Embedded Files
The process
Birds of Paradise Theatre Company and Diverse Patterns first started talking about ideas for this project in September 2023. You can visit the BOP website here to read about its relationship with Nepal which started in 2019. This project idea grew out of a developing relationship and we were lucky to find a funder that matched our ambitions.
Working with a multilingual script was not without its challenges, and full translation was not complete as we started to rehearse! Luckily, we had translators on site working with us and were able to discuss the nuance of translation for not only the script but marketing and communication context - very important when working collaboratively in an international context, and the nuance of artistic and disability language should not be rushed. Morna, co-director, reflects on settling on realising the best way to work on a multilingual script for a monolingual audience:
“I had planned for the script to be performed using both English and Nepali to communicate ideas. The idea being that most of the text would either be repeated in the other language, or would the language not spoken by the audience member would be contextualised in their spoken language. Having discussed this with co-director Gunjan, she agreed that this should work as a lot of English exists within the Nepali lexicon anyway (e.g. television, coffee, wi-fi etc.)”
BOP र DP र अहिलेसम्मको प्रक्रियाको बारेमा
बर्ड्स अफ प्याराडाइज थिएटर कम्पनी र डाइभर्स प्याटर्न्सले पहिलो पटक सेप्टेम्बर २०२३ मा यस परियोजनाको विचारहरूका बारेमा कुराकानी गर्न सुरु गरेका थिए। सन् २०१९ देखि सुरु भएको नेपालसँगको यसको सम्बन्धको बारेमा पढ्न तपाईं यहाँ BOP को वेबसाइट हेर्न सक्नुहुन्छ। यो परियोजनाको विचार बढ्दै गएको सम्बन्धबाट विकास भएको हो र हामी भाग्यशाली थियौं कि हामीले हाम्रा आकांक्षाहरूसँग मेल खाने आर्थिक सहयोग गर्ने संस्था (funder) फेला पार्यौं।
बहुभाषी स्क्रिप्टसँग काम गर्नु चुनौतीरहित थिएन, र हामीले रिहर्सल सुरु गर्दा पनि पूर्ण अनुवाद सम्पन्न भइसकेको थिएन! भाग्यवश, हामीसँग अनुवादकहरू कार्यस्थलमै सँगै काम गरिरहेका थिए र हामी स्क्रिप्टको मात्र नभई मार्केटिङ र सञ्चार सन्दर्भका अनुवादका सूक्ष्मताहरू (nuances) बारे छलफल गर्न सक्षम भयौं - अन्तर्राष्ट्रिय परिवेशमा सहकार्यात्मक रूपमा काम गर्दा यो धेरै महत्त्वपूर्ण हुन्छ, र कलात्मक तथा अपाङ्गता सम्बन्धी भाषाको सूक्ष्मतालाई हतारमा बुझ्नु वा अनुवाद गर्नु हुँदैन। सह-निर्देशक मोर्नाले एकभाषी दर्शकहरूको लागि बहुभाषी स्क्रिप्टमा काम गर्ने सबैभन्दा राम्रो तरिका तय गर्ने कुरामा यसरी आफ्नो विचार व्यक्त गर्नुहुन्छ:
"मैले विचारहरू आदानप्रदान गर्न अंग्रेजी र नेपाली दुवै भाषा प्रयोग गरेर स्क्रिप्ट प्रस्तुत गर्ने योजना बनाएकी थिएँ। यसको मुख्य उद्देश्य अधिकांश संवादहरू कि त अर्को भाषामा दोहोर्याइनेछन्, वा दर्शकले नबुझ्ने भाषालाई उनीहरूले बोल्ने भाषामा सन्दर्भसहित बुझाइनेछ (contextualised) भन्ने थियो। यस विषयमा सह-निर्देशक गुञ्जनसँग छलफल गरेपछि, उहाँ पनि यो तरिका प्रभावकारी हुन्छ भन्ने कुरामा सहमत हुनुभयो किनभने नेपाली बोलीचालीमा पहिल्यैदेखि नै धेरै अंग्रेजी शब्दहरू विद्यमान छन् (जस्तै: टेलिभिजन, कफी, वाइफाइ आदि)।"
Workshops
Once funded the project started to deliver via its phased and hybrid structure. Ten disabled artists were recruited across Nepal and Scotland, and a series of seven online workshops took place from September 2024 to February 2025. These sessions led artists to get to know each other, writing exercises and finally a collaborative story idea that could be developed by the creative team and formed into a script. The focus during workshops was exploring the idea of telling stories of the treatment of disabled people and no-one believing it in the future. Morna had the task of creating the story, knowing the characters would be played by the Nepali artists and weaving in Scottish experiences and finding overlap between shared experiences in Scotland and Nepal. Writing by the artists was developed, which included stories about barriers and exclusion, as well as positive stories about access.
