Ang mga awiting bayan ay naglalarawan sa mga karanasan, paniniwala, at gawi ng mga tao sa isang partikular na lugar o panahon. Nagiging salamin ito ng kanilang pamumuhay, dahil ipinapakita ng mga liriko ang mga pang-araw-araw na karanasan, damdamin, at mga pangyayaring bumabalot sa kanilang komunidad. Sa pamamagitan ng awiting bayan, naipapasa ang mga kuwento ng nakaraan at napapanatili ang kultura at tradisyong nagbibigay-diwa sa pagkakakilanlan ng isang pamayanan. 

          Ang mga awiting bayan ay gumagamit ng mga simple at madaling maunawaang salita upang madali itong matandaan at maawit ng sinuman, maging bata man o matanda. Ang ganitong uri ng pananalita ay nakatutulong upang mabilis itong maipasa mula sa isang henerasyon patungo sa susunod. Dahil dito, nagiging bahagi ito ng pang-araw-araw na pamumuhay ng mga tao—madaling awitin sa mga pagtitipon, pagdiriwang, at maging sa mga gawaing bahay. Ang pagiging payak ng wika sa awiting bayan ang dahilan kung bakit nananatili itong buhay at patuloy na tinatangkilik hanggang ngayon. 

          Ang mga awiting bayan ay binubuo ng mga saknong na may sukat at tugma, na nagbibigay ng maayos na ritmo at himig sa bawat taludtod. Ang pagkakaroon ng sukat ay nagtitiyak na pantay-pantay ang bilang ng pantig, habang ang tugma naman ay nagpapaganda sa tunog at daloy ng awit kapag inaawit o binibigkas. Dahil dito, nagiging mas kaaya-ayang pakinggan at mas madaling matandaan ang mga awiting bayan. Ang ganitong estruktura ang tumutulong upang mapanatili ang tradisyong pasalita kung saan ang mga awit ay naipapasa mula sa isang henerasyon patungo sa susunod. 

          Ang mga awiting bayan ay pinapalutang sa melodiya na naaayon at sumasalamin sa damdamin ng awit, kaya’t higit na nararamdaman ng tagapakinig ang mensaheng nais nitong iparating. Ang himig ay maaaring masaya, malungkot, mapaglaro, o mapayapa depende sa nilalaman ng awit, at nagiging daan ito upang maipakita ang tunay na emosyon ng mga taong lumikha at umaawit nito. Sa pamamagitan ng melodiya, nagkakaroon ng buhay ang bawat salita at nagiging mas makabuluhan ang kabuuang karanasan ng pakikinig.