4.2

• Makromolekul ialah sebatian yang besar dan kompleks.

• Kebanyakan makromolekul ialah polimer yang terdiri daripada molekul-molekul kecil yang dikenali sebagai monomer (binaan asas).

• Karbohidrat, protein dan asid nukleik merupakan molekul polimer sebatian organik.

• Karbohidrat merupakan sebatian organik yang terdiri daripada unsur karbon (C), hidrogen (H) dan oksigen (O) dalam nisbah 1:2:1 dan formula kimia (CH₂O)_n.

Terdapat tiga jenis karbohidrat iaitu monosakarida (gula ringkas), disakarida dan polisakarida (gula kompleks).

Monosakarida (gula ringkas)

1. Unit asas karbohidrat.

2. Merupakan gula penurun.

   • Mempunyai kuasa penurunan iaitu berupaya memindahkan hidrogen (atau elektron) kepada sebatian lain. Proses ini dinamakan penurunan. Apabila monosakarida dipanaskan dalam larutan Benedict, monosakarida akan menurunkan kuprum (II) sulfat biru kepada mendakan kuprum (I) oksida yang berwarna merah bata dan tidak larut dalam air.

3. Rasanya manis, boleh membentuk hablur dan larut dalam air.

4. Contoh:

   • Glukosa dalam tumbuhan seperti padi dan gandum serta buah-buahan seperti anggur.

   • Fruktosa dalam madu dan buah-buahan manis.

   • Galaktosa dalam susu.

5. Kebanyakan polisakarida terbentuk daripada glukosa.

Disakarida

1. Terhasil apabila dua molekul monosakarida bergabung secara kondensasi.

   • Kondensasi ialah satu proses yang melibatkan penyingkiran satu molekul air apabila satu ikatan terbentuk di antara dua molekul monosakarida.

2. Boleh diuraikan kepada unit monosakarida secara hidrolisis.

   • Hidrolisis ialah tindak balas yang melibatkan penambahan satu molekul air apabila ikatan disakarida terputus.

3. Contoh:

   • Maltosa dalam bijirin.

   • Laktosa dalam susu.

   • Sukrosa dalam tebu, buah-buahan manis dan gula bit.

4. Maltosa dan laktosa ialah gula penurun manakala sukrosa adalah gula bukan penurun.

Polisakarida

1. Gula kompleks yang besar.

2. Terbentuk melalui proses kondensasi beratus-ratus monosakarida untuk membentuk rantai molekul panjang yang dipanggil polimer.

3. Tidak larut air kerana molekulnya besar, tidak manis, tidak menghablur.

4. Boleh diuraikan melalui hidrolisis dengan bantuan asid cair, pendidihan dan tindakan enzim.

5. Contoh:

   • Selulosa ialah rangkaian glukosa yang membentuk polimer linear. Ia membentuk dinding sel tumbuhan.

   • Kanji ialah rantai polimer berlingkar dalam bentuk berpilin. Ia adalah simpanan utama dalam tumbuhan dan boleh didapati dalam kloroplas.

   • Glikogen ialah polimer bercabang. Ia adalah simpanan utama dalam sel otot dan sel hati haiwan.

   • Kitin digunakan sebagai benang pembedahan.

1. Sebagai sumber tenaga. Contoh: glukosa

2. Sebagai simpanan makanan. Contoh: glikogen dalam sel haiwan dan kanji dalam sel tumbuhan

3. Sebagai struktur sokongan. Contoh: selulosa pada dinding sel tumbuhan.

4. Untuk membentuk rangka luar serangga. Contoh: kitin.