Embedded Files
Learning Competency for Active Citizenship:
Examine the implications of violating human rights to enhance learners' ideas on different values, rights, and duties of citizens in a democratic socitety. (Nasusuri ang epekto ng paglabag sa karapatang pantao )
PAKSA: KAHALAGAHAN SA PAGGALANG NG KARAPATANG PANTAO
Ipinapakita ng kasaysayan ng mundo na ang karapatan ng tao ay hindi palaging magagamit sa lahat. Sa nakaraan, ito ay limitado sa isang maliit na bilang at nakasalalay sa katayuan at lugar ng isang tao. Ang pagpapalaya sa mga alipin at pagbibigay ng kalayaan sa relihiyon sa Persia ay isang mahalagang hakbang sa kasaysayan ni Cyrus the Great. Ito ang unang pagsisikap na makamit ang kapayapaan.
Gayunpaman, ang pandaigdigang kaguluhan ay nagpapatuloy sa kabila ng mga pagsubok ng maraming lider at bansa na makamit ang kapayapaan. Kaya, nabuo ang isang pandaigdigang kasunduan sa karapatang pantao na ngayon ang ating gabay. Gayunpaman, mayroong isang malaking tanong na nananatili: kung marami pa rin sa ating mga kababayan ang hindi nakakaranas ng isang matiwasay, malaya, at makataong pamumuhay, talagang mayroon tayong kapayapaan?
Ang paggalang sa karapatang pantao ay isang moral na obligasyon para sa ating lahat, higit pa sa simpleng pagsunod sa batas. Ipinapakita nito ang pagkilala sa dignidad ng bawat tao anuman ang kanyang relihiyon, kasarian, lahi, estado ng buhay, o paniniwala. Sa panahon ngayon, kung saan patuloy na laganap ang diskriminasyon, karahasan, at pang-aabuso, ang pagpapalaganap ng kamalayan at pagkilos para sa karapatang pantao ay nagiging mas mahalaga.
Ang pag-unlad at kapayapaan ay mas malapit kung ang isang lipunan ay nagpapahalaga sa karapatan ng bawat tao. Ang mas mapayapang at makatarungang mundo na matagal na nating inaasam ay makakamit kung ang bawat isa ay kikilalanin at igagalang, hindi lamang bilang miyembro ng lipunan kundi bilang isang kapwa tao.
KOGNITIBONG ESTRATEHIYA TUNGO SA AKTIBONG MAMAMAYAN
Konseptong Mapa (Concept Mapping)- Hinihikayat ng gawain ang mga mag-aaral na mag-isip nang mabuti tungkol sa mga isyu sa karapatang pantao na nakakapagpausbong ng pagiging aktibong mamamayan sa pamamagitan ng estratehiyang kognitbo. Hinahayaan nito na mag-isip ang mga mag-aaral kung paano nauugnay ang mga paglabag sa karapatang pantao sa kalagayan ng lipunan habang gumagawa sila ng konseptong mapa. Natututunan nila ang tungkol sa mga dahilan at epekto ng mga paglabag, na mahalaga sa pag-unawa sa kanilang tungkulin bilang mga mamamayan. Pinahuhusay nito ang kanilang mga lohikal na kakayahan sa pag-iisip at ang kanilang kakayahang lumikha ng mga matalinong pananaw tungkol sa mga isyung panlipunan. Dahil dito, mas maunawaan nila kung paano protektahan ang karapatang pantao. Ang kamalayan na ang pagiging mamamayan ay nagdudulot ng mga responsibilidad ay nagbubukas ng kritikal na pag-iisip. Sa pangkalahatan, ang aktibidad ay tumutulong sa mga mag-aaral na maging mulat, mapanuri, at isang makabuluhang kalahok sa lipunan. I-expand ang bahagi ito upang makita ang gabay para sa mga guro sa pagsasagawa ng aktibidad na ito.
KONSEPTO KONEK!
