GRAFIKA
GENEZA
RYTM I AKTUALNOŚĆ
PROCESÓW TWÓRCZYCH
GENEZA
I Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku
– społeczność, która buduje fundamenty twórczego rozwoju
A może jest akurat odwrotnie:
to ludzie nadają temu pomieszczeniu swoisty nastrój?
Peter Zumthor, Myślenie architekturą
Publikacja ta, choć jest wyrazem osobistych przemyśleń, nie powstała w próżni. Stanowi ona efekt wieloletniej praktyki, której źródło ulokowane jest w konkretnym miejscu – na Wydziale Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Wydział Grafiki, zarówno w swoim obecnym kształcie, jak i w wymiarze historycznym, to zespół profesjonalistów, artystów i dydaktyków. Każdy z nich poprzez codzienną pracę twórczą i pedagogiczną wnosi do tej wspólnoty unikalną wartość, budując jej intelektualną i artystyczną siłę.
|Dla naszego artystycznego credo niezwykle ważne jest jednak przenikanie się myśli ludzi pracujących również w innych jednostkach Uczelni: na Wydziale Malarstwa, Rzeźby i Intermediów, Architektury Wnętrz czy Wzornictwa. Akademia to miejsce spotkań twórców – zarówno w formie wirtualnej, jak i w świecie realnym – a wykładowcy i studenci stanowią społeczność, która rozwijając rutynę dnia codziennego, kładzie stabilne fundamenty pod twórczy rozwój na każdym poziomie i etapie, gdzie tylko tli się iskra ciekawości, zainteresowania, zaangażowania i entuzjazmu. Dlatego ASP to naszym zdaniem nie tylko wykreowana oferta kształcenia, doprecyzowywane programy i dobrane tematy kursowe. Na uczelnianą wspólnotę składa się znacznie więcej elementów.
|Wszyscy chcemy poszanowania naszych najwyższych dóbr osobistych, w tym imienia i nazwiska. W dobrej atmosferze, w której potrzeba ta jest zaspokojona, czujemy się obecni i nieanonimowi. A kiedy wzmacnia się nasze poczucie tożsamości, wspierane naturalnym zainteresowaniem otoczenia, nastaje tak ważny i oczekiwany dobry czas.
|Naturalnie wyczuwalna dobra atmosfera to także podstawa do budowania dialogu. Stwarza możliwość rozbudzenia w studentach zainteresowania, a następnie zaangażowania ich do interakcji podczas pracy kreacyjnej. Z perspektywy czasu świadomość wyjątkowości chwil, których mieliśmy i nadal mamy zaszczyt doświadczać jako dydaktycy podczas spotkań z ludźmi pełnymi pytań i oczekiwań, uwalnia w nas dogłębne zrozumienie naszej roli jako tych, którzy oddanego w depozyt czasu studentów nie mogą zmarnować.
|Z głębokiego szacunku dla zespołu, który obecnie współtworzy to miejsce, pragniemy wymienić z imienia i nazwiska aktualny skład dydaktyczny Wydziału Grafiki, pamiętając jednocześnie o tych, których już z nami nie ma – o naszych mistrzach i przyjaciołach, których mądrość wspierała nas w okresie studiów i później, kiedy sami rozpoczynaliśmy pracę na Wydziale.
Wydział Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku tworzą dziś:
Akermann Janusz prof.
Bem-Borucka Anna prof.
Bogusławski Tomasz prof.
Górski Janusz prof.
Jackiewicz-Kaczmarek Alina prof.
Marszałek Waldemar prof.
Witkowski Sławomir prof.
Hanysz-Stefańska Magdalena dr hab., prof. ASP
Kamiński Adam dr hab., prof. ASP
Kręczkowska Grażyna dr hab., prof. ASP
Łukasik Katarzyna dr hab., prof. ASP
Muszalski Piotr dr hab., prof. ASP
Protasiuk Grzegorz dr hab., prof. ASP
Radecki Grzegorz dr hab., prof. ASP
Staniszewski Jacek dr hab., prof. ASP
Syrkowski Dariusz dr hab., prof. ASP
Świerżewski Adam dr hab., prof. ASP
Królak Agata dr hab., prof. ASP
Butowski Łukasz dr
Kata Eurydyka dr
Kocurek Kamil dr
Lewalski Karol dr
Majewska-Rosińska Edyta dr
Pawlikowska Ada dr
Prusinowska Aleksandra dr
Turło Robert dr
Wasik Anita dr
Włodarek Dominik dr
Czaplewska Joanna mgr
Fedusio Rafał mgr
Weronika Dziurdziewicz mgr
Hardziej Patryk mgr
Gawron Anna mgr
Kowalewska-Chojnowska Edyta mgr
Mielnik Alina mgr
Okrutny Kamila mgr
Paluch Piotr mgr
Pękalski Adam mgr
Podkościelny Patrycja mgr
Przybysz Adam mgr
Savchenko Vasyl mgr
Świerczek Magdalena mgr
Tynna Eugenia mgr
Wernicka Emilia mgr
Wirtel Michał mgr
Zając Jakub mgr
Zielińska Adrianna mgr
Żywicki Mateusz mgr
To właśnie w pracowniach prowadzonych przez ten zespół, w bezpośrednim
dialogu nauczyciela- lidera ze studentem badane są granice medium, a
nierzadko kreowane autorskie wersje technologii i unikalne metodyki nauczania. Ten kierunek współpracy, dawniej określany jako relacja mistrz–uczeń, rozwijał się od momentu utworzenia Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku na kanwie Szkoły Sopockiej i stał się dla niej fundamentalny. To postawa twórcza głęboko zakorzeniona w szacunku do rzemiosła, ale też w odwadze do eksperymentowania. Podwaliny dialogu i wszelkich kolejnych koncepcji dydaktycznych położyli bezpośrednio po mrocznym okresie II wojny światowej pionierzy wywodzący się z różnych dyscyplin artystycznych i aktywnie uczestniczący w odbudowie zrujnowanego Gdańska. Ich determinacja i zrozumiała tęsknota za wspólnotą bliskich sobie ludzi, których ukierunkowane myślenie kreowało postawy wolnościowe, niewątpliwie dawały im siłę i radość z wszelkich aktywności twórczych.
