Wymiar europejski 

Rada Gmin i Regionów Europy (CEMR): 

Członkami CEMR z Polski są: Związek Miast Polskich i Związek Powiatów Polskich.

Przedstawicielami ZMP w Komitecie Politycznym w 2025 r. byli: Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska, Tomasz Kacprzak, radny RM Łodzi oraz Paweł Gulewski, prezydent Torunia. Zastępcy: Marta Majewska, burmistrz Hrubieszowa oraz Agnieszka Rupniewska, b. prezydent Zabrza.

Komitet Polityczny zebrał się w ub.r. dwa razy: 23-24 czerwca w Oslo oraz 4-5 grudnia na Malcie.

Podczas spotkania Komitetu na Malcie zostały wybrane nowe władze CEMR – przewodniczącą została ponownie Gunn Marit Helgesen z Norwegii. Zatwierdzono też składy delegacji krajowych na kadencję 2026-2028.

Przedstawicielka ZMP w Komisji ds. Równości CEMR, Marta Mazurek (radna RM Poznania) wzięła udział w międzynarodowej konferencji „Przekształcanie struktury władzy na rzecz równości: udział kobiet w życiu politycznym a przyszłość demokracji” w Sztokholmie 23–24 września 2025 r. Nasza reprezentantka uczestniczyła w dyskusji podczas panelu „Rola lokalnych sieci kobiet wybranych w wyborach w tworzeniu wspólnych strategii i solidarności”.

Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy: 

Przedstawicielami ZMP w Izbie Lokalnej CLRAE byli: Beata Klimek, prezydent Ostrowa Wielkopolskiego oraz Marcin Gołaszewski, radny RM Łodzi. Ich zastępcami byli: Beata Moskal-Słaniewska, prezydentka Świdnicy i Jerzy Kulak, burmistrz Gostynia.

48. Sesja Plenarna: Strasbourg, 24-27 marca

Udział: Marcin Gołaszewski, radny RM Łodzi, Beata Klimek, prezydentka Ostrowa Wielkopolskiego

W sesji po raz pierwszy uczestniczyła delegacja białoruskich sił demokratycznych.

Główne punkty programu: wystąpienie księżnej Luksemburga nt. przemocy seksualnej w strefach konfliktu, debata na temat agresji Rosji na Ukrainę oraz odbudowy Ukrainy, sytuacji demokracji lokalnej i regionalnej w Gruzji oraz zagranicznej ingerencji w wybory lokalne i regionalne. Bezdomność w miastach, handel ludźmi w celu wyzysku pracowników, przemoc wobec kobiet w polityce, zasoby wodne pod presją oraz demokracja lokalna i regionalna na całym świecie to kolejne tematy debat podczas sesji, podobnie jak wkład Kongresu w drugi światowy szczyt ONZ poświęcony rozwojowi społecznemu, rola lokalnych przedstawicieli wybieranych w wyborach w ochronie środowiska, regionalne zarządzanie finansami, rola władz szczebla subregionalnego w krajach o trzech szczeblach samorządu terytorialnego oraz rola regionów w procesie przystąpienia do UE.

Spotkanie z delegacją Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy oraz przedstawicielami stowarzyszeń władz lokalnych – monitoring wdrażania zapisów Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego w Polsce i przygotowanie raportu nt. Polski - część druga: Warszawa, 28 maja

Udział: Andrzej Porawski, dyrektor Biura ZMP oraz Marek Wójcik, z-ca dyrektora Biura, pełnomocnik Zarządu - ekspert ds. legislacyjnych.

49. Sesja Plenarna: Strasbourg, 28-30 października

Udział: Marcin Gołaszewski, radny RM Łodzi, Jerzy Kulak, burmistrz Gostynia.

Sesja odbyła się pod hasłem „Cztery dekady promowania samorządu lokalnego w Europie” dla upamiętnienia 40. rocznicy podpisania Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego.

W programie sesji znalazły się m.in. debaty na temat agresji Rosji na Ukrainę i sprawiedliwego pokoju dla Ukrainy oraz przygotowania europejskich miast i regionów na kryzysy bezpieczeństwa.

Dyskutowano również na temat wolności zgromadzeń i ataków na wolność słowa podczas zgromadzeń politycznych i przyjęto zrewidowaną Europejską Karty Udziału Młodzieży w Życiu Lokalnym i Regionalnym. Inne tematy to: kryzys mieszkaniowy w europejskich miastach i regionach oraz wyzwania związane z narkotykami na szczeblu lokalnym. 

Kongres przyjął też raport z wdrażania przez Polskę zapisów Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego.

