(YAZAR : TARDU ASLANOĞLU)
Bu yazımda özel olarak seçilmiş herhangi bir ülkenin coğrafyasını size aktaracağım. Ülkelerin coğrafyasını 4 bölümle anlatacağım: 1.’si siyasi coğrafya, 2.’si fiziki coğrafya, 3.’sü demografi ve 4. ve sonuncusu diplomatik ilişkiler. Hakkında konuşacağım ilk ülke Almanya olacak çünkü Almanya, Avrupa tarihi boyunca çok önemli bir yere sahip oldu ve günümüz kültürü ve teknolojisine sayısız katkı sağladı. Herkes Schnitzel, Haribo, Lederhosen ve bira gibi klişeleri biliyor ama Almanya hakkında bilinmeyen çok daha fazla şey var.
1) POLİTİK COĞRAFYA
Almanya, Orta Batı Avrupa’da bulunmakta ve Danimarka, Hollanda, Belçika, İsviçre, Lüksemburg, Avusturya, Çek Cumhuriyeti (artık Çekya olarak biliniyor) ve Polonya ile olmak üzere 9 ülkeyle sınırı vardır. Ayrıca Kuzey Denizi ve Baltık Denizi’nde de kıyıları vardır ve 50 kadar da adaları bulunur. Almanya, ABD gibi bir Federal ülkedir ve 16 eyaleti (Almanca: Bundesländer) ve hepsinin de kendilerine ait anayasaları vardır. Bunlardan üçü de şehirlerdir: başkent Berlin, Hamburg ve Bremen. İlginç Bilgi: Aşağı Saksonya Eyaleti coğrafik olarak Saksonya Eyaleti’nden daha yukarıdadır.
Almanya’da bir çok ilginç sınır anomalileri vardır. Mesela Avusturya sınırında Jungholz bölgesi Avrupa’nın az bulunan dörtlü nokta bölgelerinden biridir. 300 kadar kişi diğer Avusturya ile sadece bir kaç metrelik bir koridor ile Sorgschrofen Dağı’nın tepesinde bağlanıyor.
Almanya kendi içinde de ilginç çünkü her eyalet birbirinden her şekilde kültürel olarak farklı. Yani Bavyeralılar, Schleswig-Holsteinerlılardan çok farklı olacaktır. Bunların hepsi eski ve yeni tarihle alakalı. Çok kısaca anlatmak istersem: Roma’ya karşı savaşan Germanik ve barbar krallıklar bölgede siyasi birliğin oluşmasını engelledi. Sonra Karolenj Kralı Şarlman tüm bölgeleri ele geçirdi ve sonra üç krallığa ayrıldı. Varisi 1. Otto İtalyan bir prensesle evlenerek Kutsal Roma İmparatorluğu’nu kurdu. Asıl Roma’yla ilgisi olmamasına rağmen 300 kadar parça parça prenslik ve krallık oluşturdu. Brandenburglular Prusya ve Habsburglar Avusturya oldu. Yüzyıllar geçti ve Napolyon’dan sonra 19.Yüzyılda Alman milliyetçiliği oluştu ve 1871’de Otto von Bismarck ilk birleşik alman ülkesi olan Alman İmparatorluğu ya da 2. Reich’ı kurdu. Hızlıca koloniler yapmaya çalıştılar ve bu yüzden tüm bu ülkeler bir ara Almanca konuştu.
1914’te 1. Dünya Savaşı çıktı, 1918’de kaybettiler ve monarşi bitti. 1919 Versay Antlaşması bir sürü toprak ve para kaybettirdi. Naziler Hitler ile birlikte Almanya’yı megalomanyak bir diktatörlüğe çevirdi. 2. Dünya Savaşı oldu. Yine kaybettiler ve Batılı Müttefikler (ABD, BK ve Fransa) ve Sovyetler Birliği Almanya’yı ikiye ayırdı. Sovyet kısmı Alman Demokratik Cumhuriyeti ve batı kısmı Federal Alman Cumhuriyeti oldu. 1990’da birleştiler ve bugünkü Almanya. Eski Sovyet eyaletleri 40 yılda diğerlerinden farklılaştı ve daha sosyalist bir ekonomik yapıdaydı. Doğu Almanya’da hala sovyet stili küp apartman binaları vardır. Ayrıca yanda da görüldüğü gibi Batı ve Doğu Berlin arasındaki farklılık uzaydan bile belli oluyor. Doğu hala sarı sülfür ampulleri kullanırken batı floresan beyaz lambalar kullanıyor.
