Che-sī chi̍t-kiāⁿ chin-kî-biāu ê sū, sī iu-siong pìⁿ khoài-lo̍k ê sū ài kā ta̍k-ke hun-hióng.
Kim-nî nî-thâu ê sî, ūi-tio̍h ta̍k-khoán ê ap-le̍k, góa pìⁿ-chò chin sit-chì, jīm-ûi ka-tī sī chi̍t ê bô-lō͘-ēng ê lâng. Hit-sî-chūn tú-hó tī bang-lō͘ khòaⁿ-tio̍h Tâi-gí lô-má-jī pan ê kong-kò. M̄-chai ūi-siáⁿ-mi̍h, góa sim-tiong ū chi̍t ê liām-thâu, siūⁿ-beh lâi o̍h-khòaⁿ-māi, bô-tek-khak ê tī o̍h Tâi-bûn ê kòe-têng thiaⁿ-kìⁿ Siōng-tè ê siaⁿ.
Só͘-í góa chiū khí-tōa-táⁿ pò-miâ kim-nî ê tē-it-kî ê Tâi-gí lô-má-jī pan, saⁿ-goe̍h chhit-hō khai-sí siōng-khò. In-ūi í-keng o̍h-chhut chhù-bī, góa kok kè-sio̍k pò-miâ tē-jī-kî. Sui-bóng siōng tē-jī-kî ê sî, in-ūi kang-chok ê tài-chì bô-hoat-tō͘ chin-chhiūⁿ tē-it-kî ê sî hiah-ni̍h chún-sî siōng-khò, m̄-kú góa chiū lēng-gōa chhē sî-kan tha̍k Tâi-bûn, siá Tâi-bûn.
Khó-lêng sī in-ūi chù-sîn tī o̍h Tâi-oân-ōe, sīm-chì tha̍k tām-po̍h-á Tâi-gí Sèng-keng, góa bô-koh kám-kak sit-chì, hoán-tńg tit-tio̍h hoaⁿ-hí kap khoài-lo̍k. Goân-pún ū ê thòng-khó͘ kap iu-būn iā long-chóng bô--khì lah!
Lēng-gōa ê tit--tio̍h sī siū Tân Kim-chôaⁿ lāu-su ê kám-tōng, chiū-sī góa tī bang-lō͘ siá chi̍t-phiⁿ bûn-chiuⁿ, kóng-tio̍h góa khì kà chi̍t ê ha̍k-seng, in chhù-lāi ji̍t-chí chin pháiⁿ-kòe. Bô-siūⁿ-tio̍h Tân lāu-su khòaⁿ-tio̍h bûn-chiuⁿ chiū su-té-hā kā góa kóng i siūⁿ-beh pang-chān hit-ê ha̍k-seng. Thong-kòe Tân lāu-su pang-chān sin-chhéng kip-lān pó͘-chō͘, ōe-tàng hō͘ chi̍t ê ū khùn-lân ê ka-têng tit-tio̍h pang-chān. Tùi Tân lāu-su ê sin-chiūⁿ góa kám-siū-tio̍h Siōng-tè ê thiàⁿ-sim, iā in-ūi an-ni, góa siūⁿ-beh o̍h àn-chóaⁿ chò chi̍t ê Ki-tok-tô͘. Siūⁿ-tio̍h chū sé-lé kàu chit-má, góa si̍t-chāi bô-līn-chin o̍h chò Ki-tok-tô͘, chin kiàn-siàu!
M̄-nā-sī Tân lāu-su hō͘ góa ê chiok-hok, lán ê pan-tiúⁿ Ông Sio̍k-kheng, chiū-sī Sio̍k-kheng chí, i sī chi̍t ê hoaⁿ-hí hō͘ lâng un-loán ê chiân-pòe, iā-sī chi̍t ê chin ū Tâi-oân ì-sek ê hiān-tāi lú-sèng, góa mā tùi i o̍h chin chōe!
Ū chin chōe ê kám-tōng bô-hoat-tō͘ lóng-chóng siá-chhut-lâi, chóng-kóng chi̍t kù:”Kám-siā Siōng-tè ín-chhōa góa lâi siōng Tâi-gí lô-má-jī pan, Iâ-hô-hoa chiok-hok móa-móa!”
Lîm A-kâu
洗腰子阿姨因為目睭看無ah, 毋敢家己出門, iā無ài別人看著i提白枴á,所以上定向課ê目標是學安怎安全引chhōa i 行路ê"人導法" kap 利用i 目睭以外ê感官能力去判斷環境ê資訊.
