ประวัติและชีวิตที่ผูกพันกับ "กรุงเก่า" 

       ดร.ปรีดี เกิดในครอบครัวชาวนา-พ่อค้าเรือสำเภา บิดาคือ นายเสียง พนมยงค์ และมารดาคือ นางลูกจันทน์ พนมยงค์ ท่านเกิดบนเรือนแพที่จอดอยู่ริมแม่น้ำหน้า วัดพนมยงค์ ซึ่งวัดแห่งนี้มีความสำคัญคือ เป็นวัดที่สร้างขึ้นโดยพระนมในสมัยอยุธยาตอนปลายชื่อ "พระนมยง" ซึ่งเป็นบรรพบุรุษทางฝ่ายบิดาของท่าน เมื่อมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติขนามสกุลในสมัยรัชกาลที่ 6 ครอบครัวของท่านจึงได้นำชื่อวัดของบรรพบุรุษมาตั้งเป็นนามสกุลว่า "พนมยงค์" เพื่อเป็นเกียรติแก่ต้นตระกูล 

       ในวัยเด็ก ดร.ปรีดี เริ่มต้นเรียนหนังสือที่อยุธยา โดยเข้าเรียนที่โรงเรียนวัดตูม โรงเรียนวัดกษัตราธิราช และโรงเรียนมัธยมวัดวัดศาลาปูน ก่อนจะย้ายเข้ามาศึกษาต่อทางด้านกฎหมายในกรุงเทพฯ และได้รับทุนกระทรวงยุติธรรมไปเรียนต่อปริญญาเอกด้านกฎหมายที่มหาวิทยาลัยปารีส ประเทศฝรั่งเศส ซึ่งที่นั่นเองที่เป็นจุดเริ่มต้นของการก่อตั้ง "คณะราษฎร"