Berlin en büyük şehir olsa da en büyük havaalanları Frankfurt, Münih, Düsseldorf ve Berlin Tegel Havaalanı 4. sırada. Ayrıca görüp gitmek isteyebileceğiniz bazı yerler Brandenburg Kapısı, Valhalla, Köln Katedrali, Ulm Minster Kilisesi, Berlin Zafer Anıtı, Marienplatz, Bergama Müzesi ve yüzlerce kaleler. Örneğin Neuschwanstein. Almanya ayrıca dünyada 400’ün üzerinde en çok hayvanat bahçesi sahibi ülke. 1988’de Berlin, 1999’da Weimar ve 2010’da Essen Avrupa kültür başkentleri olmuştu.
2) FİZİKİ COĞRAFYA
Kısacası Almanya’nın fiziki yapısını açıklamak gerekirse ne kadar aşağı inersen o kadar yukarı çıkarsın. Almanya’nın kuzeyi Atlantik Rafı’nda genelde çamurlu düzlüklerle çevrilidir. Gerçekten Neuwerk Adası günün sadece birkaç saatinde ayakla geçişebilir ve sonra okyanus gelip yeniden adaya çeviriyor. En güneye inersen keskin bir şekilde Alpler ile yukarı çıkarsın. En yüksek nokta Zugspitze Avusturya sınırında bulunmaktadır. Almanya büyük bir nehir ağı ile ile doludur. Mesela Spree, Elbe, Weser, Ren ve Tuna nehirleri en büyükleridir. Ülkenin 1/3’ü tarıma elverişli, ve diğer 1/3’ü ormanlık alandır. Yüzyıllar boyunca Alman halkı topraklarını büyük oranda işlediler. En çok tarlalar kuzeyde ve orta düzlüklerde bulunuyor. Ne yazık ki o bölgeler ayrıca Avrupa’nın kasırga bölgesi. Kuzey Kutup Noktası’ndan gelen soğuk ve kuru rüzgarlar ve Balkanlar’dan gelen sıcak ve nemli rüzgarlar arasında kalan Almanya Avrupa’da ortalama en çok kasırga yaşayan ülkedir.
Almanya ekmeklerini o kadar çok severler ki, diğer herhangi bir ülkeden fazla, 300’den fazla tipte ekmek üretirler. Almanlar ağır et yiyenlerdir. Özellikle domuz ve her şekilde pişirmenin yolunu bilirler. 50’den fazla Schnitzel, Rouladen, Saurbraten ve Wurst gibi sosis türleri vardır. Almanya’da herkesin bildiği şeyse biradır. Çekya ve Avusturya’dan sonra dünyanın kişi başı en çok bira tüketen ülkesidir.
Neredeyse 1400 çeşit bira 5000’den fazla marka ile satılır. Bunlardan en eskisi ve hala çalışan en eski bira markası Weihenstephan Benedikt’li rahipler tarafından MS 1040’ta bulunmuştur.
Böyle olunca Almanya’nın doğaya ne kadar önem verdiği anlaşılıyor ve 20 yıl boyunca bir “Yeşil Devrim” içinde. Dünyanın en büyük yüklü güneş enerjisi kapasitesi vardır. En çok ormanlık alan güneyde tepelerin arttığı bölgelerde vardır. Bunlardan en ünlüsü Kara Orman (Schwarzwald) Baden-Württemberg’dedir. Geyik, ayı, yaban domuzu, tilki, rakun ve milli hayvan, kartal, her yerde bulunabilir.
3) DEMOGRAFİ
İlk önce: Almanya’nın nüfusu bugün 83,913,000 kişidir. Avrupa birliğinin en büyük nüfuslu ülkesi ve Avrupa’nın en büyük 2. ülkesidir. Dünyanın ben büyük 4. Gayri safi yurtiçi hasılası vardır. Ülkenin %80’i etnik olarak Almanlar, %12’si Polonyalılar İtalyanlar, Hollandalılar ve diğer Avrupa milletleri, %3,5’i Türkler, %2’si Güney Koreliler, Çinliler ve diğer Asya milletleri ve %2,5’i Amerikalı veya Siyahiler oluşturur. Para birimi olarak Euro ve Cent ve prizler olarak C ve F tipi priz kullanıyorlar. Ayrıca yolun sağ tarafından sürüyorlar.