因為真久無出來行路,平常除了去病院洗腰子, 3 ê查某囝攏結婚mā-ài食頭路, 較無閒抽時間chhōa i 出門,所以上定向課對i來講是1 ê出去外面kap人互動ê機會.
這擺上課路線是菜市á ê糖á餅攤, 頭家看著洗腰子阿姨chhiū大聲喊:"Lí怎會hiah久無來?"
阿姨應講:"目睭無好, chhiū無出來行."
"Án-ni lí ài 時常出門行lah, 對身體較好!"頭家kā阿姨鼓勵.
糖á餅頭家看著洗腰子阿姨iā真歡喜,liâm-mi提2粒無籽梅á糖互阿姨kap我.
阿姨歡喜咧講:"真久無去彼間糖á餅攤,無想著頭家閣會認得我!"
糖á含tī嘴內甜甜, 心內iā甜甜.
約翰福音第9章1-3節:
耶穌行過ê時,看tio̍h一個出世to̍h chheⁿ-mê-ê人。
祂ê門徒問講:「老師,chit-ê人出世to̍h chheⁿ-mê,是啥人犯罪?是伊本身á是伊ê父母?」
耶穌應講:「Chit-ê人無犯罪,伊ê父母mā無;是beh通過伊來顯明上帝ê作為。
=============================
Tī chia góa bô beh thó-lūn “chheⁿ-mê” chit-ê sû sī-m̄-sī thò-tong, kó͘-chá ê lâng an-nī kóng-hoat, hiàn-tāi ê kóng hoat sī “sī-chiòng”. Góa siūⁿ-beh siá chi̍t phiⁿ bûn ê tiōng-tiám sī, Siōng-tè ê gán-kong sī án-chóaⁿ khòaⁿ-thāi lâng káng ê “khoat-hām”.
Àm-sî, góa ê cha-bó͘-kiáⁿ sé óaⁿ sé kàu chi̍t-pòaⁿ, góa kiâⁿ-kīn i, mn̄g i kám sé-liáu ah?
I soah lâu-ba̍k-sái, nā khàu nā kóng, ū chi̍t ê khò-hāu-pan ê hú-tō lāu-su kiò i ài khì tha̍k te̍k-sû-ha̍k-hāu, in pan iā ū tông-o̍h án-ni chhiò i.
Chi̍t ê chò ma-ma ê, thiaⁿ-tio̍h gín-á án-ni kóng, ê ū siáⁿ-mí hoán-èng?
Góa jím-nāi sim-tiong ê thiàⁿ, kî-tó Siōng-tè, chhiáⁿ I hō͘ góa tì-hūi ê ōe, lâi kap góa ê cha-bó͘-kiáⁿ kóng-ōe. In-ūi góa chhim-chai, sìn-khò Iâ-hô-hoa sī tì-hūi ê kun-pún.
“Sī-m̄-sī ài khì tha̍k te̍k-sû-ha̍k-hāu, pit-su tio̍h-ài choan-gia̍p ê te̍k-sû-kàu-io lāu-su chiah ū hoat-tō͘ phòaⁿ-toān.”
“OO lāu-su bōe-sài...” i chiap-leh kóng.
“Sī ah. I bô chu-keh koat-tēng lí sī-m̄-sī ài hhì tha̍k te̍k-sû-ha̍k-hāu, jî-chhiáⁿ Lîm-chó͘-tiúⁿ (i ê ha̍k-hāu ê te̍k-sû-kàu-io chó͘-tiúⁿ) i kóng lí ê lêng-le̍k siuⁿ-hó, só͘-í lí bô-hoat-tō͘ khì tha̍k te̍k-sû-ha̍k-hāu.” Góa m̄-sī kā i khi-phiàn, sī sū-si̍t.
“M̄-koh góa ê só͘-ha̍k chin nōa...”
“Hun-só͘ bô tài-piáu it-chhiat. Siōng-té ê ōe lí kám ē-kì-tit? Lán lóng-sī chōe-jîn. Múi chi̍t-ê lâng lóng ū i ê khoat-tiám. Su-iông, lí chhut-sì chiū kap tāi-pō͘-hūn ê lâng bô kâng, lí sī chin te̍k-pia̍t ê gín-á, Siōng-tè tī lí ê sin-chiūⁿ ū I ê chí-ì, i ē ēng lí lâi hián-bêng I ê chok-ûi.”