HAKBANG NG GAWAIN BILANG GABAY NG GURO
Panuto:
Bumuo ng konseptong mapa na may tatlong pangunahing bahagi:
Paglabag sa Karapatang Pantao (Gitnang konsepto)
Mga Epekto (Unang sangay)
Aksyon ng Aktibong Mamamayan (Ikalawang sangay)
Sa loob ng mapa, isama ang sumusunod:
Tatlong uri ng karapatang madalas nilalabag (Hal. karapatang mabuhay, karapatang makapagsalita, karapatang makapili ng relihiyon)
Hindi bababa sa limang epekto (Hal. takot sa lipunan, kawalan ng tiwala sa pamahalaan, kaguluhan, diskriminasyon, kahirapan)
Mga mungkahing aksyon na maaaring gawin ng isang aktibong mamamayan (Hal. pagsali sa mga kampanya, pagboto, pakikilahok sa mga talakayan, pagsusulat sa opinyon, pagtuturo ng karapatan)
Ipakita ang kaugnayan ng bawat ideya sa pamamagitan ng linya at label (Hal. sanhi, bunga, solusyon, hakbang, tungkulin).
Gamitin ang sumusunod na format ng output:
Maaaring gumamit ng bond paper o cartolina.
Ipakulayan ang mga bahagi ayon sa antas:
🔵 Paglabag (Asul)
🔴 Epekto (Pula)
🟢 Aksyon (Berde)
Gabay na Tanong:
Ano-ano ang karaniwang karapatang nilalabag sa ating bansa?
Ano ang epekto ng mga ito sa indibidwal at sa lipunan?
Bilang kabataan, paano ka maaaring tumugon sa mga paglabag na ito?
Anong mga konkretong hakbang ang nagpapakita ng aktibong pagkamamamayan?
2. Problem-Solving - Ang gawaing ito ay isang makabuluhang paraan upang linangin ang aktibong pagkamamamayan ng mga mag-aaral gamit ang buong proseso ng cognitive domain. Sa pamamagitan ng pagsuri sa mga makatotohanang sitwasyon ng paglabag sa karapatang pantao, nahahasa ang kanilang kaalaman, pag-unawa, at kakayahang mag-isip nang kritikal. Ang bawat bahagi ng aktibidad—mula sa pagkilala sa isyu, pagsusuri ng mga sanhi at epekto, hanggang sa pagbuo ng konkretong solusyon—ay humihikayat sa mag-aaral na makita ang sarili bilang may papel sa pagbabago. Hindi lamang nila natutunan ang teorya ng karapatang pantao, kundi natututo rin silang tumindig, magpahayag, at magpanukala sa mga isyung panlipunan. Sa proseso ng pagsagot, nakikilahok sila sa pampublikong diskurso, gamit ang talino at prinsipyo upang itaguyod ang katarungan at dignidad. Ang ganitong uri ng gawain ay naghuhubog ng mamamayang mapanuri, makatao, at handang makialam para sa ikabubuti ng kapwa at lipunan. Sa kabuuan, ang problem solving activity ay hindi lamang akademikong gawain, kundi paghahanda sa tunay na buhay bilang aktibong mamamayan. I-expand ang bahagi ito upang makita ang gabay para sa mga guro sa pagsasagawa ng aktibidad na ito.
I-bida ang Solusyon!
Hakbang sa Aktibi (Gabay ng Guro)
Panuto:
Bumuo ng apat na grupo sa klase. Bawat grupo ay bibigyan ng isang sitwasyon kung saan may paglabag sa karapatang pantao. Gamit ang kasanayan sa pagsusuri at paglutas ng suliranin, sagutin ang mga tanong sa ibaba at ihanda ang isang presentasyon para sa klase.
MGA SITWASYON
Si Arnel ay 14 taong gulang at nagta-trabaho sa isang pagawaan ng kasuotan sa isang lungsod. Araw-araw siyang gumigising ng alas-4 ng umaga upang makapasok bago mag-alas-6. Hindi siya pinapayagang umuwi hanggang alas-8 ng gabi, at madalas ay hindi pa siya nakakakain ng maayos. Dahil wala siyang birth certificate at hindi siya nag-aaral, hindi siya tinatanggol ng batas. Pinagbantaan pa siya ng kanyang amo na kung magsusumbong siya, hindi lang siya ang matatanggal kundi pati ang ibang batang katrabaho niya. Nananatiling tahimik si Arnel, sa kabila ng matinding pagod at pagnanais na makabalik sa paaralan.