Eğer Avrupa Birliği bir aile olsaydı Almanya: rehabilitasyondan çıkmış, karısı ve çocuklarıyla barışmış, çok ciddiye aldığı yeni bir hayat tarzına başlamasına rağmen hala geçmişin hayaletleri tarafından uyku bulamayan aile babası olurdu. Almanya hiç kuşkusuz bir güç merkezidir. Bütün Brexit olayından sonra Avrupa Birliği’nin en büyük ekonomisidir ve Avrupa Birliği nüfusunun %16’sını oluşturuyor. Dünyanın en büyük 3. ihracat ve ithalat yapan ülkesi ve ABD’den sonra dünyanın en çok göç alan 2. ülkesi. Almanya yüksek yaşam standartlarına, bedava öğrenime, devlet sübvansiyonlu sağlık hizmetlerine ve devlet tarafından parası sağlanan emekliliğe sahiptir.
Dili öğrenmek biraz karmaşık olabilir çünkü her eyaletin kendine göre aksanı ve ağzı vardır ama standart olarak öğretilen ve konuşulan “Hochdeutsch” ya da Yüksek Almanca’dır. Almanya ayrıca azınlık dilleri olan Danimarkaca, Romence, Sorbçe ve “Plattdeutsch” ya da Alt Almanca’yı korur. Bölgesel olarak kültürel farklılıklara bakarsak 5 bölgeye ayrılabilir.
Rhineland, Orta ve Doğu Almanya, Kuzey Almanya, Baden-Württemberg ve Bavyera. Rhineland en batıda ve daha çok Fransız kültürü tarafından etkilenmiştir ve daha Katoliklik ve karnaval kutlamaları vardır. Doğu Almanya eskiden kendi ülkesiydi ve Sovyetler tarafından etkilendi ve Sorbçe konuşanlar burada bulunur. Kuzey Almanya’nın daha çok Danimarka gibi deniz kıyısı kültürü vardır. Baden-Württemberg’in Swab Kültürü vardır. Swabça o kadar kalın bir dildir ki yarısı diğer Almanca konuşanlara anlaşılır. Son olarak Bavyera kültürü dünyada en çok tanınan ve klişeleşmiş Alman kimliğidir. Genelde yaşlılar ve özel günlerde herkes Lederhosen kıyafetlerini giyer. Ünlü yarı-ahşap evleri ve guguklu saatleri kim unutabilir ki.
Ülkenin %60’ı bir bakıma Hristiyan ve yarısı Katolik ve diğer yarısı Protestandır ve aslında Protestan Reformu Martin Luther ile burada ortaya çıkmıştır. %5’i kadar Türk nüfusundan Müslüman ve kalanları genellikle Agnostik, Dinsiz ve Yahudi’dir.
Almanya’da tüm çocukların 10 yaşına kadar devlet okula gider ve sonra ortaokul ve lise için üç seçenekleri olur. “Gymnasium”lar dil, matematik ve bilime üniversiteler için ağırlık veriyor. “Realschule”ler ona benzer bir sisteme sahip ve “Hauptschule”ler de özel yetenekler gösteren öğrencilerin özelliklerine odaklanmaları için okullardır.
Almanya’nın ayrıca müzik marketi Avrupa’nın en büyüğü ve ABD ile Japonya sonrasında dünyanın 3. en büyüğüdür. Kendilerini ve kültürlerini müzikle aktarmaya bayılırlar ve 130 tane milli orkestra vardır. Eğer merak ediyorsanız artık Nazi bayrağı ve Mein Kampf bulundurmak yasak değil.
Bazı ünlü Almanlar şunlardır: Albrecht Dürer, Caspar David Friedrich, Johannes Gutenberg, Johann Sebastian Bach, Beethoven, Karl Friedrich Gauss, Karl Benz, Albert Einstein, Johannes Kepler, Johann Wolfgang Von Goethe, Friedrich Schiller, Michael Schumacher, Alexander Von Humboldt, Karl Marx ve Friedrich Engels.
