Suy nhược cơ thể

#25012105 Mệt mỏi, ho

Bệnh nhân nam 60 tuổi, hút thuốc lá lâu năm, khó thở(NT: 22l/p), ho khạc đờm trắng thành từng cục. Người mệt mỏi, đi lên cầu thang khó thở. Người mệt ăn uống kém, cơ nhão, sắc mặt trắng, lưỡi nhạt, bệu.

Phân tích: 

• Ho : Phế khí hư mất chức năng kiện vận và tuyện giáng

•  Khạc đờm : Tỳ là cái nguồn sinh ra đàm, Phế là dụng cụ chứa đờm. Tỳ không vận hóa thấp, thấp tụ thành đờm

• Hút thuốc lá lâu làm phế khí tổn thương gây ảnh hưởng đến tỳ. Tỳ khí hư mất chứng năng kiện vận, không hóa được thủy thấp gây người mệt, kém ăn, cơ nhão,

•  Người mệt mỏi : phế khí hư , tông khí không đủ gây .

•  Lưỡi nhợt : Khí hư , lưỡi bệu : Tỳ hư

Bệnh phế , tỳ

# 25012104 Phế âm hư

Khách hàng 29 tuổi nam  ho khan nhiều, không đờm, người gầy hay sốt nhẹ về chiều, cổ hong khô, chất lưỡi đỏ, rêu lưỡi vàng

Phân tích

•  Ho khan nhiều , không đờm: Phế âm không đủ thì hư hoả sinh ở trong (âm hư sinh nội nhiệt), đốt dịch thành đàm, dính chặt khó khạc ra, cho nên ho khan, không có đàm hoặc đàm khó khạc ra.

• Họng khô: âm dịch không đủ, tân dịch không tiếp lên trên được

•  Lưỡi đỏ, ít rêu đều thuộc về chứng âm hư.

• Người gầy : Phế âm hư ( kim) là bệnh nội thương lâu ngày kiêm âm hư hoả vượng gây tổn thương chức năng kiện vận của tỳ. Da không được nuôi dưỡng nên người khô và gầy vì tổn thương tân dịch.

• Sốt nhẹ về chiều: âm hư hỏa vượng, âm không đủ để khắc chế dương, buổi chiều và tối âm lại càng làm tổn thương âm nên sẽ có biểu hiện cảm thấy nóng, sốt nhẹ về buổi chiều tối 

• Chứng phế âm hư là những triệu chứng vì phế âm không đủ sinh ra hư nhiệt ở trong mà biểu hiện ra. Người tiên thiên không đủ, hậu thiên ăn uống, lao quyện, tình dục không điều độ hoặc ngoại cảm lâu bệnh không khỏi, uẩn nhiệt trong phế lâu ngày, làm hao tổn phế âm đều có thể sinh ra chứng này (Lao phổi, viêm thanh quản, suy nhược cơ thể).

Pháp trị : Tư dưỡng phế âm

Phương dược : Bách hợp cổ kim thang

#2515012 Tỳ hư

Nữ 29 tuổi chưa có gia đình, nghề làm kế toán văn phòng có 

Triệu chứng sau:

•  Phù ít không rõ ràng, phù ở mí mắt, 

• Sắc mặt trắng xanh, 

• Tay chân mỏi mệt, 

• ăn kém, đầy bụng, phân nhão, tiểu ít,

•  Lưỡi bệu có hằn răng, 

• Tay chân lạnh

Giải thích cơ chế sinh bênh:

• Tỳ khí bất túc không vận hoá được thuỷ thấp gây ra thuỷ thấp tràn ra ngoài da gây phù ít, phù ở mí mắt, phân nhão , 

• Tỳ chủ về tứ chi: Nhờ dương khí mà tay chân hoạt động được, dương khí sinh ra từ công năng vận hoá của tỳ, khi bị rối loạn thì công năng thăng thanh của tỳ yếu, cơ nhục được nuôi dưỡng kém thì mệt mỏi, sức yếu, chân tay rũ rời, chân tay mệt mỏi.

• Tỳ chủ cơ nhục: Công năng kiện vận của tỳ yếu thì cơ thể không được nuôi dưỡng đầy đủ nên không sinh được huyết. Khi huyết thiếu sẽ thấy sắc mặt trắng xanh, môi khô, sắc không tươi lưỡi hằn răng

• Tỳ chủ thăng thanh, vị chủ giáng trọc, tỳ vị một thăng, một giáng điều hoà để trao đổi chất trong có  thể. Trong quá trình tổn thương tỳ dẫn đến :

+ Mất công năng thăng thanh nên không nuôi dưỡng được vùng đầu, cơ biểu và chân tay : Tay chân lạnh, Tỳ khí hư nhược không vận hoá thì thức ăn đọng lại không tiêu cho nên bụng đầy chướng không muốn ăn

+ Mất công năng giáng trọc dẫn đến tiểu ít. 

• Tỳ khai khiếu ra miệng : Tỳ hư thì biểu hiện ra bên ngoài ăn uống, khẩu vị kém thông qua chán ăn, miệng nhạt.