Ang Barangay Sta. Lucia ay isang matahimik na komunidad na matagal nang naninirahan sa gilid ng ilog. Bigla silang pinuntahan ng mga bulldozer at armadong kawani ng gobyerno upang palayasin. Wala silang natanggap na abiso o alternatibong matitirhan. Ang iba ay napilitang matulog sa bangketa, at ang ilan ay nagsiksikan sa evacuation center na kulang sa tubig, pagkain, at kalinisan. Habang sinasabi ng mga opisyal na ito raw ay bahagi ng “development project,” wala ni isang opisyal na tumugon sa mga hinaing ng mamamayan. Hanggang ngayon, hindi pa rin nila alam kung ano ang plano para sa kanila.
Si Aisha ay isang Grade 10 student na lumipat sa bagong paaralan. Unang araw pa lang ay pinuna na ng guro ang kanyang pananamit—mahaba at may takip sa ulo—na bahagi ng kanyang paniniwalang Islam. Kinausap siya ng principal at sinabing kung hindi siya susunod sa "standard uniform policy" ay hindi siya papayagang makapasok. Ipinaliwanag ni Aisha ang kanyang panig ngunit tila bingi ang administrasyon. Dahil dito, huminto muna siya sa pagpasok at ngayon ay nalulumbay at natatakot na hindi na makabalik sa pag-aaral. Wala rin siyang sapat na lakas ng loob upang magsalita, sapagkat iniisip niyang siya lang ang ganito ang karanasan.
Si Miguel ay 19 anyos at isang lider ng samahan ng kabataan sa kanilang bayan. Nang malaman niyang may iregularidad sa paggasta ng pondo ng kanilang barangay, nangalap siya ng datos at naglunsad ng mapayapang kilos-protesta sa harap ng munisipyo. Bitbit nila ang mga placard na may panawagang "I-audit ang pondo" at "Tama na ang korapsyon." Hindi inaasahan ni Miguel na sa halip na pakinggan, siya ay dinampot ng mga pulis at inakusahan ng "pagpapalaganap ng kaguluhan." Isinailalim siya sa 3 araw na detensyon nang walang malinaw na kaso. Habang nakakulong, inulan siya ng banta sa social media at siniraan ng lokal na pamahalaan. Ngunit naninindigan si Miguel: "Ang kabataan ay may karapatang magsalita."
GABAY NA TANONG:
Ano ang karapatang pantao na nilabag sa sitwasyon?
Bakit ito maituturing na paglabag sa karapatang pantao?
Paano naaapektuhan ang tao o komunidad dahil sa paglabag na ito?
Ano ang ugat ng problema? Sino ang may pananagutan?
Bilang isang aktibong mamamayan, anong mga hakbang ang maaari ninyong imungkahi upang matugunan ang paglabag?
Sa inyong palagay, alin sa mga mungkahing hakbang ang pinakaepektibo? Bakit?
Ang bawat grupo ay maghahanda ng maikling presentasyon (poster, role play, infographic, o oral report) at mungkahing solusyon o kampanya para maprotektahan ang karapatang pantao sa sitwasyong ibinigay.
APEKTIBONG ESTRATEHIYA TUNGO SA AKTIBONG MAMAMAYAN
1. Pag-akses sa midyang digital - Ang gawain na ito ay nakatutok hindi lamang sa pag-unawa ng mga konsepto ng karapatang pantao, kundi sa pagdama at pagpapahalaga sa mga isyung panlipunan. Sa pamamagitan ng paggamit ng digital media at pagbibigay ng personal na repleksyon, hinahamon ang mga mag-aaral na makiramay sa kalagayan ng mga biktima ng paglabag sa karapatang pantao. Ang kanilang damdamin—galit, lungkot, pagkabahala o pag-asa—ay nagiging gatong sa makataong pagkilos. Sa ganitong paraan, hindi lamang sila nanonood o nagbabasa ng impormasyon, kundi nagmumuni-muni at tumutugon batay sa kanilang konsensya. Ito ay pundasyon ng active citizenship—ang pagkilos para sa kapakanan ng nakararami, kahit sa simpleng paraan tulad ng pagbabahagi ng adbokasiya online. Nahuhubog ang kanilang moral at panlipunang pananagutan bilang kabataan sa isang demokratikong lipunan. Kaya, sa pamamagitan ng affective domain, naisasabuhay nila ang pagiging responsableng mamamayan. I-expand ang bahagi ito upang makita ang gabay para sa mga guro sa pagsasagawa ng aktibidad na ito.
