Vật lý trị liệu, phục hồi chức năng

1.1 Khái niệm

Vật lí trị liệu là phương pháp áp dụng yếu tố vật lí lên cơ thể con người. Mục đích để phòng bệnh, điều trị và phục hồi vận động, chức năng cho cơ thể. Đơn giản, vật lí trị liệu bao gồm các tác nhân vật lí và các bài tập vận động. Tác nhân vận động bao gồm siêu âm điều trị, laser, hồng ngoại, kích thích điện, điện giảm đau, từ trường… 

1.2 Các phương pháp trị liệu

• Kéo dãn cột sống: bạn được mang một vòng đai để cố định vùng lưng. Máy sẽ dùng lực kéo phần thân dưới của bạn với một lức kéo phù hợp. Bạn sẽ cảm thấy các cơ vùng lưng căng dãn. Từ đó, đau lưng giảm. Đồng thời, áp lực đè lên các đĩa đệm cột sống cũng giảm.

• Siêu âm điều trị: Một đầu dò siêu âm được đặt lên vùng lưng bị đau. Các thông số phù hợp được thiết lập. Siêu âm giúp giảm đau, giảm viêm, gia tăng tưới máu, giảm kết dính các mô dưới da.

• Sóng ngắn: Khi dùng sóng ngắn, bạn sẽ thấy vùng lưng được nóng lên. Tác dụng nhiệt này giúp giảm co thắt cơ, giảm đau, giảm viêm, tăng tưới máu.

• Hồng ngoại: Tác dụng điều trị của hồng ngoại tương tự như sóng ngắn. Một chiếc đèn hồng ngoại được chiếu lên vùng lưng của bạn. Sức nóng từ đèn hồng ngoại có tác dụng giảm đau, giảm viêm, giảm co thắt cơ.

• Kích thích điện: Các bản cực điện sẽ được dán lên vùng lưng. Bạn sẽ cảm thấy tê hoặc rung cơ tùy vào từng dòng điện được lựa chọn. Dòng điện giúp giảm co thắt cơ, phòng ngừa teo cơ, giảm triệu chứng đau.

2.1 Khái niệm

Là phương pháp giúp phục hồi khả năng vận động của các bộ phận trên cơ thể (tay, chân, cổ…) sau khi bị tổn hại bởi các chấn thương do tai nạn, đột quỵ hoặc bại liệt do biến chứng của bệnh lý xương khớp. 

Mục đích của phục hồi chức năng là có thể giúp người bệnh phục hồi khả năng vận động, có thể tự chăm sóc bản thân, giao tiếp bình thường và có cuộc sống tốt hơn. Ngoài ra, phương pháp này còn mang đến nhiều tác dụng tích cực khác như:

• Giúp tăng cường sức khỏe, đồng thời phòng ngừa bệnh tái phát sau điều trị cũng như ngăn ngừa nhiều biến chứng nguy hiểm do tổn thương gây ra.

• Giảm nguy cơ mắc các bệnh lý mãn tính như tiểu đường, ung thư, bệnh tim mạch.

• Giúp người bệnh suy nghĩ tích cực hơn, tinh thần thoải mái, hạn chế dấu hiệu căng thẳng, tâm lý tự ti để họ có thể tái hội nhập xã hội.

2.2 Các phương pháp trị liệu

2.2.1 Xoa bóp trị liệu

+ Xoa bóp trị liệu:  

là những thủ thuật xoa nắn các mô của cơ thể một cách khoa học và hệ thống chủ yếu được thực hiện bằng hai bàn tay người nhằm tác động lên hệ thần kinh, hệ cơ, hệ tuần hoàn... 

    + Hiệu quả sinh lý của xoa bóp

•  Hiệu quả phản xạ: giảm trạng thái căng thẳng về tâm thần.

•  Hiệu quả cơ học: giúp lưu thông máu và các chất tích tụ. 

     + Kỹ thuật xoa bóp

• Xoa vuốt. 

• Nhào bóp. 

• Vỗ. 

• Đập. 

• Miết. 

• Rung.

+ Chỉ định của xoa bóp

• Giảm đau, giảm phù nề các mô co thắt. 

• Các trường hợp sưng cứng. 

• Các chấn thương xương, khớp, gân ở giai đoạn phục hồi.

• Viêm khớp viêm thần kinh. 

• Liệt cơ. 

• Tâm thần.

• Táo bón.

2.2.2 Kéo nắn trị liệu

+ Kéo nắn trị liệu là thao tác người thầy thuốc tiến hành để phát hiện sự tắc nghẽn khớp đồng thời dùng thao tác để xoá bỏ sự tắc nghẽn đó.

+ Nguyên nhân tắc nghẽn khớp. 

• Rối loạn điều hoà cơ. 

• Chấn thương. 

• Một số bệnh của khớp. 

• Kích thích phản xạ bệnh lý nội tạng. 

+ Triệu chứng của tắc nghẽn khớp 

• Chủ yếu là đau. 

• Hạn chế cử động ở cuối tầm vận động. 

• Chụp XQ phát hiện trên phim. 

+ Hậu quả của tắc nghẽn khớp 

• Gãy xương. 

• Thoái hoá khớp. 

