Bu eğitimin amacı, TIR sürücülerinin güvenli, yasalara uygun ve verimli şekilde araç kullanmalarını, takograf cihazını doğru kullanmalarını ve sürüş-dinlenme sürelerine uymalarını sağlamaktır.
Eğitim sonunda sürücü, hem kendi güvenliğini hem de diğer yol kullanıcılarının güvenliğini koruyacak bilgi ve becerilere sahip olacaktır.
Takograf, ticari taşıtlarda (özellikle TIR, otobüs, kamyon vb.) sürüş, dinlenme, mola ve çalışma sürelerini otomatik olarak kaydeden elektronik veya mekanik bir cihazdır.
Bu cihaz, hem sürücünün hem de aracın faaliyetlerini kayıt altına alarak, trafik güvenliğini artırmak ve yasal sürüş sürelerine uyumu denetlemek amacıyla kullanılır.
🚛 Sürüş ve Dinlenme Sürelerini Kaydetmek:
Sürücünün ne kadar süre araç kullandığını, ne kadar mola ve dinlenme yaptığını otomatik olarak kaydeder.
Bu sayede aşırı yorgunluk ve dikkat dağınıklığı kaynaklı kazalar önlenir.
📋 Yasal Denetim Sağlamak:
Takograf kayıtları, trafik ve ulaştırma denetim ekipleri tarafından incelenir.
Böylece sürücülerin ve firmaların çalışma sürelerine uygun davranıp davranmadığı kontrol edilir.
⚙️ Sürücü Davranışlarını İzlemek:
Araç hızını, yapılan mola sayısını, hız aşımlarını ve ani duruşları kaydederek sürüş performansının değerlendirilmesini sağlar.
🕒 Adil Çalışma Koşulları Oluşturmak:
Takograf, sürücülerin fazla mesaiye zorlanmasını önler.
Tüm sürücüler için eşit ve güvenli çalışma süresi oluşturulmasına katkı sağlar.
🛡️ Trafik Güvenliğini Artırmak:
Yorgun sürücülerin direksiyon başında kalma süresi kısıtlanarak, ölümcül kazaların önüne geçilir.
🧾 Yasal Bir Zorunluluktur:
Türkiye’de ve Avrupa Birliği ülkelerinde, ticari taşıtlar takograf takmak ve kullanmak zorundadır.
Takograf kayıtları resmi belge niteliğindedir; üzerinde değişiklik yapmak, kayıtları silmek veya manipüle etmek suçtur.
Bir sürücü en fazla 9 saat araç sürebilir.
Haftada iki kez 10 saate kadar uzatma yapılabilir.
4 saat 30 dakikalık kesintisiz sürüşten sonra en az 45 dakika mola verilmelidir.
Mola 15 + 30 dakika şeklinde ikiye bölünebilir (15 dk + 30 dk = 45 dk).
Haftalık toplam sürüş süresi 56 saati geçemez.
İki haftalık toplam sürüş süresi 90 saati aşamaz.
Günlük dinlenme süresi en az 11 saat olmalıdır.
Haftada 3 defaya kadar 9 saate düşürülebilir (kısaltılmış günlük dinlenme).
Günlük dinlenme kesintisiz veya 3+9 saat olarak ikiye bölünebilir.
Dijital takograf, ticari araçlarda sürücünün sürüş, dinlenme, mola ve diğer çalışma sürelerini elektronik ortamda kaydeden yasal bir cihazdır.
Bu cihaz, sürücünün takograf kartı (chipli sürücü kartı) ile çalışır ve veriler araç belleğinde ve kartta saklanır.
Amaç; sürücülerin yasal süre limitlerine uymasını sağlamak, denetim kolaylığı oluşturmak ve yorgunluk kaynaklı kazaları önlemektir.
🔧 1. DİJİTAL TAKOGRAFIN BÖLÜMLERİ
Dijital takograf genellikle sürücü kabininde, torpido veya orta konsolda bulunur ve şu bölümlerden oluşur:
Ekran (Display): Sürüş ve dinlenme durumunu gösterir.
Kart yuvaları (Slot 1 – Slot 2): Sürücü kartlarının takıldığı bölümler.
Yazıcı (Print çıkışı): Günlük veya arıza kayıtlarını yazdırmak için.
Kontrol tuşları: Durum seçimi, bilgi görüntüleme ve menü işlemleri için.
Veri indirme portu: Firma veya denetim birimleri tarafından veri aktarımı için kullanılır.
Dijital takograf, kimlik belirleme amacıyla çipli kartlarla çalışır.
