มังกรจีน ถือเป็นสัญลักษณ์ของจักรพรรดิและวัฒนธรรมของประเทศจีนที่มีความโดดเด่นเป็นอย่างยิ่ง มังกรจีนมีลักษณะที่ผสมผสานมาจากสัตว์หลาย ๆ ชนิด ตั้งแต่มีลำตัวยาวเหมือนงู มีเขี้ยวคู่ใหญ่ที่ขากรรไกรด้านบน มีหนวดยาวเหมือนไม้เลื้อย มีแผงคอคล้ายสิงโตอยู่บน และมีคอ คาง และข้อศอก ที่มีเกล็ดสีทองปกคลุมทั่วทั้งลำตัวหากนับรวมกันได้มากถึง 117 เกล็ด ในจำนวนนี้ เกล็ดมังกรจำนวน 81 แผ่น ถือว่ามีคุณสมบัติเป็นหยาง อันหมายถึงเกล็ดแห่งความดี ส่วานเกล็ดมังกรอีก 36 แผ่นที่เหลือ จะมีคุณสมบัติเป็นหยิน อันหลายถึงเกล็ดแห่งความชั่ว ส่วน เขาของมังกร จะมีลักษณะทอดยาวไปตามหลังจนถึงหาง และมีหนามทั้งยาวและสั้นสลับกันไป มังกรมีขา 4 ขาและแต่ละขาก็มีกรงเล็บที่แข็งแรงไว้สำหรับป้องกันตัวด้วย
คนจีนโบราณมีความเชื่อว่า มังกรถือสัตว์ที่มีพละกำลังมาก และทีความศักดิ์สิทธิ์เหนือฟ้าและดิน ส่วนใหญ่จะพบมังกรจีนได้ตามแม่น้ำและทะเลสาบ หรืออยู่ท่ามกลางสายฝน และคนจะพูดกันว่ามังกรจีนมีความเป็นมิตรมากกว่าความเป็นศัตรู และถือเป็นสัญลักษณ์ที่นำมาซึ่งรอยยิ้มและความสุข อีกทั้งยังทำให้เกิดความอุดมสมบูรณ์แก่บ้านเมืองได้อีกด้วย มังกรถูกยกย่องว่าเป็นผู้สร้างกฎแห่งความใจบุญ และเป็นผู้เสริมสร้างความมั่นใจให้แก่กษัตริย์ในราชวงศ์ชิง ดังจะเห็นได้ว่า กษัตริย์มักจะนั่งบัลลังก์ลายมังกร เดินทางทางน้ำด้วยเรือลายมังกร เสวยอาหารด้วยโต๊ะลายมังกร และบรรทมบนเตียงนอนลายมังกรด้วยเช่นกัน
มังกรจีนถูกเชื่อว่าเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ เป็นสัตว์ของเทพเจ้าบนสวรรค์ เป็นตัวแทนของกษัตริย์ และเป็นโอรสที่จุติมาจากสวรรค์ การได้พบเห็นมังกรจึงถือเป็นสิริมงคลแก่ตัวเองเป็นอย่างมาก และหากผู้ใดได้มีโอกาสขี่หลังมังกรเพื่อรับไปเป็นเซียนอยู่บนสวรรค์ด้วยแล้ว แสดงว่าผู้นั้นจะต้องเป็นคนมีศีลมีธรรม มีความซื่อสัตย์ และมีจิตใจบริสุทธิ์ ในสมัยโบราณ ชาวจีนก็ได้ทำการจัดทำตำรามังกรขึ้นมา ซึ่งภายในนั้นได้รวบรวมรายละเอียดทั้งในส่วนของประวัติ เผ่าพันธุ์ และลักษณะของมังกรไว้โดยครบถ้วนมากที่สุด แต่เนื่องจากเวลาผ่านไปนานหลายปีแล้ว จึงทำให้ตำราเล่มดังกล่าวสูญหายไปแบบไม่มีใครรู้ว่าไปไหน ทำให้ในปัจจุบัน การศึกษาเรื่องของมังกรจีนเป็นเพียงแค่การสืบค้นจากหลักฐานต่าง ๆ ที่ยังคงมีหลงเหลืออยู่ รวมไปถึงคำบอกเล่าของผู้เฒ่าผู้แก่ชาวจีนที่ยังพอจำความได้เท่านั้น
มังกรจีนมีความสำคัญอย่างลึกซึ้งในวัฒนธรรมและความเชื่อของชาวจีน โดยสรุปมีบทบาทดังนี้
สัญลักษณ์ของอำนาจและราชาธิปไตย: มังกรถือเป็นสัญลักษณ์ของจักรพรรดิและอำนาจทางการปกครองในสมัยโบราณ การใช้มังกรในเครื่องราชอิสริยาภรณ์และธงชาติแสดงถึงความเป็นผู้นำและความมั่งคั่ง
ความโชคดีและความเจริญรุ่งเรือง: มังกรถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์แห่งความโชคดี ความมั่งคั่ง และความเจริญรุ่งเรือง ชาวจีนเชื่อว่ามังกรสามารถดึงดูดความโชคดีและขับไล่สิ่งชั่วร้ายออกไป
การควบคุมธรรมชาติ: มังกรมีบทบาทในการควบคุมสภาพอากาศและธรรมชาติ เช่น ฝน พายุ และน้ำ จึงมีความสำคัญต่อการเกษตรกรรมและความอุดมสมบูรณ์ของพื้นที่
สัญลักษณ์แห่งความเป็นนิรันดร์และปัญญา: มังกรจีนมักถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของความยั่งยืนและปัญญา โดยเฉพาะมังกรหวงหลงที่เชื่อว่ามีอำนาจในการเปิดเผยความลับของจักรวาล
สรุปได้ว่ามังกรจีนเป็นสัญลักษณ์ที่ผสมผสานความเชื่อทางศาสนาและวัฒนธรรมที่ลึกซึ้ง ทำให้มีบทบาทสำคัญในชีวิตของชาวจีนทั้งในด้านสังคม การเมือง และการเกษตร