• Biến dạng gây gù vẹo. 

+ Nguyên tắc kéo nắn 

• Kéo nắn đúng kỹ thuật. 

• Giảm đau bằng xoa bóp khi kéo nắn.

2.2.3. Kéo cột sống

+  Mục đích của phương pháp kéo cột sống

• Giảm độ vênh, nghiêng vùng cột sống. 

• Giảm co thắt cơ, làm thẳng vùng thắt lưng để mở rộng phần sau của các thân đốt sống.

• Nới dân sức ép lên rễ thần kinh nhờ làm rộng lỗ liên đốt sống, do đó sẽ làm giảm đau, giảm chèn ép thần kinh...

+  Trọng lượng kéo đối với từng vùng cơ thể của người bệnh

Cột sống thắt lưng (kéo xương chậu): tuỳ thuộc vào tuổi và trọng lượng cơ thể người bệnh , cơ có thật nhiều hay ít, sức khoẻ của người bệnh có bệnh lý tim mạch không? 

• Nếu kẻo liên tục bằng tạ thì trung bình trọng lượng tạ từ 13 đến 12 trọng lượng cơ thể. 

• Tuỳ theo chỉ định của bác sĩ chỉnh hình hoặc bác sĩ vật lý trị liệu, trọng lượng kéo có thể thay đổi theo tình trạng của từng loại bệnh lý khác nhau, thông thường nên kéo từ nhẹ tới mức tối đa cho phép và theo dõi cảm giác đau sau khi kéo mỗi ngày.

+ Cột sống cổ: lực kéo tuỳ thuộc vào trọng lượng cơ thể người bệnh và chỉ định của bác sĩ. 

• Tốt nhất nên kéo với trọng lượng tăng dần đến mức cho phép và có sự theo dõi cẩn thận. 

• Trọng lượng kéo tối đa bằng 1/10 trọng lượng cơ thể người bệnh.

• Khi kéo cổ gập về phía trước khoảng 15°, nếu kéo cổ gập 35 thì kéo phần gây nhiều nhất. Trường hợp sau khi kéo có cảm giác đau hơn thì có thể trọng lượng không phù hợp hoặc khi kéo ngồi sai tư thế. 

• Sau khi kéo người bệnh cảm thấy rất dễ chịu, giảm cảm giác đau rõ rệt là do giảm được sự chèn ép các rễ thần kinh gây đau hai bên vai gáy và nặng hơn có thể đau tê lan xuống 2 tay người bệnh.. .

+ Thời gian kéo cột sống: Thời gian kéo có thể từ 10-20 phút/lần, mỗi ngày kéo 1 - 2 lần.

+ Gợi ý điều trị: ngoài cách điều trị giảm đau bằng thuốc hoặc bằng điện trị liệu, đối với các trường hợp sau đây có thể tiến triển tốt khi có chỉ định kẻo

• Thoát vị đĩa đệm. 

• Thoái hoá cột sống (trừ loãng xương nặng đốt sống). 

• Gai cột sống. 

• Đau Cơ cấp (vẹo cổ, vẹo lưng). 

• Vẹo cột sống, cùng hóa, thắt lưng hoá.  

• Hẹp lỗ liên hợp. 

+ Chống chỉ định kéo cột sống

• Gãy xương. 

• Trật khớp, rách đứt dây chằng khớp sống. 

• Các khối u lành và ác tỉnh. 

• Các trường hợp có nguy cơ chảy máu 

• Các trường hợp viêm tuỷ, lao cột sống, các tổn thương cột sống.

• Những người bệnh cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ có thai. 

+ Chỉ định kéo cột sống

• Các rễ thần kinh tủy sống bị chèn ép do thoát vị đĩa đệm: trong trường hợp này muốn kéo dãn được cột sống thì cần có một lực kéo đủ mạnh. Lúc này tác động lên dĩa đệm tạo ra các sợi tròn làm căng các dây chằng sau, vì vậy làm đẹp những chỗ lồi hay nói cách khác nó làm giảm áp lực bên trong dĩa đệm.

• Hẹp lỗ gian đốt sống do: giãn dây chằng, thoái hoá cột sống, phủ hoặc do trượt đốt sống. Khi kéo nó mở rộng lỗ gian đốt sống, nếu tình trạng có chiều hướng gia tăng thì phải kéo giãn liên tục một cách nhẹ nhàng không quá 10 phút và với một lực nhỏ hơn lực cần thiết dùng để kéo dãn được cột sống

+ Chú ý

• Với các khớp đang bị thoái hoá thì nên cẩn thận, nếu cử động quá nhiều có thể dễ bị kích thích. Nếu việc kéo dãn càng làm đau thêm hoặc khó cử động hơn thì có thể là do kéo quá mạnh hoặc cách kéo dân không phù hợp.

• Phương pháp kéo giãn liên tục này làm cơ thắt lưng phải căng liên tục trong thời gian dài, vì vậy khi kéo xong không cho người bệnh ngồi dậy ngay. Nên tháo các đai kéo, để người bệnh nằm nghỉ thoải mái tại chỗ từ 2 đến 5 phút, sau đó cho họ ngồi dậy để tránh gây cảm giác khó chịu.