Pháp trị : Kiện tỳ ích khí

Tạng phủ : tạng Tỳ

Nguyên nhân : bất nội ngoại nhân.

Bát cương : Lý hư hàn

Liệu pháp:

• Xoa bóp bấm huyệt : tỳ du, vị du, trung quản, chương môn, nội quan, túc tam lý , quan nguyên, khí hải , thiên khu

• Thuốc: Hoàng kỳ kiến trung thang gia giảm hoặc  Lý trung hoàn

#20250302 Suy nhược cơ thể

Nữ nghề giáo viên, nhà ở Nam định cao:1m55; cân nặng:52kg, Huyết áp: không ổn định, có khi 110-120/70, có lúc 140-150/90.  Nhịp tim 65 -90.Thỉnh thoảng đau 2 bên thái dương, thắt lưng. Ăn không thấy ngon, cảm giác đầy ứ lên cổ họng. Đêm ngủ ko liên tục và ko sâu giấc. Gần đây có họ, khạc đờm lúc sáng dậy. Miệng hơi khô. Thường thích uống nước ấm. Hơi thở ngắn. Chân tay lạnh. Sợ lạnh. Gần tuần nay hay đổ nhiều mồ hôi lúc nửa đêm về sáng. Đại tiện bình thường. Tiểu tiện vàng đậm. Sinh hoạt thường ngày đôi lúc có căng thẳng, bực bội. Đã chụp MRI 

Chụp hình ảnh ở lưng: Tắc khí vùng C1~D5, Vùng bả vai.

Chụp hình ảnh lưỡi : tĩnh mạch dưới lưỡi to, phình, chất lưỡi nhợt, rêu lưỡi dầy, trắng , nhớt.

Da mặt đen sạm, Lòng trắng mắt đen, mệt mỏi.

Phân tích :

• Tổng quát chung: 

+  Sợ lạnh, cổ vai gáy bị tắc gây chèn ép dây thần kinh  ( bó cơ) , đau đầu 2 bên thái dương.

 Phần biểu bị hàn.

+ Thích uống nước ấm, rêu lưỡi trắng dầy : Vị hàn

+ Chân tay lạnh, hơi thở ngắn: Tỳ khí hư.

+ Đổ nhiều mồ hôi vào đêm,Đêm ngủ ko liên tục và ko sâu giấc. Gần đây có họ, khạc đờm lúc sáng dậy. Miệng hơi khô. : Phế âm không đủ thì hư hoả sinh ở trong (âm hư sinh nội nhiệt), đốt dịch thành đàm, dính chặt khó khạc ra, cho nên ho khan,Âm hư hoả động, nhào đốt đã lâu, âm dịch không đủ, tân dịch không tiếp lên trên được thì họng khô.

+ Nữ, tuổi cao : Thận hư biểu hiện sắc mặt đen, thoái hoá cột sống, thoát vị đĩa đệm, đau thắt lưng.

+ Đôi lúc căng thẳng, bực bội : Can khí uất kết , chức năng sơ tiết của gan bị giảm.

+ Đêm ngủ không liên tục, không sâu : Tạng tâm

+ Tỳ khai khiếu ra miệng : Tỳ hư thì biểu hiện ra bên ngoài ăn uống, khẩu vị kém thông qua chán ăn, miệng nhạt.

Phương pháp điều trị: 

Pháp trị : Kiện tỳ, ích khí , khu phong tán hàn, tư bổ can thận, 

Tạng phủ : Tỳ, Phế, Can, Thân, Tâm

Nguyên nhân : Ngoại nhận, nội nhân, bất nội ngoại nhân.

Bát cương : Biểu Lý  hư hàn

Liệu pháp:

• Xoa bóp bấm huyệt : tỳ du, vị du, trung quản, chương môn, nội quan, túc tam lý , quan nguyên, khí hải , thiên khu

• Thuốc : Thang đầu tập trung khu phong tán hàn, trừ đàm hoá thấp, kiện tỳ ích khí.

                 Thang sau : Sơ can , tư bổ can thận.

20250418 Nữ trên 55 tuổi Hưng Yên

Cổ nhân xưa có chỉ ra, người phụ nữ thường hao hụt khí huyết trong thời kỳ kinh nguyệt,  mang thai , con cái và chăm lo việc nhà, các chị em à. Dễ dàng nhận thấy, người phụ nữ khi bước vào độ tuổi ngoài 40 thì các chức năng lục phủ ngũ tạng đều bị suy khí, đặc biệt nhất là sự suy khí của tạng thận tuổi càng cao thì dấu hiệu thiếu khí huyết càng rõ qua biểu hiện sắc mặt nhợt nhạt, thiếu sức sống, làn da sạm vàng, khô hơn, Mắt nhìn vô hồn, phần lòng trắng mắt đục,tay chân lạnh, hay bị tê cứng, thường xuyên mất ngủ, ngủ khó, hay bị thức giấc trong đêm, tóc rụng nhiều, khô và bị chẻ ngọn , cơ thể mệt mỏi, thiếu tinh thần, đau đầu, hoa mắt, chóng mặt, ăn uống đầy bụng, không tiêu, béo bụng, sa dạ con, nội tiết, trĩ nội ngoại, đau nhức xương khớp, đau lưng, mỏi gối, tê bì tay chân và chưa nói đến các bệnh nặng hơn như cao huyết áp, tiểu đường, mỡ máu..