#KARAPATAN
Panuto:
Ang mga mag-aaral ay magsasaliksik ng isang aktwal na kaso ng paglabag sa karapatang pantao mula sa isang mapagkakatiwalaang online na news site, blog, o social media post (hal. GMA News, Rappler, Inquirer, Human Rights Watch PH). Tiyaking ito ay may malinaw na detalye at may epekto sa mga mamamayan.
Gumawa ng isang maikling social media post (gamit ang format ng Facebook, Twitter/X, o Instagram caption) na:
Maglalarawan sa isyu (maaaring gumamit ng maikling sipi o datos)
Magpapahayag ng iyong damdamin bilang kabataan tungkol sa isyung ito
Maglalaman ng isang personal na panawagan o solusyon (hal. pag-educate sa kapwa, paglahok sa petisyon, online forum, etc.)
Magtatapos sa isang orihinal na hashtag na nagtataguyod sa karapatang pantao
(Halimbawa: #BosesNgBayan, #KarapatanHindiKarahasan)
I-presenta ito sa klase gamit ang digital slide (Canva, PowerPoint, o Google Slides), ipaliwanag:
Bakit mo pinili ang isyung ito?
Ano ang epekto nito sa iyo bilang isang kabataang mamamayan?
Paano mo nais hikayatin ang kapwa kabataan na kumilos?
Karagdagang Hamon (Opsyonal):
I-post ito sa sariling social media (kung pinahihintulutan) at kumuha ng screenshot ng mga reaksyon at komento bilang ebidensya ng epekto ng iyong adbokasiya.
2. Repleksyon - Nakakatulong ang gawaing ito sa paglinang ng active citizenship sa pamamagitan ng affective domain dahil hinihikayat nito ang mga mag-aaral na damhin at unawain ang epekto ng paglabag sa karapatang pantao. Sa pamamagitan ng repleksyon, nalilinang ang empatiya—ang kakayahang makiramay sa mga biktima ng paglabag sa karapatan. Habang sinusuri nila ang mga isyu, nabubuo ang personal na paninindigan sa katarungan at dignidad ng tao. Ito ay mahalaga upang magkaroon sila ng malalim na motibasyon na kumilos at makibahagi sa mga gawaing panlipunan. Ang emosyonal na koneksyon ay nagtutulak sa kanila na hindi lamang makaintindi kundi makilahok sa pagresolba ng mga suliranin ng lipunan. Sa ganitong paraan, lumalago ang malasakit, pananagutan, at pakikilahok na batayan ng aktibong pagkamamamayan. Ang affective domain ay nagsisilbing tulay mula sa damdamin tungo sa makabuluhang pagkilos para sa kapwa at bayan.
PRAGMATIKONG ESTRATEHIYA TUNGO SA AKTIBONG MAMAMAYAN
1. Paglilingkod sa isang organisasyong pangkabataan- Ang gawaing pinamagatang "Karapatan Natin, Responsibilidad Natin" ay nakapagpapausbong ng active citizenship sa pamamagitan ng pragmatikong domeyn dahil hinihikayat nito ang mga mag-aaral na kumilos batay sa kanilang natutunan. Sa halip na manatili lamang sa teorya, pinapaunlad nito ang kakayahan nilang makilahok sa mga konkretong solusyon sa isyung panlipunan. Sa paggawa ng kampanyang pangkabataan, natututo silang magplano, makipag-ugnayan, at magpatupad ng mga proyektong may layuning pangkomunidad. Dito, napapalakas ang kanilang kamalayang panlipunan at responsibilidad bilang mga mamamayan. Ang aktibidad ay nagbibigay ng pagkakataon na maging bahagi ng pagbabago sa paaralan at lipunan. Sa pagsali sa Youth Council at paglikha ng kampanya, nahuhubog ang kanilang pakikilahok sa demokratikong proseso. Sa kabuuan, ang aktibidad ay nagsisilbing tulay mula sa pag-unawa patungo sa pagkilos—na siyang esensya ng aktibong pagkamamamayan sa ilalim ng pragmatic domain. I-expand ang bahagi ito upang makita ang gabay para sa mga guro sa pagsasagawa ng aktibidad na ito.
"Karapatan Natin, Responsibilidad Natin"
Hakbang sa Pagsasagawa ng Gawain (Gabay ng Guro)
Layunin:
Makabuo ang mga mag-aaral ng isang konkretong kampanya na ipatutupad ng kanilang Youth Council (SSG/SPG o Barkada Kontra Droga, atbp.) na layuning itaas ang kamalayan tungkol sa mga epekto ng paglabag sa karapatang pantao at hikayatin ang kapwa kabataan na maging aktibong tagapagtanggol ng karapatan ng bawat isa.