W raporcie Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy wezwał Polskę do kontynuowania wysiłków na rzecz decentralizacji, wzmocnienia potencjału samorządów lokalnych i regionalnych oraz zapewnienia odpowiednich środków finansowych. Z zadowoleniem odnotowano odpowiednie ramy prawne dla samorządu lokalnego i regionalnego, przyjęcie ustawy z 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz przywrócenie prawdziwego procesu konsultacji z krajowymi stowarzyszeniami samorządów terytorialnych poprzez organizację regularnych posiedzeń wspólnej komisji.

Sprawozdawcy zgłosili jednak kilka zastrzeżeń, w tym ponowną centralizację kompetencji, rozbudowane regulacje centralne oraz niewystarczające możliwości finansowe władz lokalnych i regionalnych w zakresie zatrudniania wysokiej klasy pracowników. Podkreślili również, że środki finansowe przydzielone tym władzom nie są proporcjonalne do ich obowiązków, a ponadto brakuje im wystarczających dochodów z podatków lokalnych i opłat, które podlegają ich kontroli.

Kongres zalecił Polsce unikanie nadmiernej regulacji zarówno zadań własnych, jak i zleconych, oraz umożliwienie wszystkim szczeblom władzy ustalanie podatków lokalnych, a także zachęcił do regularnego monitorowania wdrażania nowej ustawy o dochodach oraz wprowadzania niezbędnych zmian. Kongres zalecił również Polsce podpisanie i ratyfikowanie protokołu dodatkowego do Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego dot. prawa do udziału w sprawach władz lokalnych.

Marcin Gołaszewski jako reprezentant Kongresu Władz Lokalnych i Regionalnych bierze udział w spotkaniach Rady na Rzecz Demokratycznych Wyborów, działającej w ramach Komisji Weneckiej.

Komitet Regionów Unii Europejskiej

Przedstawicielami ZMP w Komitecie Regionów w 2025 r. byli: Rafał Trzaskowski, prezydent m.st. Warszawy, Tadeusz Truskolaski, prezydent Białegostoku, Magdalena Czarzyńska–Jachim, prezydentka Sopotu. Zastępcy: Piotr Psikus, burmistrz Kępna, Rafael Rokaszewicz, prezydent Głogowa, Paweł Grzybowski, burmistrz Rypina.

W 2025 r. odbyło się 6 sesji plenarnych: 19-20.02., 2-3.04., 14-15.05., 2-3.07., 13-15.10., 10-11.12. Komitet zainaugurował nową kadencję 2025-2030 podczas pierwszej Sesji Plenarnej, w lutym ub.r.

W rezolucji przyjętej 15 maja KR ogłosił trzy główne priorytety na kolejne pięć lat: spójność, odporność i bliskość. Członkowie Komitetu podkreślili, że spójność gospodarcza, społeczna i terytorialna musi pozostać filarem Unii Europejskiej, a władze lokalne i regionalne odgrywają znaczącą rolę w realizacji strategicznych celów Unii.

13 października Komitet Regionów zaprezentował szóstą edycję „Rocznego raportu UE o stanie regionów i miast”, podczas 23. Europejskiego Tygodnia Regionów i Miast. Dokument – adresowany do decydentów na poziomie unijnym, krajowym i regionalnym – porządkuje kluczowe wyzwania stojące przed UE w ujęciu terytorialnym i wskazuje lokalne rozwiązania potwierdzające sens zdecentralizowanej polityki spójności.

Raport m.in. jednoznacznie wskazuje, że dotychczasowy, zdecentralizowany model polityki spójności był „silnikiem wyrównywania szans”: samorządy współrealizują ponad 70% polityk UE i odpowiadają za dwie trzecie wydatków publicznych. Tymczasem propozycja wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034 – zakładająca jeden plan na państwo członkowskie – centralizuje decyzje i rozluźnia dotychczasową więź Unii z regionami i miastami. Raport rekomenduje utrzymanie podejścia terytorialnego (place-based) oraz wielopoziomowego zarządzania.

Wkład miast i regionów w program uproszczenia – w grudniu Komitet Regionów przyjął opinię dotyczącą uproszczenia w procedurze zarządzania funduszami europejskimi. Sprawozdawczynią była Magdalena Czarzyńska-Jachim, prezydentka Sopotu. Członkowie KR podkreślali, że władze lokalne muszą mieć możliwość bardziej elastycznego korzystania z funduszy UE, by móc lepiej reagować w przypadku sytuacji kryzysowych. W opinii podkreślono też, że uproszczenie nie może prowadzić do centralizacji. Uproszczenie nie może również oznaczać deregulacji. Zachowane mają zostać normy dotyczące usług publicznych, ochrony środowiska, praw człowieka i potrzeb socjalnych. Zasady dotyczące wydatkowania funduszy europejskich muszą być dostosowane do danego regionu i jego specyfiki.