|Pełne przedstawienie dorobku i filozofii pracy każdego z twórców związanych z tym miejscem wymagałoby wielotomowej monografii środowiska. Tym bardziej dziękujemy Koleżankom i Kolegom, którzy udostępnili nam swoje realizacje jako przykłady zróżnicowanych technik i technologii artystycznych stosowanych na przestrzeni lat w ASP w Gdańsku. Wierzymy, że publikacje ich autorstwa ukazują wielość możliwości i pozwalają w sposób pogłębiony zilustrować przemyślenia stanowiące oś tego wydawnictwa – indywidualne, humanistyczne i spowolnione podejście do procesu projektowego.
II Proces a szybkość
– dlaczego w świecie „na już” warto czasem zwolnić i pomyśleć?
Tekst ten kierujemy do studentów i młodych projektantów, naszych partnerów w dyskusji. Dla odpowiedniej dynamiki przekazu proponujemy w nim kilka autorskich, skutecznych rozwiązań, jakie stosujemy we własnych procesach twórczych. Przede wszystkim koncentrujemy się jednak na próbie udzielenia odpowiedzi na pytanie, dlaczego humanistyczne podejście do projektowania – oparte na refleksji i świadomości – ma dzisiaj fundamentalne znaczenie i w jaki sposób pozwala cieszyć się nie tylko efektem, ale także wysiłkiem, który do niego prowadzi.
|Dalecy jesteśmy od wskazywania „jedynych słusznych” rozwiązań. Za słuszną uważamy jednak postawę otwartości na obserwację oraz – co ważne – na błąd, gdyż dostarcza ona nowych, zaskakujących wniosków i zasila mechanizm kreacji. Chcemy zwrócić uwagę na moment, kiedy kreacja staje się GRĄ – fascynującą rozgrywką pomiędzy tym, co stare, a tym, co nowe; pomiędzy tym, co niedokładne, a tym, co precyzyjne. Towarzysząca temu postawa może bowiem wykraczać daleko poza dyscypliny artystyczne i realnie wspierać nas w codziennym funkcjonowaniu.
|Na przestrzeni dekad wiele napisano na temat projektowania graficznego i kreacji wizualnej. Powstało dużo mądrych treści, z którymi można by dyskutować, my jednak nie chcemy tego robić. Chcielibyśmy przyjąć inną perspektywę – podzielić się sposobami postrzegania inspiracji i opowiedzieć, czym ona dla nas jest, a także przedstawić nasz proces projektowy i aktualną definicję projektowania. Aktualną, ponieważ wraz z upływem czasu perspektywa ewoluuje, wyostrza się i tępi zarazem. To, co kiedyś było brzydkie, dziś potrafi być piękne.
|Oczywiście ta perspektywa potrafi się błyskawicznie zmieniać. Wystarczy rozpocząć trudno układającą się współpracę rynkową, aby natychmiast chcieć uciec od procesu twórczego – osiągnąć zamierzony cel i jak najszybciej wrócić do własnej krainy łagodności i bezpieczeństwa, do własnego programu, w którym nikt nie ocenia, nikt nie wymaga i nie myli pojęć… To właśnie dlatego publikacja ta ma taką, a nie inną formę. Ma ona stanowić utwór wizualny zaprojektowany tak, aby inspirować do pracy z poszanowaniem własnych predyspozycji, zwłaszcza manualnych, jako najbardziej autentycznych i wartościowych twórczo. W kontekście ogólnodostępnych technologii praca manualna interesuje nas najbardziej. To właśnie tej trudnej, brudnej, ale wspaniałej pracy, będącej esencją wspomnianej krainy łagodności i kluczowym elementem koncepcji dydaktycznej Wydziału Grafiki ASP w Gdańsku, poświęcamy najwięcej uwagi.
|Zanim przejdziemy dalej, musimy odnieść się do pewnego paradoksu – w niniejszym opracowaniu gloryfikujemy bowiem wszelką ręczną pracę twórczą, lecz udostępniamy je wyłącznie w wersji cyfrowej. Fakt! Jednak wektor naszej koncentracji roboczej skierowaliśmy na zebranie przemyśleń i przekazanie ich w formie o jak najszerszym zasięgu – bez namacalnego, papierowego dowodu. Zdecydowaliśmy się na to, ponieważ publikacja ta nie ma być kolejnym pięknym obiektem, ale katalizatorem myśli. Forma cyfrowa pozwala myśli dotrzeć najdalej, a materialne świadectwa naszej filozofii dostępne są w wielu innych opracowaniach artystycznych i projektowych, które mieliśmy i mamy okazję tworzyć.