I kā ba̍k-sái chhit-tiāu, kóng koh ū kî-tha ê lâng tùi i chin hó. Kám-siā Chú.
Khòaⁿ-kàu iáⁿ-phìⁿ ê 50 hūn khai-sí, it-ti̍t kàu 51 hūn 3 bió, góa kám-kak hit-kóa ōe chhiⁿ-chhiūⁿ sī kóng lán Tâi-oân-lâng.
"Lín kam-goān chò lô͘-châi nih? Lín hoaⁿ-hí thiaⁿ-tio̍h só-liān ê siaⁿ nih?"
"Lín hit-sî m̄-goān-ì hoán-khòng, chit-má iā m̄-goān-ì hoán-khòng..."
"In-ūi chi̍t ê lâng seng-lâi chò lô͘-châi, m̄-sī tài-piáu i chiū-sī lô͘-châi! Chí-ū i ka-kī jīn-ûi i sī lô͘-châi ê sî chiah sī!"
"Ài chò chi̍t ê chū-iû lâng, lín pit-su tio̍h-ài su-sióng chhiⁿ-chhiūⁿ chi̍t ê chū-iû lâng!"
Nā-sī ēng Ai-ki̍p ông hā-lēng thâi-sí Iû-thài-lâng ê cha-po͘-kiáⁿ lâi pí-jū Tâi-oân ê 228 sū-kiāⁿ, kò-lîn līn-ûi si̍t-chāi chin siōng-kâng.
Nā m̄-goān-ì chò lô͘-châi, chiū ài hoán-khòng, ài ū chi̍t ê chū-iû lâng ê ì-sek.
Góa chêng 2 kang khì Sin-tek-koān Pak-po͘ thàm-hóng 1 ê í-chêng kà-kòe ê ha̍k-seng-á. Góa ē choan-kang cháu 1 chōa, sī in-ūi chit-ê ha̍k-seng-á in chhù-lāi ê chōng-hóng chin khùn-lân, i ê ba̍k-chiu in-ūi nó͘-liû khui-to soah khòaⁿ-bô, in ang chòe-kīn koh chū-īⁿ khui-to, só͘-ū ê keng-ché ap-le̍k lóng-tī in 1 ê ko-tiong chut-gia̍p ê cha-bó͘-kiáⁿ sin-chiūⁿ.
Góa khì sī ūi-tio̍h-beh kó͘-lē i kiâⁿ-chhut-lâi, pò i chai lán Tâi-oân ū 2 keng bông-jîn-tiông-kiàn-īⁿ ē-tàng pang-chān i tit-tio̍h seng-oa̍h-ki-lêng, sīm-chì sī chit-gia̍p-ki-lêng ê tiông-kiàn. Sui-bóng i chit-kú bô chiap-siū chit-ê kiàn-gī, chóng-sī góa í-keng ū chò góa sin-ûi 1 ê lāu-su èng-kai chò ê tāi-chì.
Tńg-lâi Tâi-pak bô jōa-kú, Sin-tek hit-pêng hia̍p-hōe ê siā-kang chiū iōng FB mn̄g góa:"Gî-chēng lāu-su, lí sī-m̄-sī ū khì khòaⁿ OOO?"
Góa kóng:"Sī--ah."
Kóng-kàu āu-lâi, hit-ê siā-kang ê ì-su sī bô-ài góa kap ha̍k-seng-á kóng tiông-kiàn-īⁿ ê tāi-chì, i jīn-ûi i ta̍uh-ta̍uh-á khui-phòa i chiū hó, m̄-bián kap i kóng-tio̍h tiông-kiàn-īⁿ.
Chin-iáu-siū! Nā-ū chit-khoán siā-kang, chiàu-lí siā-kang mā kai-tong chiong só͘-ū siong-koan ê chu-goân pò hō͘ kò-àn chai m̄-chiah-tio̍h.
Ūi-tio̍h chit-kiāⁿ tāi-chì góa nā khàu nā kî-tó kàu pòaⁿ-mî 2 tiám. Góa khàu sī ūi-tio̍h ka-kī bô kàu-gia̍h ê lêng-le̍k ê-thang pang-chān góa ê ha̍k-seng, koh tú-tio̍h chit-khoán ūi-tio̍h ka-kī ê gia̍p-chek lâi ún-môa kò-àn ū khoân-lī chai ê chu-sìn. Chin-chiàⁿ-sī sim-lāi kan-khó͘!