कार्यशालाहरू
आर्थिक सहयोग (कोष) प्राप्त भएपछि, परियोजनाले आफ्नो चरणबद्ध र हाइब्रिड (मिश्रित) संरचनामार्फत काम गर्न सुरु गर्यो। नेपाल र स्कटल्याण्डबाट अपाङ्गता भएका दश जना कलाकारहरू छनोट गरिए, र सेप्टेम्बर २०२४ देखि फेब्रुअरी २०२५ सम्म सातवटा अनलाइन कार्यशालाहरूको शृंखला सञ्चालन गरियो। यी सत्रहरूले कलाकारहरूलाई एकअर्कालाई चिन्न, लेखन अभ्यासहरू गर्न र अन्ततः रचनात्मक टोलीले विकास गरेर स्क्रिप्ट (नाटकको आलेख) को रूप दिन सक्ने एउटा सहकार्यात्मक कथाको अवधारणा (आइडिया) सम्म पुर्यायो। कार्यशालाहरूमा मुख्य ध्यान अपाङ्गता भएका व्यक्तिहरूप्रतिको व्यवहारका कथाहरू सुनाउने र भविष्यमा कसैले पनि यसलाई विश्वास नगर्ने विचारको अन्वेषण गर्नमा केन्द्रित थियो। मोर्नालाई कथा निर्माण गर्ने जिम्मेवारी दिइएको थियो, जसमा पात्रहरूको भूमिका नेपाली कलाकारहरूले निर्वाह गर्नेछन् भन्ने कुरालाई ध्यानमा राख्दै, स्कटिस अनुभवहरूलाई पनि समेट्ने र स्कटल्याण्ड तथा नेपालका साझा अनुभवहरूबीचको समानता (overlap) खोज्ने काम समावेश थियो। कलाकारहरूका लेखनलाई थप विकास गरियो, जसमा अवरोध र बहिष्करणका कथाहरूका साथै पहुँचसम्बन्धी सकारात्मक कथाहरू पनि समावेश थिए।
Online workshops with the artists
Rehearsals and Production
The original plan was for the script to be translated prior to the beginning of rehearsals in Kathmandu. However, ultimately, the translation took place throughout the rehearsal period. We had two translators in the room, Jaldeep and Sandip, who were there to provide English/Nepal translation as they had done in the workshops. However, as our co-director Morna knew the script well and our other co-director Gunjan spoke both languages, there was less need for this translation, and they focused instead on translating the script. Meanwhile, the creative team worked on blocking the scenes and developing the key points of the story, as well as working with musicians in the room. We also worked with the costume designer to have the same colours from the costumes reflected in the captions. For captions, we had two lines of Nepali and two lines of English; these were projected as part of the set design. This helped give context to the location of the ‘New Normal’ world. The set was made up of various-sized blocks, which moved around as locations changed in the play to create a cafe, an office and a bunker. Yashoda, our Nepali Sign Language interpreter, translated the script into NSL and also developed an NSL performance as part of the story, playing the role of Alisha.
Once we arrived at the venue, we did a technical rehearsal before our first performance. We had two public performances and an invited performance.
