Bu eğitimin amacı, sürücülerin taşıdıkları yüklerin güvenli şekilde sabitlenmesini sağlayarak:
Yük kayması, devrilmesi ve araç dengesizliğinden doğan kazaları önlemek,
Yük, araç ve üçüncü şahıs güvenliğini sağlamak,
Yasal mevzuata ve BKM Lojistik güvenlik standartlarına tam uyum sağlamaktır.
YUKLEME ESASLARI
Yükleme Öncesi Kontroller
- Dorse içi temizlik: Yüklemeden önce dorse içi temizlenmeli, yağ, su, toz kalmamalıdır.
- Zemin durumu: Dorse zemininde çatlak, kırık, kayganlık olmamalı.
- Araç dengesi: Yük araca eşit dağıtılmalı; ağırlık on, arka ve yanlara dengeli verilmelidir.
- Yük taşıma kapasitesi: Tırın azami taşıma kapasitesi aşılmamalı.
Yükleme Sırasında Dikkat Edilecek Hususlar
- Ağır malzemeler en alta, hafif malzemeler üstte yerleştirilmelidir.
- Yük, araç duvarlarına yaslanmamalı, en az 5 cm boşluk bırakılmalıdır.
- Yükleme sırasında malzemenin devrilmeyecek şekilde istiflenmesine dikkat edilmelidir.
- Paletli yükler düzgün hizalanmalı, eğri veya çapraz yüklenmemelidir.
- Yük ile dorse tavanı arasında yeterli boşluk birikilmelidir.
SPANZET NEDİR?
-Spanzet, taşıma sırasında yükün sabitlenmesi için kullanılan, yüksek dayanımlı polyester dokumadan üretilmiş gergi kayışıdır.
İki uç kısmında kanca, ortasında gergi mekanizması (ratchet) bulunur.
Spanzetlerin Temel Özellikleri:
Dayanıklı polyester dokuma malzemeden üretilir.
Farklı uzunluk ve kapasite seçenekleri vardır (LC değeri).
Etiket üzerinde kapasite bilgileri, üretici, tarih ve standart kodları bulunur.
Güneş, yağ, kimyasal madde ve sürtünme spanzete zarar verebilir.
SPANZETİN BÖLÜMLERİ VE ETİKET BİLGİLERİ
Bir spanzet aşağıdaki bölümlerden oluşur:
-Gergi mekanizması (ratchet)
-Kayış (polyester dokuma)
-Kancalar veya bağlantı aparatları
-Etiket
Etikette yer alan bilgiler:
-LC (Lashing Capacity): Maksimum bağlama kapasitesi (daN birimiyle).
-STF (Standard Tension Force): Ön gergi kuvveti.
-Üretici firma adı.
-Üretim tarihi ve standardı (örneğin: EN 12195-2).
📌 Etiketi yıpranmış veya okunamayan spanzetler kullanılmaz.
SPANZET KULLANIM ÖNCESİ KONTROL
Kullanmadan önce mutlaka şu kontroller yapılmalıdır:
✅ Kayış yüzeyinde kesik, yırtık, aşınma, yanık olmamalı.
✅ Kancalar eğilmemiş, paslanmamış olmalı.
✅ Gergi mekanizması tam çalışır durumda olmalı.
✅ Etiket okunabilir ve orijinal olmalı.
Hasarlı, etiketsiz veya deformasyona uğramış spanzetler derhal hurdaya ayrılmalıdır.
YÜK SABİTLEME TEKNİKLERİ
SPANZET BAĞLAMA YÖNTEMLERİ
Yükün şekline, ağırlığına ve araç tipine göre farklı bağlama yöntemleri kullanılabilir:
🔹 1. Üstten Bastırmalı Bağlama (Top-Over Lashing)
En sık kullanılan yöntemdir. Spanzet yükün üstünden geçirilerek iki yan noktaya sabitlenir. Yükü aşağıya bastırarak sürtünmeyi artırır. Avantajı: Hızlı ve etkili bağlama sağlar.
🔹 2. Çapraz Bağlama (Diagonal Lashing)
Yükün devrilmesini ve yana kaymasını önlemek için çapraz şekilde bağlanır. Özellikle paletli, ağır veya yüksek yüklerde tercih edilir.
