推, อั้นทุย àn tuī) : การกดนวดจัดเป็นการรักษาทางการแพทย์ของการแพทย์หยวนสือเตี่ยน ซึ่งเป็นเทคนิคที่ประกอบด้วยการกดและตามด้วยการนวด การกดต้องควบคุม จากเบาไปหนัก จากตื้นไปลึก การนวดต้องนวดคลึงไปข้างหน้าและกลับมาข้างหลังด้วยระยะที่เท่ากันอย่างสม่ำเสมอ แรงกดไม่แข็งทื่อจนเกินไป การกดนวดจำเป็นจะต้องประสานสอดคล้องกับท่าทางของร่างกาย และควรขึ้นอยู่กับความสามารถของผู้ป่วยที่จะทนรับได้ จึงจะแก้ไขอาการของผู้ป่วยให้ดีขึ้นได้
กายป่วย (體傷, ถี่ซาง, tǐ shāng) : เป็นความบกพร่องของร่างกายซึ่งเกิดขึ้นจากสถานะการทำงานที่ผิดปกติของเนื้อเยื่อและอวัยวะภายในร่างกาย ซึ่งนำไปสู่การทำให้เกิดอาการต่าง ๆ ของโรคและความเจ็บป่วย กายป่วยสามารถแบ่งออกเป็นกายป่วยต่างที่ และกายป่วยตำแหน่งเสียหาย
กายป่วยต่างที่ (他處體傷, ทาชู่ถี่ซาง, tā chù tǐ shāng): อาการของกายป่วยที่เกิดขึ้นสัมพันธ์กับตำแหน่งจุดปฐมเหตุ เมื่อกดนวดจุดเจ็บปฐมเหตุที่สอดคล้องกันแล้ว หากอาการดีขึ้น ตำแหน่งกายป่วยของโรคนี้คือ กายป่วยต่างที่
กายป่วยตำแหน่งเสียหาย (患處體傷, ฮ่วนชู่ถี่ซาง, huàn chù tǐ shāng): เป็นอาการของกายป่วยที่ตำแหน่งเนื้อเยื่อเสียหายในร่างกาย (จ้วง) เช่น บาดแผล โรคผิวหนัง เป็นต้น
ขาดพลังร้อน (熱能不足, เย่อเหนิงปู๋จู๋, rè néng bù zú ): พลังงานในร่างกายไม่เพียงพอต่อการขับเคลื่อนการทำงานอย่างเป็นปกติของเนื้อเยื่อและอวัยวะ
ความผิดปกติ (異常, อี้ฉาง, yì cháng): ร่างกายเกิดความแตกต่างจากสภาวะปกติที่เคยเป็น ประกอบด้วยรูปลักษณ์ผิดปกติและค่าชี้วัดผิดปกติ ความผิดปกตินี้เป็นสิ่งแสดงออกที่เป็นรูปธรรมของความเสื่อมชรา
ความเจ็บป่วย (疾病, จี๋ปิ้ง, jí bìng): หรือโรคภัยไข้เจ็บ ทำให้ผู้ป่วยมีอาการปรากฏบนร่างกาย หรือตรวจพบว่ามีเนื้อเยื่อเสียหายภายในร่างกาย
จุดเจ็บตำแหน่งเสียหาย (患處痛點, ฮ่วนชู่ท่งเตี่ยน, huàn chù tòng diǎn): จุดที่กดแล้วเจ็บที่ค้นพบรอบบริเวณตำแหน่งเสียหาย หรือเรียกว่าสวิตช์เล็ก
จุดเจ็บปฐมเหตุ (原始痛點, หยวนสื่อท่งเตี่ยน, yuán shǐ tòng diǎn): จุดที่กดแล้วเจ็บที่พบในบริเวณหนึ่งแนวกระดูกสันหลังและอีกเจ็ดตำแหน่งของจุดปฐมเหตุ สามารถเรียกว่าจุดเจ็บต่างที่ หรือสวิตช์ใหญ่ก็ได้
จุดปฐมเหตุ (原始點, หยวนสือเตี่ยน, yuán shǐ diǎn): สามารถแบ่งออกเป็นความหมายที่กว้างและความหมายที่แคบ ความหมายที่กว้างหมายถึงการแพทย์หยวนสือเตี่ยน (จุดปฐมเหตุ) และความหมายที่แคบหมายถึงตำแหน่งของจุดปฐมเหตุ ซึ่งก็คือหนึ่งแนวกระดูกสันหลังและอีกเจ็ดตำแหน่งของจุดปฐมเหตุ
พลังร้อน (熱能, เย่อเหนิง, rè néng): พลังงานที่จำเป็นในการขับเคลื่อนการทำงานอย่างเป็นปกติของเนื้อเยื่อและอวัยวะ
ภูมิกาย (體質, ถี่จื้อ, tǐ zhí): หรือ พื้นฐานสุขภาพของร่างกาย คือ ลักษณะเฉพาะของแต่ละบุคคล ที่ถูกกำหนดมาแล้วตั้งแต่ปฏิสนธิในครรภ์ โดยปัจจัยที่ถ่ายทอดจากบิดามารดา และปัจจัยหลังคลอดที่ได้รับขณะดำรงชีวิต ซึ่งถือเป็นองค์ประกอบของการกำหนดรูปร่าง ลักษณะ และสภาวะสุขภาพทั้งทางร่างกายและจิตใจ