पूर्वाभ्यास र उत्पादन
सुरुवाती योजना काठमाडौंमा रिहर्सल सुरु हुनुअघि नै स्क्रिप्ट अनुवाद गरिसक्ने थियो। यद्यपि, अन्ततः, अनुवादको काम सम्पूर्ण रिहर्सल अवधिभर नै चलिरह्यो। हामीसँग कोठामा जलदीप र सन्दीप गरी दुई जना अनुवादकहरू हुनुहुन्थ्यो, जो कार्यशालाहरूमा जस्तै अंग्रेजी/नेपाली अनुवाद (दोभाषेको काम) गर्न त्यहाँ उपस्थित हुनुहुन्थ्यो। तर, हाम्री सह-निर्देशक मोर्नालाई स्क्रिप्ट राम्ररी थाहा भएको र अर्का सह-निर्देशक गुञ्जन दुवै भाषा बोल्न सक्ने हुनाले, यो अनुवादको आवश्यकता कम भयो, र उहाँहरूले यसको सट्टा स्क्रिप्ट अनुवाद गर्नमै ध्यान केन्द्रित गर्नुभयो। यसैबीच, रचनात्मक टोलीले दृश्यहरू ब्लकिङ (blocking) गर्ने र कथाका मुख्य बुँदाहरू विकास गर्ने काम गर्यो, साथै कोठामा रहेका संगीतकारहरूसँग पनि मिलेर काम गर्यो।
हामीले पहिरन (कस्ट्युम) का रङहरू नै क्याप्सनमा पनि झल्किऊन् भन्नका लागि कस्ट्युम डिजाइनरसँग पनि काम गर्यौं। क्याप्सनका लागि, हामीले दुई लाइन नेपाली र दुई लाइन अंग्रेजी राखेका थियौं; जसलाई सेट डिजाइनकै एक भागको रूपमा देखाइएको (projected) थियो। यसले 'न्यु नर्मल' संसारको स्थानलाई सन्दर्भ दिन मद्दत गर्यो। सेट विभिन्न आकारका ब्लकहरूबाट बनेको थियो, जुन नाटकमा स्थानहरू परिवर्तन हुँदा क्याफे, अफिस र बंकर बनाउन यताउता सारिन्थे। हाम्री नेपाली साङ्केतिक भाषा (NSL) दोभाषे यशोदाले स्क्रिप्टलाई नेपाली साङ्केतिक भाषामा अनुवाद गर्नुभयो र अलिशाको भूमिका निर्वाह गर्दै कथाको एक भागको रूपमा साङ्केतिक भाषाको प्रस्तुति पनि विकास गर्नुभयो।
कार्यक्रमस्थल (भेन्यु) मा पुगेपछि, हामीले हाम्रो पहिलो प्रस्तुतिअघि प्राविधिक रिहर्सल (टेक्निकल रिहर्सल) गर्यौं। हाम्रा दुईवटा सार्वजनिक प्रस्तुतिहरू र एउटा आमन्त्रित (अतिथिहरूका लागि) प्रस्तुति थियो।
Working accessibly
Working accessibly was core to this project and considerations were made from contacting potential participants to wrapping up the full production.
For more information, visit the Creative Access page.
सुलभ रूपमा काम गर्दै
पहुँचयोग्य रूपमा काम गर्नु यस परियोजनाको केन्द्रमा थियो र सम्भावित सहभागीहरूलाई सम्पर्क गर्नेदेखि लिएर सम्पूर्ण प्रोडक्सन (प्रस्तुति) सम्पन्न गर्नेसम्मका कुराहरूमा ध्यान दिइएको थियो।
थप जानकारीका लागि, 'क्रिएटिभ एक्सेस' (Creative Access) पृष्ठ हेर्नुहोस्।
Partners
We worked with many people and organisations, including our project partners Diverse Patterns. Mandala Theatre supported by providing some wonderful freelancers who took our creative vision and delivered it with panache.
For a full list of those involved, please see the Who made it page.
We thank everyone who was involved, and who hosted BOP whilst we visited Kathmandu.
साझेदारहरू
हामीले हाम्रा परियोजना साझेदार डाइभर्स प्याटर्न्स लगायत धेरै व्यक्ति र संस्थाहरूसँग मिलेर काम गर्यौं। मण्डला थिएटरले केही उत्कृष्ट फ्रिलान्सरहरू उपलब्ध गराएर सहयोग गर्यो, जसले हाम्रो रचनात्मक दृष्टिकोणलाई आत्मसात गरे र यसलाई अत्यन्तै आकर्षक शैलीमा (with panache) प्रस्तुत गरे।
यसमा संलग्न व्यक्तिहरूको पूर्ण सूचीका लागि, कृपया 'कसले बनायो' (Who made it) पृष्ठ हेर्नुहोस्।
हामी यसमा संलग्न सबैलाई, र हामी काठमाडौं भ्रमणमा रहँदा BOP लाई आतिथ्यता प्रदान गर्नुहुने सबैलाई धन्यवाद दिन्छौं।
Page updated
Report abuse