🔹 3. Karşılıklı Bağlama (Loop Lashing)
Yük iki yönlü çevrelenir. Silindir, varil gibi yuvarlak yüklerde etkilidir.
BAĞALAMA SIRASINDA DİKKAT EDİLECEKLER
✅ Spanzet keskin kenarlara temas etmemelidir.
Gerekirse köşe koruyucu kullanılmalıdır.
✅ Her zaman yüklere uygun sayıda spanzet kullanılmalıdır.
Az sayıda spanzet, yetersiz bağlama anlamına gelir.
✅ Gergi yönü, yükün devrilme eğiliminin ters yönünde olmalıdır.
✅ Gergi kolu sonrasında tamamen kilitlenmeli, gevşek bırakılmamalıdır.
✅ Bağlama tamamlandıktan sonra yükün hareketi test edilmelidir.
✅ Ştanga ile yük sabitlenmeli ileri ve geri hareketi engellenmelidir.
✅ Hareket etme ihtimali olan yüklerde takoz ve zincir kullanımı gerekir
YÜK SABITLEME İÇİN KULLANILAN EKİPMANLAR
- Spanzet (Gergi kayışları )
-Yük Tutucu Ştanga
-Köşe koruyucu
-Kaydırmaz lık
-Takoz
-Çelik Zincir
TAŞIMA SIRASINDA KONTROL
İlk 50 km’de bağlama gerginliği yeniden kontrol edilmelidir.
Uzun yol taşımalarında periyodik olarak spanzetler gözlemlenmelidir.
Hava şartları (yağmur, sıcaklık, titreşim) kayışın gerginliğini etkileyebilir.
YÜK KAYMASI / DEVRİLMESİ DURUMLARI
Yükün sabitlenmemesi, ani frenlemede kayma ve devrilmeye yol acar.
Bu durum hem can güvenliği hem zaman hem de maddi zarar acısından büyük risk taşır.
Avrupa taşımacılık mevzuatına göre sabitlenmemiş yük, ağır cezaya tabidir.
YAYGIN HATALAR
🚫 Spanzeti yükün keskin kenarına geçirmek.
🚫 Yük yüksekliğine göre yetersiz sayıda spanzet kullanmak.
🚫 Kolu kilitlemeden yola çıkmak.
🚫 Hasarlı kayışı “idare eder” diyerek kullanmak.
🚫 Yük sabitleme demiri kullanmadan yola çıkmak
Bu hatalar; hem yükün, hem aracın, hem de sürücünün hayatını tehlikeye atar.
YASAL ZORUNLULUKLAR
Avrupa Birliği normlarına göre (EN 12195-2 standardı):
Her yük uygun şekilde sabitlenmelidir.
Kullanılan spanzetler bu standarda uygun olmalıdır.
Denetimlerde etiketi olmayan veya kapasitesi belirtilmemiş spanzetler uygunsuzluk olarak değerlendirilir.
Türkiye’de de Karayolu Taşıma Yönetmeliği ve Trafik Kanunu gereği yükün güvenli taşınmasından araç sürücüsü sorumludur.
TIR SURUCUSUNUN YUKLEMEDEKI SORUMLULUGU
Yüklemeyi doğrudan yapmasa bile sürücü, yüklemenin güvenliğinden sorumludur. Araca yük yüklenmeden önce ve sonra kontrol etmelidir. Uygun olmayan yüklemeye itiraz etme hakki ve sorumluluğu vardır.
✔️ Spanzet = Güvenli taşımacılığın temeli.
✔️ Hasarlı, etiketsiz, gevşek bağlanan hiçbir spanzet kullanılmaz.
✔️ Her sürücü yük güvenliğinden sorumludur.
✔️ Güvenli yük = Güvenli sürüş = Güvenli dönüş.
EGITIMIN SONUNDA KAZANIMLAR
Sürücü ve personel, güvenli yükleme prosedürlerini öğrenmiş olur.
TIR’a yükleme sırasında yükün dengeli, güvenli ve mevzuata uygun yerleştirilmesini sağlar.
Farklı yük tiplerine göre uygun sabitleme ekipmanlarını (spanzet, köşe koruyucu, kayış vb.) doğru şekilde kullanır.
Yük kayması, devrilmesi veya araç dengesizliği risklerini önleyebilir.
Araçta yük nedeniyle oluşabilecek riskleri önceden tanımlayıp önlem alabilir.