Kart türleri ve kullanıcıları şöyledir:
Sürücü Kartı Sürücü Sürüş, mola ve dinlenme verilerini kaydeder.
Şirket Kartı Nakliyeci/Firma Araç ve sürücü verilerini indirir, saklar.
Servis Kartı Yetkili Servis Kalibrasyon ve teknik işlemleri yapar.
Denetim Kartı Yetkililer Denetim sırasında verileri inceler.
Gemi veya tren ile seyahat edilen durumlarda sürücünün dinlenme süresinin bölünmesine izin veren özel bir takograf modudur.
Bu mod, araç gemi veya tren üzerindeyken sürücünün dinlenme süresinin kesintiye uğramadan kaydedilmesini sağlar.
TIR sürücüsü, aracı feribot veya trenle taşınırken gemiye biniş, gemiden iniş ve yükleme/boşaltma gibi işlemler sırasında dinlenme süresine kısa süreli ara vermek zorunda kalabilir.
Bu durumda ferry modu kullanılarak sürücünün dinlenme hakkı korunur ve ihlal sayılmaz.
Ferry mode sadece günlük dinlenme süresi içinde kullanılabilir.
Günlük dinlenme süresi en az 11 saat olmalıdır.
Bu dinlenme süresi, en fazla iki kez kısa süreli (toplam 1 saatten fazla olmamak üzere) kesilebilir.
Gemi veya tren yolculuğu dinlenme süresinin bir parçası olarak sayılır.
Örnek:
Sürücü 11 saatlik dinlenmenin 5 saatini yapar → gemiye biner (ferry mode aktif) → gemide 6 saat daha dinlenir → toplamda 11 saat tamamlanmış olur.
Kart takılıyken cihaz menüsünden “Ferry/Train Mode” seçeneğine girin.
Gemiye binerken ferry modunu aktif hale getirin.
Gemi seyahati bittikten sonra (çıkışta) ferry modunu kapatın.
Cihazın ekranda “Dinlenme (bed rest)” modunu gösterdiğinden emin olun.
Not: Bazı takograflarda ferry moduna geçmeden önce "dinlenme" seçili olmalıdır, aksi halde cihaz modu kaydetmez.
Gemiye binmeden önce dinlenme moduna geçmeyi unutmayın.
Ferry modunu yalnızca gemi veya tren taşımacılığında kullanın.
Gemi süresi boyunca takograf açık olmalı ve kayıt yapmaya devam etmelidir.
Gemi süresince araç hareket etmemelidir, aksi halde sistem “sürüş” kaydı oluşturur.
Denetimlerde gemi bileti veya nakliye belgesi ile bu süreyi ispatlamak zorunludur.
Yaygın Hatalar
Ferry modunu aktif etmeyi unutmak → dinlenme kesilmiş sayılır.
11 saatlik dinlenmenin dışında ferry mode kullanmak → sistem ihlal oluşturur.
Gemi/tren belgesi saklanmazsa → dinlenme geçersiz sayılabilir.
EĞİTİMİN KAZANIMLARI
Eğitimi tamamlayan TIR sürücüleri, araçlarını trafik ve yol koşullarına uygun, güvenli ve profesyonel şekilde kullanma becerisi kazanır; takip mesafesi, hız limiti, yük ağırlığı ve yol durumu arasındaki dengeyi yönetir, yorgunluk ve dikkat dağınıklığının sürüşe etkilerini bilir ve savunmacı sürüş teknikleriyle kaza riskini azaltır; analog, dijital ve akıllı takografların temel işleyişini anlar, dijital takograf kartını doğru şekilde takar, kullanır ve çıkarır, sürüş, mola ve dinlenme sürelerini yasal sınırlar içinde planlar, gerektiğinde manuel veri girişi ve print-out işlemlerini doğru yapar; ulusal ve uluslararası yönetmeliklere ve BKM Lojistik prosedürlerine uyum sağlar, takograf kayıtlarını ve diğer belgeleri denetim anında eksiksiz ibraz eder ve kayıt manipülasyonu ile kart paylaşımının hukuki sonuçlarının farkındadır; ekonomik sürüş teknikleriyle yakıt tasarrufu sağlar, gereksiz rölanti, sert fren ve ani hızlanmalardan kaçınır; araç ve yük kontrollerini düzenli yapar, yükün emniyetli taşınmasını sağlar, olası arıza veya aksaklıklarda doğru ve zamanında müdahale eder; bu sayede kendisinin ve diğer yol kullanıcılarının güvenliğini artırır, cezai ve operasyonel riskleri minimize eder ve BKM Lojistik’in güvenlik, yasal uyum ve verimlilik hedeflerine katkı sağlar.