Kî-tó liáu-āu, góa chiong chit-hāng-sū kau-hō͘ Siōng-tè, siong-sìn chû-pi thiàⁿ-thàng ê Chú ū thiaⁿ-tio̍h góa ê kî-tó. A-men.
Tāi-pō͘-hūn ê phàu-mī ê mī-tiâu sī tn̂g koh khiû, khòaⁿ-khí-lâi chhin-chhiūⁿ gōa-kok-lâng ê thâu-mn̂g. Só͘-í góa chū-sè-hàn chiū ài-chia̍h phàu-mī, nā chia̍h nā o͘-pe̍h-siūⁿ, siūⁿ-kóng chia̍h-liáu ē pìⁿ-chò gōa-kok-lâng. Chin hó-chhiò.
Chia̍h phàu-mī ê sî-chūn, góa mā-ē siūⁿ-khí góa ê a-pa.
Sè-hàn ê sî-chūn, ta̍k-pái a-pa beh chia̍h phàu-mī ê sî, goán 4 ê gín-á lóng-ē óa-kūn i ê sin-piⁿ, 1 lâng thó 1 chhùi chia̍h. Án-ni a-pa ê phàu-mī chiū ùi 1 óaⁿ pìⁿ pòaⁿ-óaⁿ. Āu-lâi a-pa chia̍h phàu-mī ê sî-chūn tio̍h-ài bih-khí-lâi thau-thau-á chia̍h, chin khó-liân.
Góa ê a-pa tī 2013 nî hō͘ Siōng-tè, goán ê A-pa, phō-tńg-khí thiⁿ-téng, i chit-má ē-tàng chia̍h 1 óaⁿ phàu-mī, lî-chhiáⁿ sī kap Siōng-tè chò-hóe chia̍h, chin hēng-hok!
Kim-àm góa chia̍h phàu-mī, mī ê thng pí sè-hàn ê sî-chūn koh-khah kiâm.
A-pa, góa chin siūⁿ lí...
今á日tī林榮三基金會學台語文, 陳明仁先生讀 i寫ê戲劇「等紅霞ê日子」, sī 寫有關二二八事件ê短劇.
讀liáu心情ū-kóa 沈重, siūⁿ-tio̍h lán 台灣 hō͘ KMT an-nī chháu-ta̍p, 就感覺真pi-ai.
Sui-bóng sī góa chhut-seⁿ 以前ê歷史, m̄-kò 台灣ê歷史bōe-sái放bōe-kì.
台灣ta̍k族群ê語言sī真súi, lán tio̍h-ài 將lán ê 母語保存lo̍h-lâi, 因為語言代表族群ê文化, sī世界ê文化資產,真寶貴--ah!
1.
Ji̍t-thâu chiòng-beh tîm-lo̍h sai, chúi-bīn liám ngó͘-chhái.
日頭將欲沉落西 水面染五彩
Lâm-lú-ló-iù teh tán-thāi, hî-chûn tó-tńg-lâi.
男女老幼啲等待 漁船倒轉來
Thô-sek lâu-thang mn̂g pòaⁿ khai, khîm-siaⁿ sò͘ pi-ai.
桃色樓窗門半開 琴聲訴悲哀
Ah-- iu-oàn-ê sim-chêng bô lâng chai.
啊~ 幽怨的 心情無人知
2.
Bông-lông ge̍h-sek pe̍h kng-sòaⁿ, phû-chhut Se-bō-soaⁿ.
矇矓月色白光線 浮出紗帽山
Hô-lâu-chúi-iáⁿ sek piàn-ōaⁿ, hái-hong chūn-chūn kôaⁿ.
河流水影色變換 海風陣陣寒
Chi̍t chiah sió-chiáu chhē bô phōaⁿ, hioh chāi chûn-thâu-hōaⁿ.
一隻小鳥找無伴 歇在船頭岸
Ah-- bí-biāu-ê thî-kiò tōng sim-koaⁿ.
啊~ 美妙的 啼叫動心肝
3.
Tām-chúi hông-hun tài si-ì, iā-bū tà sì-piⁿ.
淡水黃昏帶詩意 夜霧罩四邊
Kàu-tn̂g cheng-siaⁿ sim khang-hi, hiáng tùi hái-bīn khì.
教堂鐘聲心空虛 響對海面去
Po͘-téng teng-kng chin hi-kî, siám-siám chhiūⁿ thiⁿ-chhiⁿ.
埔頂燈光真稀奇 閃閃像天星
Ah-- lân-bông-ê chêng-kéng ín sim-pi.
啊~ 難忘的 情景引心悲