การชมการแสดงนาฏศิลป์ไทย ผู้ชมต้องมีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับองค์ประกอบของนาฏศิลป์ไทยและมีมารยาทในการชมการแสดงซึ่งถือเป็นหลักในการชมการแสดงที่สำคัญ และการชมการแสดงนาฏศิลป์ไทยยังทำให้ผู้ชมได้รับประโยชน์มากมาย

หลักการชมการแสดงนาฏศิลป์และการละคร 

               นาฏศิลป์ไทย เป็นศิลปวัฒนธรรมประจำชาติแต่โบราณ ได้รับความนิยมจากบางประเทศว่าเป็นศิลปะชั้นสูง มีกฎเกณฑ์อันดี โดยทั่วไปประชาชนอาจจะดูนาฏศิลป์ไทยโดยคิดว่าเป็นการร่ายรำเหมือนกันหมด แต่โดยความเป็นจริงนั้น นาฏศิลป์ไทยได้แยกประเภทการแสดงออกเป็นหลายแบบ ใช้ภาษาท่าเหมือนกัน แต่แยกลักษณะการแสดงผิแผกแตกต่างกัน  ดังนั้นการดูนาฏศิลป์ให้เกิดความสนุกเพลิดเพลิน  จึงควรมีความรู้ในองค์ประกอบของนาฏศิลป์ไทยดังนี้
            1. ลีลาการแสดง
            2. จำนวนผู้แสดง
            3. ดนตรีเพลงร้อง
            4. เนื้อร้อง
            5. เครื่องแต่งกาย
            6. แบบแผนการแสดง
            องค์ประกอบทั้ง 6 นี้ จะมีอยู่ในการแสดงทุกประเภท ซึ่งสามารถจะบอกให้เรารู้ว่าการแสดงนั้น จัดอยู่ในจำพวกการแสดงประเภทใด และสามารถบอกลักษณะต่างๆ ของการแสดงนั้นๆ ได้ เช่น
            1. รู้จักประเภทของการแสดงนั้น ๆ เป็นการแสดงประเภทใด ใน ๔ประเภทใหญ่ๆ ได้แก่

                 - โขน
                  - ละคร
                - ระบำ
                - การแสดงพื้นเมือง หรืออื่นๆ

             2. ให้รู้เนื้อเรื่องที่นำมาใช้ในการแสดงประเภท เช่น การแสดงโขน การแสดงโขนจะแสดงจะแสดงเรื่องรามเกียรติ์ เป็นต้น

             3. ให้รู้จักเนื้อเรื่องที่นำมาแสดงนั้นในบางตอน แสดงความเป็นไปได้ของชีวิต ให้คติเตือนใจ ให้แบบอย่างทางวัฒนธรรม ซึ่งเป็นค่านิยมทางสังคม ฯลฯ

             4. ให้รู้จักดูลักษณะของการแต่งกายว่าการแสดงประเภทใดแต่งกายอย่างไร จึงจะถูกต้องตามแบบอย่างที่นิยมและยึดถือตามแบบอย่างเดิม เช่น การแต่งยืนเครื่องในชุดพระนาง ฯลฯ และการแสดงระบำรำฟ้อนของแต่ละภาค มักจะนิยมแต่งกายตามแบบพื้นเมืองของภาคนั้นๆ

             5. ให้รู้จักว่าดูความสามารถในการแสดงตามบทบาทของตัวผู้แสดงว่า แสดงได้เหมาะสมแนบเนียนกับบุคลิกของตัวละครในเนื้อเรื่องนั้นอย่างไร ไม่ว่าจะเป็นละครรำ ละครร้อง ละครพูดก็ตาม

             6. ให้รู้จักดูลีลาท่าทางการร่ายรำของตัวแสดงว่า มีลีลาการร่ายรำได้อ่อนช้อย สวยงาม หรือมีความสง่างามผ่าเผยสมบทบาทในเนื้อเรื่องหรือไม่

             7. ให้ดูการถ่ายทอดความรู้สึก การแสดงอารมณ์ต่างๆ ของผู้แสดงว่าเหมาะสมกับบทบาทในการแสดงตามเนื้อเรื่องนั้นๆ อย่างไร เช่น อารมณ์รัก โกรธ แค้น เป็นต้น

             8. ให้รู้จักลักษณะของการจัดฉากประกอบในการแสดงว่า มีความเหมาะสมเพียงไรเกี่ยวกับการจัดฉาก การจัดเวที การใช้แสง  เป็นต้น