Hôm nay có môt tình huống chị trên 55 tuổi gửi hình ảnh lưỡi để khám. Theo lý luận y học cổ truyền, nhìn bằng mắt thấy chất lưỡi hồng, dáng lưỡi phù nề có vết răng ở rìa lưỡi, đầu lưỡi và hai bên rìa lưỡi đỏ, cuống lưỡi rêu trắng và nhớt. Trên bề mặt lưỡi có đốm đỏ phần tâm và can .  Đông y Bình chỉ ra dấu hiệu mất cân bằng cơ thể giữa vùng thượng tiêu và hạ tiêu rồi. Chị có biết cơ chế gây ra dấu hiệu bệnh của chị không

Thứ nhất là : Chứng tỳ vị thấp nhiệt là những triệu chứng vì thấp nhiệt đọng lại ở trung tiêu mà gây ra. Khi ăn nhiều chất ngon béo, đồ lên men, đồ lạnh hoặc bị cảm , tà khí thấp nhiệt ở ngoài, thấp ủ ấp hoá nhiệt đọng lại ở tỳ vị đều có thể sinh ra chứng này

Thứ hai : Thấp đàm dể xuất hiện chứng Vị khí nghịch lên và chứng Tỳ hư thấp khốn. Vì tỳ khí hư yếu, thủy thấp đình trệ dễ sinh ra thấp đàm, Nếu để lâu ngày thấp đàm nghẽn làm tổn thương Tỳ khí gây ra chứng tỳ khí hạ hãm.

Chứng tỳ khí hạ hãm là những triệu chứng tỳ vị khí hư nhược không có sức nâng lên mà lại hãm xuống gây ra mà phát triển thêm mà thành (Bệnh thoát vị, sa dạ dày, trĩ, lòi dom…).

Thứ ba là : Sự mất cân bằng giữa thượng tiêu Tâm hoả  và Thận thuỷ gây nên phần trên nóng biểu hiện hay có những cơn bốc hoả vô cớ , phần  dưới lạnh biểu hiện ăn uống khó tiêu, đầy bụng, ợ hơi, đau lưng.

Với tuổi của chị thì không phải đáng lo ngại chị à, vì cơ thể thường xuyên phải bảo dưỡng, bảo trì thì mới khoẻ mạnh được. Chị cứ hình dung 1 chiếc xe ô tô, muốn đi được xa thì cần phải thường xuyên đăng kiểm, bảo dưỡng mà.

Với các chứng bệnh nêu trên, Pháp điều trị trong đông y là Kiện tỳ, ích khí, tư bổ can thận, trừ thấp hoá đàm, dưỡng tâm an thần. Bệnh sẽ giảm nếu chị điều chỉnh 1 chút về cách sinh hoạt hàng ngày như:

Thứ nhất :  Chế độ ăn : Ăn ít đồ ăn lên men, đồ ăn có tính nhớt như kiểu móng giò, đồ cay, nóng,

Thứ hai:  Chế độ tập thể dục : Tập lậy Phật hay đi bộ để tăng cường nhu động ruột. Vì phần dưới lạnh, nếu chị không bị cao huyết áp thì có thể dùng phương pháp ngâm chân để bổ sung nhiệt cho phần hạ tiêu.

Thứ 3:  Chế độ uống : Chị uống các loại thảo mộc để bổ thận như Hà thủ ô, đậu đen rang, Hoàng kỳ, trần bì ( vỏ quýt khô), kỷ tử, táo đen, nước gạo rang. Khi cảm nhận những cơn bốc nóng trong người thì chị kiểm tra lại huyết áp và ăn đồ mang tính chất đắng, chua như có thể pha cốc bột sắn cho tí chanh vào.

Cuối cùng:  Nếu có biểu hiện đau cổ vai gáy, đau lưng thì chị nên đến những phòng khám uy tín để điều trị nhé, vì phần cổ vai gáy chính là nơi điều hành toàn bộ hệ thống hoạt động của tạng phủ, khi bị ứ trệ và tắc sẽ là nguyên nhân gây ra các bệnh.

Do ở xa không thể thăm khám được nên Đông Y Bình mạn phép chia sẻ một số thông tin để chị nghiên cứu và điều chỉnh nhé. Hy vọng sẽ có 1 ngày được gặp chị ở Hà nội để Đông Y Bình có thể học hỏi, chia sẻ và trao đổi với chị nhiều hơn. Chúc chị tinh tấn tập học Phật tăng trưởng đạo pháp, Bình an, sức khoẻ, hạnh phúc https://youtu.be/ryZ4KDrg3xA