SPRAWOZDANIE ZARZĄDU
Z DZIAŁALNOŚCI ZWIĄZKU
W 2025 ROKU

Kolejny rok niepewności, nieoczekiwanych zmian, nowych wyzwań i trudnych finansów za nami.
W staraniach o dobre prawo braliśmy aktywny udział w procesach legislacyjnych na szczeblu krajowym (Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego, komisje parlamentarne). Przyniósł on bardzo liczne zmiany w wielu ustawach, rozporządzeniach i programach, które na co dzień wpływają na pracę urzędów miast. Niestety – wbrew przedwyborczym obietnicom – nie znalazły zrozumienia rządu ani parlamentu postulaty systemowe, dotyczące odwrócenia skutków centralizacji z lat 2017-2023.

Wyrażone w 2024 roku poparcie dla założeń zmian w systemie finansów samorządowych doprowadziło do uchwalenia nowej ustawy, jednak na etapie dyskusji o rozwiązaniach szczegółowych zgłaszaliśmy liczne wątpliwości, które przynajmniej częściowo potwierdziła praktyka, a zwłaszcza dane resortowe na rok 2026. Dlatego w br. musimy skoncentrować się na przewidzianej w ustawie ocenie jej funkcjonowania, dając mocne argumenty do uzasadnienia oczekiwanych przez miasta i ekspertów zmian.

Innym priorytetem jest obecnie praca nad ustawą „miejską” oraz miejscem miast w nowej Strategii Rozwoju Kraju, a także nad założeniami nowej perspektywy finansowej w programach Unii Europejskiej.

Tradycyjnie realizowaliśmy projekty dla miast we współpracy z MFiPR i instytucjami unijnymi. W roku 2025 największym był Polsko-Szwajcarski Program Rozwoju Miast – z dotacjami inwestycyjnymi dla miast średnich, gdzie ZMP na wszystkich etapach projektu prowadzi działania doradczo-edukacyjne. 119 miast przygotowało zintegrowane i kompleksowe propozycje programów rozwoju lokalnego. MFiPR wybrało 19 (+5 rezerwowych) projektów miast do dofinansowania.

Wynegocjowaliśmy zakres udziału ZMP w kolejnej 4. perspektywie Funduszy Norweskich. Od II kwartału 2026 będziemy realizować projekt predefiniowany, wspomagający miasta średnie w przygotowaniu dobrych wniosków aplikacyjnych oraz w pozyskaniu i pogłębieniu wiedzy o doświadczeniach zarządzania w obszarach merytorycznych objętych programem. Następnie będziemy wspierać miasta w realizacji tych inwestycji i działań z zakresu rozwoju instytucjonalnego. Będą to również zintegrowane wewnętrznie i zgodne z przyjętymi strategiami propozycje programów rozwoju lokalnego i subregionalnego. Nabór na ten konkurs ogłosi (i rozstrzygnie) MFiPR w trakcie roku 2026. Ponadto na początku 2025 zakończyliśmy projekt promujący współpracę bilateralną miast polskich i norweskich.

Dużą popularnością cieszył się w 2025 r. program szkoleniowy z zakresu transformacji energetycznej, na realizację którego uzyskaliśmy środki z KPO. Szukamy obecnie finansowania na kontynuację tych działań. Prowadzimy krajowe punkty kontaktowe programów unijnych URBACT oraz EUI. Wspólnie z Mazowszem wdrażamy regionalną edycję programu CWD, wspierając doradczo 6 miast. Kontynuujemy też, wraz z Ośrodkiem Rozwoju Edukacji (MEN), projekt z zakresu cyfryzacji i cyberbezpieczeństwa w oświacie.

Niesłabnącym powodzeniem cieszą się różne formy wymiany doświadczeń w zarządzaniu miastami. Obok działań projektowych rekordowa liczba przedstawicieli miast uczestniczy w pracach naszych komisji, a także w wielu wydarzeniach, które organizujemy lub współorganizujemy wraz z innymi partnerami, w tym zagranicznymi. Część z nich odbywa się online, w formie konferencji informacyjnych lub konsultacyjnych, webinarów. Przeprowadzamy również ankiety na bieżące tematy, wymagające interwencji (ceny energii, program OLiOC) lub dotyczące nowych wyzwań (np. wykorzystanie AI).

Nasi eksperci analizują bazy danych, którymi dysponujemy, zwłaszcza dotyczące finansów miast, w tym oświaty, czy zmian demograficznych i ich wpływu na lokalne usługi publiczne.

Aktywna realizacja strategii informacyjnej zapewnia skuteczne dotarcie z wiadomościami Związku do naszych grup docelowych oraz do mediów, zarówno centralnych jak i zwłaszcza regionalnych.