ภูมิกายเย็น (寒性體質, หานซิ่งถี่จื้อ, hán xìng tǐ zhí): เป็นสภาวะที่พื้นฐานสุขภาพของร่างกายเย็น อาจเนื่องจากพลังร้อนในร่างกายถูกใช้ไปอย่างสิ้นเปลืองจากสาเหตุต่างๆ จนร่างกายมีพลังร้อนไม่เพียงพอต่อการขับเคลื่อนการทำงานอย่างเป็นปกติของเนื้อเยื่อและอวัยวะ
ภูมิกายร้อน (熱性體質, เย่อซิ่งถี่จื้อ, rè xìng tǐ zhí): เป็นสภาวะที่พื้นฐานสุขภาพของร่างกายที่มีภาวะร้อนตามวิธีการวินิจฉัยของการแพทย์แผนจีน มักมีอาการ เช่น ขี้ร้อน ปากเป็นแผล ปากขม ปากแห้ง ชอบดื่มของเย็น บวมแดง แสบร้อน มีไข้ ร้อนวูบวาบ เป็นต้น แต่เมื่อพิจารณาสาเหตุแล้ว ปรากฎการณ์เหล่านี้ล้วนเกิดจากกายป่วยและพลังร้อนพร่องลง มิใช่ภูมิกายร้อนซึ่งไม่มีอยู่จริงในแนวคิดของการแพทย์หยวนสือเตี่ยน
เสื่อมชรา (衰老, ซวยเหล่า, shuāi lǎo): เป็นกระบวนการเสื่อมของร่างกายหรือตามวัยที่แก่มากขึ้น มีลักษณะบนผิวกายที่ปรากฎความผิดปกติ หรือลักษณะผิดปกติภายในร่างกาย และ/หรือค่าชี้วัดผิดปกติที่ตรวจพบ ในแนวคิดของการแพทย์หยวนสือเตี่ยนถือว่าเกิดจากกายป่วยและขาดพลังร้อน
หนึ่งแนวกระดูกสันหลังและอีกเจ็ดตำแหน่งของจุดปฐมเหตุ (一條脊椎及七處原始點, อิเถียวจี่เฉวยจี๋ชีชู่ หยวนสือเตี่ยน, yī tiáo jǐ chuí jí qī chù yuan shǐ diǎn): เป็นตำแหน่งของจุดปฐมเหตุโดยหนึ่งแนวกระดูกสันหลัง ประกอบด้วย คอ หลังส่วนบน หลังส่วนล่าง และ กระเบนเหน็บ ส่วนเจ็ดตำแหน่งของจุดปฐมเหตุ ประกอบด้วย ศีรษะ สะบัก ข้อศอก หลังมือ สะโพก ข้อเท้า และ หลังเท้า
เหตุ ปัจจัย ผล (因緣果, อินหยวนกั่ว, yīn yuán guǒ): หยวนสือเตี่ยนใช้เหตุ ปัจจัย ผล เป็นกรอบของทฤษฎี กำหนดให้ความเจ็บป่วยและความเสื่อมชราเป็นผล กายป่วยและขาดพลังร้อนเป็นเหตุ การกดนวด แหล่งพลังร้อนนอก-ใน ฯลฯ เป็นปัจจัย
แหล่งพลังร้อน (熱源, เย่อหยวน, rè yuán): แหล่งพลังร้อนที่ใช้ในการแก้ไขการขาดพลังร้อน
แหล่งพลังร้อนภายนอก (外熱源, ไหว้เย่อหยวน, wài rè yuán): ได้แก่ แสงแดด การรมยา กระเป๋าน้ำร้อน ถุงถั่วแดง แผ่นแปะร้อน ผลิตภัณฑ์ทำความร้อนไฟฟ้าต่างๆ เช่น ไดร์เป่าผม พัดลมร้อน ที่นอนร้อน กระเป๋าน้ำร้อนไฟฟ้า เป็นต้น รวมทั้ง ขิงผง โคลนขิงผง น้ำขิง เป็นต้น
แหล่งพลังร้อนภายใน (内熱源, เน่ยเย่อหยวน, nèi rè yuán): ได้แก่ ขิงแผ่น ขิงผง โคลนขิงผง น้ำขิง โสมแผ่น โสมผง น้ำโสม พริก พริกไทย พริกหอมเสฉวน ผงกระหรี่ ฯลฯ
อาการ (症狀, เจิ้งจ้วง, zhèng zhuàng): เป็นปรากฏการณ์ของความเจ็บป่วย แบ่งออกเป็นเจิ้ง(症) และจ้วง(状)
เจิ้ง (症, เจิ้ง, zhèng): หรือ Symptom หมายถึง เป็นอาการที่มองเห็นและรู้สึกได้ โดยร่างกายมีปรากฏการของอาการที่รู้สึกไม่สบาย หรือระบบการทำงานของร่างกายผิดปกติ หรือกำลังกายอ่อนแอ
จ้วง (狀, จ้วง, zhuàng): หรือ Sign หมายถึง อาการที่แสดงของเนื้อเยื่อเสียหายที่ปรากฏบนผิวกาย ซึ่งรวมถึงบาดแผลและโรคผิวหนังเป็นหลัก