Embedded Files
Conservatie van de grafsteen
We vernamen het volgende van ons bestuurslid Roger Dobbelaere en uit de nieuwsbrief van de Sint Stefanuskerk.
De opstelling van de 500 jaar oude grafsteen van ridder Van der Gracht (1546) is niet ideaal buiten aan de zuidergevel van de kerk.
Op 5 december 2025 kwamen Mieke Van Damme (gemeente Merelbeke-Melle). Irini Verbeeck (Viersprong), Sophie Van Turtelboom (agentschap onroerend erfgoed) en Roger Dobbelaere (Werkgroep Erfgoed Melsen) ter plaatse de toestand evalueren. Agentschap onroerend erfgoed adviseert de gemeente om een gespecialiseerde firma te contracteren die voorstellen zal formuleren welke concrete maatregelen moeten genomen worden om deze zeer waardevolle grafsteen beter te conserveren voor de toekomst. Wordt vervolgd.
Filips van der Gracht, heer van Melsen.
Op de grafsteen staat volgende tekst :
"Sepvltvre van edele weerde ende wel gheboren
heere mer Philips vander Gracht ruddere heere
van Melsene raedt tskeyserlyckir maiesteyt
in zynnen raedt van Vlaendere de welcke over
leet den VIIIen dach van novembre int jaer XV XLV"
Geboren in 1472 en overleden op 8/11/1546 te Gent.
Zoon van Jan van der Gracht en Jeanne Huygens.
Zijn vader, Jan, werd vermoord te Gent op 08/03/1488.
Filips werd dus Heer van Melsen op 16-jarige leeftijd.
Hij was Raadslid-Commissaris van de Raad van Vlaanderen ten tijde van de Keizer van het Heilige Roomse Rijk Maximilaan van Oostenrijk (1459-1519). Maximilaan was de echtgenoot van Maria van Bourgondië (1459-1482).
Filips huwde 3 maal :
1. Adriana Metteneye (dochter van Corneille, ridder, schout van Brugge, kamerheer van Maximilaan van Oostenrijk. Zij overleed in 1518 kinderloos en werd begraven in de kerk van Melsen.
2. Joanna De Joigny (ook Blondel) dochter van Josse, baron van Pamele. Zij werd ook in de kerk van Melsen begraven in 1545. Met haar had hij 1 dochter Anna.
3. Agnes Van de Walle, dochter van Jan, Heer van Walle. Uit dit kortstondig huwelijk werd Filips II geboren, de volgende Heer van Melsen.
Blijkbaar was onze Heer van Melsen volgens onderzoeker Paul Van Peteghem een twistziek man, dit leidt hij af van de vele processen die deze voerde en zijn manier van optreden bij ambtelijke onderzoeken voor de Raad.
Filips was ook een zakenman. Hij bezat in Melsen een steenbakkerij en hij leverde 300.000 stenen voor het stadhuis van Gent.
Filips overleed in zijn woning te Gent in De Regennestraat (die nu deel uitmaakt van het Sint Baafsplein). Op de plaats van zijn woning staat nu de Schouwburg.
Filips werd begraven in de kerk van Melsen voor het altaar van Sint Stephanus.
In 1880 werden alle oude grafstenen verwijderd uit de kerk omdat er een nieuwe vloer werd gelegd.
De grafsteen van Filips werd buiten gelegd op het kerkhof ter hoogte van de calvarie (=missiekruis).
In 1926 werd de grafsteen van Filips op zijn huidige plaats gezet, rechtopstaand tegen de gevel van de Kerk. Tijdens deze verplaatsing werd de steen gebroken. Rond de steen was er nog een heel ornament met allerlei motieven in verwerkt. Dit is verloren gegaan.
Het kasteel van de familie van der Gracht was ooit een mottekasteel. Doorheen de geschiedenis vindt men enkele vermeldingen over het kasteel welke gelegen was aan de zuiderzijde van de gemeente Melsen. Nu is er een bosje begrensd door de Molenbeek (=de gemeentegrens met Vurste), de Damstraat (vroegere Beekstraat), de Van der Grachtdreef en de Pickendaelewegel.
Vermeldingen over het kasteel van de familie van der Gracht doorheen de geschiedenis.
1364 : Achterleen Melsen is in handen van de familie van der Gracht.
1550 : Denombrement (=term uit het Middeleeuws leenrecht en betekent inventaris)vermeldt een hoog en laag hof.
1582 : Het kasteel wordt zonder veel weerstand ingenomen door de hertog van Parma.
1596 : Het kasteel wordt vermeld op de kaart van J. Horenbault over het land van Aalst. Er staat vermeld dat het kasteel staat in een beekvallei met veel vijvers. Hij spreekt van een veelhoekig kasteel omringd door grachten met de brug gericht naar het Noordoosten. Er is een aardedijk meer zuidelijk gelegen parallel met de Molenbeek. Het is een ommuurd kasteel met minstens 2 torens.
1601 : Anselus Nieulandt (beheerder van de goederen van Catharina van der Gracht) spreekt van een 'gheruinneerde cateele'
1641 : Kasteel van de Heer van Melsen staat vermeld op de kaart van Flandria illustrata- A.Sanderus. (zie kaart hieronder)
1743 : Landkaart van landmeter Carolus Benthuys in opdracht van Georges Goulau - heer van Melsen. hij spreekt van een ommuurd bakstenen kasteel met 5 torens.
1745-1748 : vermelding in de Villaretkaart (zie hieronder)
1760-1776 : Men beschrijft het gebied als natte gronden in de vallei.
Het kasteel op de kaart van Flandria Illustrata uit 1641
Online : libcatalogUGent, image 104.
Hier kan je het kasteel zien op de kaart van Villaret uit 1745-1748 (CHAU)
Kruik die opgegraven zou zijn op de plaats waar het kasteel stond. Privébezit.
Bronnen :
- DE COCKER Jozef, Geschiedenis van Melsen, 1988, p.34-35.
- Lezing op 10/10/2021 door Luc Bauters (Erfgoedconsulent Archeologie van de Provincie Oost-Vlaanderen) over de mottekastelen in Vlaanderen en in Melsen.
- Flandria Ilustrata, online Ugent : https://libcatalog.ugent.be/nde/fulldisplay?context=L&vid=32RUG_INST:32RUG_INST&search_scope=MyInst_and_CI&docid=alma990007916730409161
- Villaretkaart : https://www.vlaanderen.be/datavindplaats/catalogus/villaretkaart
- Wikipedia.
Page updated
Google Sites
Report abuse