4) DİPLOMATİK İLİŞKİLER
Almanlar’ın böbürleneceği bir şey varsa o da diplomasidir. Alman pasaportu dünyanın en çok vizesiz ülkesini bulundurur. Yani anlayabilirsiniz ki Almanya nasıl ilişki kurulacağını iyi biliyor.
Almanya nasıl arkadaş edileceğini bilir. 220’den fazla diplomatik görevleri, 350’den fazla onur konseyleri ve Avrupa Birliği’nde aşırı güçlü ve önemli bir pozisyonları vardır. En yakın Afrika’dan arkadaşları Namibya'dır. Eski bir Alman kolonisi olan Namibya Almanya ile hala ilişkilerini bozması ve Almanca hala konuşulan bir dildir. Hindistan ve Güney Kore çok yakın Asyalı arkadaşlardır. Hindistan Doğu ve Batı Almanya’yı da savundu ve yardım etti. Güney Kore ve Almanya biribirilerini Asyalı ve Avrupalı versiyonları gibi görüyorlar. Her zaman biribirilerinin kültürlerine ve ideolojilerine saygı duyarlar ve severler. Bir sürü Güney Koreli, Kore Savaşında Almanya’ya çalışmaya ve öğrenmeye gitti.
ABD Avrupa Birliği dışındaki en yakın arkadaşıdır ve Amerikalıların %30’unun Alman ataları vardır. 2. Dünya Savaşı'ndan sonra Marshall Planı Almanya’nın ayakta durmasını sağladı. Almanya, İsrail’in kurulması konusunda büyük bir rol oynadı çünkü Holokost’tan sonra en azından bunu yapabilirlerdi. Türkiye herhalde en yakın Ortadoğu partneridir ve Türkler Almanya’nın en büyük Asyalı demografisini oluşturur. Ama en ve en yakın arkadaşları komşularıdır yani bölgelerine göre müttefikleri vardır. Mesela Bavyeralılar Avusturya'yla, Baden-Württemberliler İsviçrelilerle, Doğu Almanya’nın Slav ülkelerle ilişkileri iyidir, Ren Bölgesi Lüksemburg, Belçika, Fransa ve Hollanda ile çok yakın ve son olarak Kuzey Almanya Danimarka’ya yakınlık hisseder. Fransa, Almanya'nın karısı gibidir, ikisi ilk önce kızgın başladı ama sonra birbirlerine aşık oldular.
Sonuç olarak aslında Alman kabileler binlerce yıldır var olduysa da birleşik bir Alman ülkesi çok kısa bir süre öncesine kadar var olmamıştı ve o zamanda bu zamana kadar Almanlar bir sürü dram ve devrim niteliğinde tarihi olayla karşılaştılar ama yine de çok çalışma ve kararlılıkla dünyanın süper güçlerinden biri oldu.
KAYNAKLAR:
● https://www.lonelyplanet.com/germany
● https://www.wikizero.com/
● https://www.britannica.com/
● https://kids.nationalgeographic.com/
● http://germanculture.com.ua/germany-facts/german-geography/
● https://www.worldatlas.com/webimage/countrys/europe/germany/deland.htm
RESİMLER:
https://www.planetware.com/i/map/D/germany-the-lander-map.jpg
http://themagiscian.com/wp-content/uploads/2014/10/complexborderzoomedin.png
https://c1.staticflickr.com/9/8320/7973406814_60d7d77593_b.jpg
https://cdn.guff.com/site_1/media/16000/15715/items/20c3f2b53378be5e21a413fc.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/Deutsche_Kolonien.PNG/1200px-Deutsche_Kolonien.PNG
https://m.dw.com/image/44906534_7.png
https://cdn.britannica.com/93/20293-050-72F04DDC/Costumes-masks-celebrations-pre-Lenten-Germany-Rottweil.jpg
http://www.freeworldmaps.net/europe/germany/germany-map-physical.jpg
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/67/Reisepass_2017.jpg/190px-Reisepass_2017.jpg
https://www.auswaertiges-amt.de/blob/2206626/98ec1bc1381fd126563f82e6c9669a09/unifil-bild-data2.jpg
https://www.telegraph.co.uk/content/dam/news/2019/01/22/TELEMMGLPICT000186301648_trans_NvBQzQNjv4BqajCpFXsei0OXjDFGPZkcdKyo-8iaQIeBEKedOUOsuDA.jpeg