Panuto:
Hatiin ang klase sa 5-6 na grupo.
Bawat grupo ay gaganap bilang Youth Council Action Committee.
Gumawa ng isang kampanyang pangkabataan na may temang: “Itaguyod ang Karapatan, Tungkulin ng Kabataan!”
Sa kanilang output, kailangang ilahad ang mga sumusunod:
Isang napiling isyu o paglabag sa karapatang pantao (hal. cyberbullying, diskriminasyon, child labor, karahasan sa tahanan, atbp.)
Maikling pagsusuri sa epekto nito sa indibidwal, pamilya, at lipunan.
Isang aktwal na proyekto o aktibidad na isusulong ng Youth Council (hal. poster-making contest, symposium, youth-led forum, outreach program, info-drive, social media challenge, school pledge).
Timeline at simpleng plano ng implementasyon.
Mga inaasahang resulta (impact sa kamalayan at kilos ng mga kabataan).
Iprisent ang kanilang kampanya sa klase sa pamamagitan ng creative presentation tulad ng:
Maikling role-play ng kampanya
Visual presentation (cartolina, digital slides, video, spoken poetry)
Paglalathala ng info poster sa bulletin board ng paaralan
2. E-Portfolio - Sa paggawa ng e-portfolio, ang mga mag-aaral ay hindi lamang nagdodokumento ng kanilang kaalaman kundi ipinapakita rin ang kanilang aktwal na pakikilahok sa mga isyung panlipunan. Dito nila inilalahad ang mga konkretong hakbang na kanilang isinagawa upang labanan ang paglabag sa karapatang pantao—tulad ng digital campaigns, online forums, o community projects. Sa pamamagitan ng e-portfolio, naipapamalas ang kakayahan nilang magplano, magsagawa, at magsuri ng mga gawaing may tunay na epekto sa komunidad. Ito rin ay nagsisilbing ebidensiya ng kanilang pagiging aktibong mamamayan na kumikilos hindi lamang para sa sarili kundi para sa kapwa. Sa ganitong paraan, ang e-portfolio ay hindi lamang proyekto, kundi isang buhay na patunay ng kanilang malasakit at pagkilos para sa karapatang pantao. Kaya’t ang e-portfolio ay isang mabisang kasangkapan ng pragmatic domain na nag-uugnay sa kaalaman, damdamin, at makabuluhang pagkilos tungo sa makatao at makatarungang lipunan. I-expand ang bahagi ito upang makita ang gabay para sa mga guro sa pagsasagawa ng aktibidad na ito.
"KARAPATANG PANTAO FILES"
Hakbang sa Pagsasagawa ng Gawain
Hakbang sa Gawain:
Panuto:
Pananaliksik
Pumili ng isang tunay na kaso ng paglabag sa karapatang pantao sa Pilipinas (hal. sapilitang pagkawala, extrajudicial killing, diskriminasyon, karahasan sa kababaihan o kabataan, atbp.).
Gamitin ang mga mapagkakatiwalaang sanggunian sa pagkalap ng impormasyon (balita, ulat ng CHR, NGO reports, atbp.).
Paglalapat
Gumawa ng maikling digital presentation (video o infographic) na naglalaman ng:
Buod ng kaso
Mga epekto sa biktima, pamilya, at komunidad
Reaksyon mo bilang mamamayan
Inisyatibong maaari mong gawin bilang mag-aaral upang makatulong (hal. online petition, educational post, pagtulong sa awareness campaign).
Pagpapahayag
I-upload ang iyong output sa iyong E-Portfolio platform (Google Site, Canva site, o PowerPoint na may link sa Google Drive).
Isama ang isang maikling "Refleksyon ng Mamamayan" — isang talata na nagsasaad kung paano mo nakikita ang iyong sarili bilang tagapagtanggol ng karapatang pantao.
Rubrik ng Pagtataya:
Pamantayan Puntos
Nilalaman at pagsusuri 30
Orihinalidad at pagkamalikhain 20
Aplikasyon ng natutunan 30
Refleksyon at damdamin 20
Kabuuan 100
I-click ang STUDENT ACTIVITY SHEET upang pagtungo sa pahina na iyon.
Page updated
Report abuse