WAYANG

Carita anu sok di lalakonkeun dina pagelaran anu dipaenkeun ku dalang. Carita wayang kaasup kana wangun sastra prosa. Carita wayang teh asalna ti India anu nyuku kano babon (sumberna) kitab Mahabarata jeun Ramayana. Asup ka Indonesia marengan jeung asupna agama Hindu

Di tatar sunda, carita wayang teh umumna di pagelarkeun dina pintonan wayang golek. Aya deui nu di pagelarkeun dina wayang kulit jeung wayang wong (wayang jelema) siga di Jawa. Tapi umumna mah mangrupa sempalan-sempalan tea, lain carita Ramayana atawa Mahabarata nu gembleng

Carita Mahabarata di anggit ku Wiyasa. Dina carita Mahabarata nu nyekel kaadilan teh Pandawa sedangkeun anu murka nyaeta Kurawa

Carita Ramayana di anggit ku Walmiki. Dina carita Ramayana nu nyekel kaadilana nyaeta Batara Rama sedangkeun nu murkana nyaeta Prabu Rahwana atawa Dasamuka

Buku Ramayana lobana 48.000 baris. Nyaritakeun perang antara Sri Rama ngalawan Rahwana nu ngiwat pamajikan Rama nyaeta Dewi Sinta

1. Kakawen nyaeta lagu anu dihaleuangkeun ku dalang. Loba anu teu ngarti teh ku sabab kakawen mah make basa Jawa Kuno

2. Murwa nyaeta dalang mimiti prun ngawayang

3. Janturan nyaeta wayang anu ngajajar disisi keunca jeung katuhu

4. Uding nyaeta gagang leungeun wayang paranti ngigelkeun

5. Campurit nyaeta gagang wayang nu sok di tancebkeun kana gebog atawa dicekel ku dalang

6. Campala nyaeta Panakol tina kai paragi dalang keketrok kotak jeung nakol kekecrek

7. Bagedor nyaeta gebog anu dipake cicingna wayang

8. Sinden nyaeta anu ngawih dina pintonan kasenin tradisional

9. Nayaga nyaeta Tukang nabeuh gamelan

10. Suluk nyaeta ngagambarkeun hiji hal ku cara di haleuangkeun / dinyanyikeun ku dalang

11. Garap nyaeta cara ngigel atawa merangkeun wayang

12. Antawacana nyaeta caritaan dalang

1. Wayang golek nyaeta wayang anu di jieun tina kai

2. Wayang kulit nyaeta wayang anu dijieun tina kulit

3. Wayang orang nyaeta wayang nu di paenkeuna ku jelema

• Bima (salah sahiji pandawa) nikah kalawan Arimbi (raksaksa) anu saterusna lahirlah Jabang Tutuka (Gatot Kaca nanging sateuacan lebet ka Candradimuka) kaliwat Arimbi robih barobah kaayaan jalmi

• Tali arinya Jabang Tutuka henteu tiasa dipotong,mangka Arjuna (salah sahiji pandawa) pilari pakarang anu namina pakarang konta ka para dewa,nanging dewa henteu ngahaja ngirimkeun ka Aradea (Kurawa) kaliwat Arjuna ambek

• Arjuna ahirna meunangkeun wadah na konta,sarta dipake kanggo motong tali bujal Jabang Tutuka nanging wadah ieu lebet ka jero salira na Jabang Tutuka

• jabang tutuka alit keneh nanging manehna atos singer sarta tanagi tangkapnya kiat sarta dipercaya gaduh kakiatan kanggo maehan naga,nanging Jabang Tutuka anu dipaehan di umur na anu 3 keneh warsih sarta lebet ka Candradimuka

• Candradimuka nyaeta tempat Jabang Tutuka digodok (dijadikeun pribadi anu mending) sarta diajari ku dewa dewa

• kajabi ti Candradimuka,barobah kaayaan gatot kaca,barobah kaayaan jalmi sawawa anu kiat sarta kuat

• Pakarang konta hoyong dipake ku Kurawa kanggo maehan Arjuna. Krisna (pihak Pandawa) ningali aya aturan yen lamun salah sahiji pandawa eleh,mangka sadaya Pandawa eleh. nanging lamun kurawa eta hiji eleh mangka moal eleh sadaya sarta oge lamun raka cikal eleh mangka eleh sadayana.

• Gatot Kaca di dieu ewed, ngemut nyaah kolotna,nanging anjeunna oge henteu hoyong Pandawa eleh. Arimbi hanjelu margi kalahiran Gatot Kaca anu midamel Arimbi janten jalmi.

• Arimbi mikeun bongbolongan,gatot kaca kedah ngapung saluhur jangkungna

• Ahirna Gatot Kaca perang. Gatot Kaca ngapung saluhur luhur dugi langit ketujuh sarta wanci pakarang konta lebet ka salira Gatot Kaca,manehna bajoang keneh teras kanggo ngapung saluhur jangkungna

• Di langit,Gatot Kaca kabeakan oksigen sarta Gatot Kaca gugur

• Pakarang konta eta tiasa maehan Gatot Kaca margi aya wadah na di salira Gatot Kaca,sepertos magnet antawis pakarang konta kalawan wadah na

Bahasa Sunda

Nama: Yudistira (Dewanagari: युधिष्ठिर;IAST: Yudhiṣṭhira) landian Dharmawangsa

Asal: Hastinapura,Karajaan Kuru

Kediaman: Hastinapura,Indraprastha

Ayah: Tuduh jalan

Ibu: Kunti

Istri: Dropadi Dewika

Anak: Pratiwindya (ti Dropadi) Yodeya (ti Dewika)

Kasta: Kesatria

Dinasti: Candra

Klan: Kuru

Senjata: Tumbak

1. Tatanen = bertani

2. Nyadap = proses mengambil sari aren

3. Karuhun = leluhur

4. Mamala = malapetaka

5. Basangkal = keras kepala

6. Ngabaladah = membedah

7. Burindil = botak

8. Sapangeusi = seluruh isi

9. Mitembeyan = mengawali

10. Kabadi = terkutuk

11. Ngurebkeun = menguburkan

12. Tatali karuhun = ikatan dengan nenek moyang

13. Aheng = viral

14. Aub = berpartisipasi

15. Murbeng = menguasai

16. Rahabna = dominan

17. Kiruh = keruh

18. Pupuhu = ketua

19. Walagri = aman. tentram, sejahtera

20. Wiwirang = malu-maluin

21. Lahaloho = melihat keadaan

22. Direumpak = dilanggar

23. Catang = ranting yang sudah jatuh

24. Ngaraas = menyebrangi sungai

25. Muncekil = hasil yang memuaskan

26. Ngaheot = bersiul

27. Diiwat = dilecehkan

28. Kiray = daun kelapa kering untuk atap

29. Ngaruat = tradisi

30. Tumiba = menimpa

31. Kagunasika = terkena dampak

32. Ngadegkeun = mendirikan

33. Ngagenjlengkeun = menghebohkan

34. Halodo = musim panas

35. Pantrang = pantang

36. Cadu = anti

37. Piubareunan = pengobatan

38. Kai = kayu

39. Corengcang = berjarak

40. Kuncen = juru kunci

41. Tatanggapan = juru kunci

42. Kawung = tangkal

https://www.instagram.com/tv/CjpvJIYJSKJ/?igshid=YmMyMTA2M2Y=