Moduł 3

Rozwiązywanie problemów i odporność psychiczna

Krótkie wprowadzenie

Ten moduł wprowadza biblioterapię jako narzędzie wspierające dzieci w rozwijaniu umiejętności rozwiązywania problemów oraz budowania odporności psychicznej. Dzięki starannie dobranym opowieściom edukatorzy mogą pomagać dzieciom zrozumieć wyzwania, przezwyciężać przeszkody i budować wytrwałość.

Dzieci angażując się w relatywne narracje, uczą się podchodzić do trudności z pewnością siebie i kreatywnością.

Historie oferują cenne lekcje rozwiązywania problemów, zachęcając dzieci do krytycznego myślenia i poszukiwania różnych rozwiązań.

Poprzez prowadzone dyskusje i interaktywne działania edukatorzy mogą wspierać dzieci w rozwijaniu odporności emocjonalnej oraz kształtować postawę wytrwałości i elastyczności.

Historia przewodnia: The Little Kite That Could – opowieść o chłopcu, który zmaga się z próbami puszczenia latawca, ale poprzez próby i błędy uczy się cierpliwości oraz wytrwałości. Historia ta zachęca do rozmów o determinacji i uczeniu się na porażkach.

Cele nauczania:

Pod koniec modułu uczestnicy będą potrafili:

Zrozumieć rolę biblioterapii w rozwijaniu umiejętności rozwiązywania problemów i odporności psychicznej.
Identyfikować i wybierać książki skutecznie modelujące strategie rozwiązywania problemów.
Prowadzić wartościowe dyskusje, które zachęcają dzieci do refleksji nad wyzwaniami i ich rozwiązaniami.
Wdrażać interaktywne aktywności wspierające odporność i regulację emocjonalną.

Kluczowe pojęcia i teorie:

Budowanie umiejętności rozwiązywania problemów i odporności poprzez biblioterapię

Biblioterapia w kontekście dzieci opiera się na założeniu, że literatura wspiera rozwój emocjonalny poprzez umożliwienie dzieciom:

Identyfikowania się z bohaterem lub sytuacji
Katartycznego uwalniania emocji poprzez historię
Zyskania wglądu w swoje własne wyzwania i możliwe rozwiązania
Opowieści użyte w tym module zostały dobrane tak, aby wspierać ten proces terapeutyczny i zachęcać dzieci do eksplorowania emocji oraz sposobów myślenia w kontekście rozwiązywania problemów i odporności psychicznej.

Odporność jako proces rozwojowy

1. Odporność nie jest cechą wrodzoną, lecz zdolnością możliwą do rozwijania u wszystkich dzieci.
2. Może być wspierana przez sprzyjające środowisko i pozytywne doświadczenia życiowe.
3. Biblioterapia wspiera odporność poprzez:

Ukazywanie postaci, które stawiają czoła i pokonują trudności
Modelowanie elastyczności, wytrwałości i siły emocjonalnej
Wzmacnianie przekonania, że wyzwania są okazją do nauki i rozwoju

Krótka edukacyjna opowieść:

Lena i zaginiona mapa

Lena uwielbiała zagadki i przygody. Gdy jej klasa dostała zadanie przygotowania szkolnego poszukiwania skarbów na festyn, zgłosiła się z entuzjazmem. Jej zespół przez tydzień tworzył zagadki i rysował piękną mapę. W dniu wydarzenia spotkała ich katastrofa — mapa zaginęła.

W klasie zapanowała panika. Niektóre dzieci zaczęły się wzajemnie oskarżać. Lena poczuła frustrację i zniechęcenie. „Cała nasza praca poszła na marne” — wyszeptała.

Wtedy przypomniała sobie słowa nauczycielki: „Każdy problem ma rozwiązanie — trzeba tylko go poszukać.”

Lena wzięła głęboki oddech i zebrała swój zespół. „Pomyślmy razem. Gdzie ostatnio widzieliśmy mapę?” — zapytała.

Krok po kroku odtworzyli swoje działania. Ktoś przypomniał sobie, że używał stolika w bibliotece. Lena pobiegła tam — i rzeczywiście, mapa była schowana pod stertą książek.

Z ulgą i dumą Lena się uśmiechnęła. „Rozwiązaliśmy to razem.”

Praktyczne strategie i techniki

Praktyczne strategie i techniki
Opowieść ta podkreśla, że niepowodzenia nie oznaczają końca, lecz są okazją do krytycznego myślenia, zachowania spokoju i współpracy.
Doświadczenie Leny pokazuje, że odporność i rozwiązywanie problemów idą w parze, ucząc dzieci, że trudności można pokonać dzięki wytrwałości, refleksji i współpracy.

Czytanie z przewodnikiem i refleksja
Czytaj Lena i zaginiona mapa na głos w klasie lub w domu.

