พินัยกรรม
พินัยกรรม
พินัยกรรม คือ การกำหนดเผื่อตายในเรื่องทรัพย์สินของบุคคล โดยกฎหมายบัญญัติว่า บุคคลใด
จะแสดงเจตนาโดยพินัยกรรมกำหนดการเผื่อตายในเรื่องทรัพย์สินของตนเอง เพื่อให้เกิดเป็นผลบังคับได้ตาม
กฎหมายเมื่อตาย เช่น ยกทรัพย์มรดกให้ผู้ใด หรือตั้งผู้จัดการมรดก
คุณสมบัติของผู้ทำพินัยกรรม
1. อายุครบ 15 ปีบริบูรณ์
2. บุคคลที่ถูกศาลสั่งเป็นบุคคลไร้ความสามารถทำพินัยกรรมไม่ได้
3. พยานในพินัยกรรมต้องไม่เป็นผู้เยาว์ วิกลจริต ใบ้ หูหนวก ตาบอด 2 ข้าง หรือไร้ความสามารถ
แบบของพินัยกรรม การทำพินัยกรรมต้องทำเป็นหนังสือ โดยมี 3 รูปแบบ คือ
1. พินัยกรรมแบบผู้ทำเขียนเอง ผู้ทำพินัยกรรมเขียนด้วยลายมือตนเองทั้งฉบับ ลงลายมือชื่อ
วัน เดือน ปี ที่ทำพินัยกรรม
2. พินัยกรรมแบบผู้ทำไม่ได้เขียนเอง ต้องทำเป็นหนังสือลงวันที่ เดือน ปี ที่ทำ ผู้ทำพินัยกรรม
ลงชื่อไว้ด้วย มีพยานรับรอง 2 คน ถ้าผู้ทำพินัยกรรมเขียนหนังสือไม่ได้ ใช้นิ้วหัวแม่มือขวาพิมพ์ลายนิ้วมือแทน
การลงลายมือชื่อ
3. พินัยกรรมแบบเอกสารฝ่ายเมือง พินัยกรรมแบบนี้ต้องให้ทางเขดหรืออำเภอทำพินัยกรรม
ให้พร้อม ลงชื่อไว้ในพินัยกรรมพร้อมกับพยาน 2 คน ทางอำเภอหรือเขตเป็นผู้เก็บพินัยกรรมไว้ เมื่อผู้ทำพินัย
กรรมตาย ผู้รับมรดกไปขอรับได้
ผู้จัดการมรดก เมื่อเจ้าของมรดกตาย ผู้รับพินัยกรรมหรือทายาทผู้มีสิทธิ์รับมรดก มีสิทธิให้ศาล
แต่งตั้งผู้จัดการมรดก ทำหน้าที่รวบรวมทรัพย์มรดกมาแบ่งให้ผู้รับมรดกตามพินัยกรรม รวมทั้งชำระหนี้สิน
ของผู้ตายให้กับเจ้าหนี้ ทรัพย์มรดกที่เหลือให้แบ่งให้ทายาทต่อไป แต่ถ้าหนี้สินมีมากกว่ากองมรดก เจ้าหนี้จะ
บังคับให้ทายาทให้หนี้แทนไม่ได้
อายุความฟ้องร้องในเรื่องมรดก มีกำหนด 1 ปี หลังเจ้ามรดกตาย
ในท้องที่ 4 จังหวัดภาคใต้ของไทย คือ ปัตตานี นราชิวาส ยะลา และสตูล เป็นจังหวัดที่มีคนไทยถือศาสนาอิสลามมาก จึงมี พ.ร.บ. การใช้ฎหมายอิสถามใน 4 จังหวัดภาคใต้ พ.ศ. 2489 ทำให้มีกฎหมายแพ่งเกี่ยวกับครอบครัวและมรดก ที่มีชาวอิสถามเป็นคู่กรณี โดยมีดาโต๊ะยุติธรรม (ข้าราชการตุลาการประเภทหนึ่ง)นั่งพิจารณาคดีพร้อมผู้พิพากษาในการพิจารณาคดีของศาลชั้นต้น โดยให้ดาโต๊ะยุติธรรมวินิจฉัยชี้ขาดกฎหมายอิสถาม และลงลายมือชื่อในคำพิพากษา โดยอุทธรณ์หรือฎีกาไม่ได้