Ngoko lugu yaiku ragam basa Jawa sing nggunakake tembung-tembung ngoko sedaya, tanpa dicampuri tembung krama utawa krama inggil.
Ngoko lugu biasane digunakake nalika:
Guneman karo kanca sing wis akrab.
Wong sing luwih tuwa guneman karo wong sing luwih enom.
Wong tuwa marang anak.
Ing kahanan santai lan ora resmi.
Ngoko alus yaiku basa ngoko sing digunakake minangka dhasar ukara, nanging dicampuri tembung krama inggil utawa krama andhap kanggo ngajeni wong sing diajak guneman utawa wong sing dirembug.
Dadi, ngoko alus ora ateges kabeh tembunge dadi krama. Tembung-tembung tartamtu wae sing diganti nganggo tembung krama/krama inggil.
Ngoko alus digunakake kanggo:
Nuduhake rasa ngajeni.
Guneman karo wong sing wis akrab nanging tetep kudu ngajeni.
Guneman karo wong sing luwih tuwa utawa nduweni kedudukan luwih dhuwur ing kahanan tartamtu.
Nggawé guneman luwih sopan nanging tetep ora kaku.
Krama lugu yaiku basa Jawa sing nggunakake tembung-tembung krama kanthi struktur ukara sing prasaja. Krama lugu nduweni tingkat kesopanan luwih dhuwur tinimbang ngoko, nanging durung nggunakake akeh tembung krama inggil.
Krama lugu biasane digunakake nalika:
Guneman karo wong sing durung akrab.
Guneman karo wong sing umure padha nanging kudu sopan.
Murid guneman karo wong sing luwih tuwa ing kahanan tartamtu.
Kahanan resmi nanging ora mbutuhake basa pangurmatan sing banget dhuwur.
Krama alus yaiku ragam basa Jawa sing nggunakake basa krama kanthi dicampuri tembung krama inggil utawa tembung pangurmatan kanggo ngajeni wong sing diajak guneman utawa wong sing dirembug.
Krama alus nduweni tingkat kesopanan sing luwih dhuwur tinimbang krama lugu.
Krama alus digunakake nalika:
Murid guneman karo guru.
Anak guneman karo wong tuwa.
Guneman karo tamu utawa wong sing banget diajeni.
Acara resmi.
Guneman karo wong sing nduweni kedudukan luwih dhuwur.