Interaktywne aktywności

Zatrzymuj się w kluczowych momentach (np. gdy mapa znika lub gdy Lena przypomina sobie słowa nauczycielki).
Zadawaj pytania przewodnie, np.:
- „Jak Lena okazała odporność?”
- „Dlaczego praca zespołowa była ważna w rozwiązaniu problemu?”

Krąg rozwiązywania problemów

Podziel dzieci na małe grupy i zaproponuj im klasowy „problem z mapą” (np. zgubiony przedmiot, niekompletna układanka itp.).
Poprowadź ich przez wspólne poszukiwanie rozwiązania, podobnie jak zespół Leny.
Podkreśl znaczenie spokojnego myślenia, proszenia o pomoc i odtwarzania kroków.

Prowadzenie dziennika i powiązanie z doświadczeniem osobistym

Poproś dzieci, by napisały lub narysowały moment, w którym stanęły przed wyzwaniem i jak je pokonały.
Podaj początkowe zdania, np.: „Czułem/czułam się zagubiony/a, gdy…” lub „Rozwiązałem/am problem, ponieważ…”

Aktywności

Aktywność 1: Dziennik refleksji nad odpornością
Pytania:

Jak byś się czuł/czuła na miejscu Leny?
Co pomogło Lenie rozwiązać problem?
Napisz lub narysuj sytuację, w której nie poddałeś/aś się.
Cel: Zachęcanie do osobistej refleksji i powiązania emocji z realnymi strategiami rozwiązywania problemów.

Aktywność 2: Scenki zespołowe
Instrukcja:

W małych grupach odegrajcie prostą sytuację z wyzwaniem (np. zgubiony przedmiot, spór w grupie).
Pokażcie, jak wspólnie rozwiązujecie problem — jak zespół Leny.
Cel: Ćwiczenie pracy zespołowej, komunikacji i odporności poprzez odgrywanie ról.

Treści multimedialne

Budowanie odporności u dzieci
Wellbeing For Children: Resilience – film omawiający sposoby rozwijania odporności u dzieci, z praktycznymi wskazówkami dla edukatorów i rodziców.
https://youtu.be/zeu9X88g8DE

Rozwijanie umiejętności rozwiązywania problemów
Solving Problems – krótka lekcja pokazująca pięcioetapowy proces rozwiązywania problemów, z animacjami i pytaniami do dyskusji.
https://youtu.be/huTvW7sbK4U

Refleksja i dyskusja

Z jakim problemem mierzyła się Lena w opowieści?
Jak się czuła, gdy mapa zaginęła?
Jakie kroki podjęła, aby rozwiązać problem?
Czy potrafisz wymyślić inne sposoby, w jakie mogła go rozwiązać?
Czy kiedyś zgubiłeś/aś coś ważnego? Co wtedy zrobiłeś/aś i jak się czułeś/aś?
Czego, twoim zdaniem, nauczyła się Lena? Czego ty możesz nauczyć się z jej doświadczenia?
Dlaczego Lena się nie poddała, mimo że była sfrustrowana? Jak to pokazuje odporność?

Dodatkowe zasoby

Dodatkowe materiały
Artykuły:

Rola biblioterapii w rozwoju dzieci – analiza, jak czytanie wspiera wzrost emocjonalny i psychiczny.
Budowanie odporności u dzieci przez literaturę – artykuł naukowy pokazujący, jak opowieści rozwijają umiejętności radzenia sobie.
Wykorzystanie literatury dziecięcej do nauki rozwiązywania problemów – praktyczne strategie łączenia opowieści z celami edukacji społeczno-emocjonalnej.

Strony internetowe:

Storyberries – darmowe opowiadania online o tematyce rozwoju emocjonalnego.
https://www.storyberries.com

Książki:

Raising Resilient Children – Robert Brooks i Sam Goldstein – praktyczny przewodnik po budowaniu siły emocjonalnej u dzieci.

Podsumowanie rozdziału

Moduł Rozwiązywanie problemów i odporność psychiczna pokazuje, w jaki sposób biblioterapia może być stosowana przez edukatorów i opiekunów do wspierania rozwoju emocjonalnego dzieci – zwłaszcza ich zdolności do pokonywania trudności i radzenia sobie w trudnych sytuacjach.

Dzięki historii Lena i zaginiona mapa dzieci angażują się w relatywne postacie, które pokonują trudności z wytrwałością i kreatywnością.

Edukatorzy otrzymują praktyczne narzędzia – od czytania z przewodnikiem, przez odgrywanie ról, po prowadzenie dziennika – wspierające dyskusje o odporności.

Moduł zawiera również elementy multimedialne, takie jak nagrania audio i filmy, które zwiększają zaangażowanie i efektywność nauki.

Łącząc opowiadanie historii z działaniami interaktywnymi i refleksją, moduł wspiera rozwój inteligencji emocjonalnej, pewności siebie i umiejętności radzenia sobie u dzieci w wieku 8–11 lat.

Page updated

Google Sites

Report abuse