CHỦ ĐỀ 3:
BẢO TỒN DI SẢN VĂN HOÁ
I. MỘT SỐ DI SẢN VĂN HOÁ TIÊU BIỂU CỦA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
1. Di sản văn hoá vật thể
a) Di tích khảo cổ Cù Lao Rùa
- Vị trí: Thuộc khu vực giáp ranh giữa TP.Thủ Dầu Một (Bình Dương) và sông Đồng Nai, gần TP.HCM.
- Giá trị: Là một trong những di chỉ khảo cổ lâu đời của vùng Nam Bộ, có niên đại khoảng 2.500 – 3.000 năm.
- Ý nghĩa: Chứng minh vùng đất Nam Bộ đã có cư dân sinh sống từ sớm; là nền tảng hình thành văn hoá Sài Gòn – Gia Định sau này.
b) Địa đạo Củ Chi
- Vị trí: Huyện Củ Chi, TP.HCM.
- Giá trị: Hệ thống đường hầm ngầm dài hơn 200 km, nối liền các xã, được sử dụng trong hai cuộc kháng chiến.
- Ý nghĩa: Biểu tượng của tinh thần yêu nước, kiên cường, sáng tạo của quân và dân Sài Gòn – Gia Định.
- Hiện trạng: Được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt, là điểm du lịch lịch sử nổi tiếng thế giới.
c) Nhà tù Côn Đảo
- Vị trí: Huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
- Giá trị: Nơi giam cầm hàng vạn chiến sĩ cách mạng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
- Ý nghĩa: Là “địa ngục trần gian”, đồng thời là minh chứng sống động cho ý chí quật cường và khát vọng tự do của dân tộc Việt Nam.
d) Bưu điện Thành phố Hồ Chí Minh
- Vị trí: Số 2, Công xã Paris, Quận 1, TP.HCM.
- Giá trị: Công trình kiến trúc tiêu biểu của Sài Gòn xưa, xây dựng cuối thế kỉ XIX theo phong cách Pháp cổ.
- Ý nghĩa: Minh chứng cho sự giao thoa văn hoá Đông – Tây, là một biểu tượng văn hoá – lịch sử và du lịch của TP.HCM.
2. Di sản văn hoá phi vật thể
a) Ca trù và nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ
- Đặc điểm: Hình thức sinh hoạt âm nhạc dân gian đặc trưng, kết hợp giữa đờn (nhạc cụ truyền thống) và ca (lời ca ứng tác).
- Phân bố: Phổ biến tại TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu và khắp miền Nam.
- Ý nghĩa: Thể hiện tâm hồn, tình cảm, lối sống nghĩa tình, hào sảng của người Nam Bộ.
- Công nhận: Được UNESCO ghi danh là Di sản văn hoá phi vật thể đại diện của nhân loại (2013).
b) Lễ hội Nghinh Ông Thắng Tam
- Đặc điểm: Lễ hội dân gian lớn của ngư dân vùng biển, diễn ra hằng năm tại Lăng Ông Thắng Tam (TP.Vũng Tàu).
- Ý nghĩa: Thể hiện tín ngưỡng thờ Cá Ông, cầu cho mưa thuận gió hoà, đánh bắt bình an, mùa màng tươi tốt.
- Phát huy: Được tổ chức kết hợp với hoạt động du lịch – văn hoá biển đảo.
c) Nghệ thuật múa Lân, Sư, Rồng
- Đặc điểm: Nghệ thuật biểu diễn dân gian phổ biến tại TP.HCM, đặc biệt ở khu vực Chợ Lớn (Quận 5).
- Ý nghĩa: Thể hiện tinh thần thượng võ, đoàn kết và niềm tin vào may mắn, thịnh vượng.
- Hiện trạng: Nhiều đội Lân – Sư – Rồng ở TP.HCM đã đạt giải quốc tế, góp phần quảng bá văn hoá Việt Nam.
d) Lễ hội Áo dài Thành phố Hồ Chí Minh
- Đặc điểm: Sự kiện văn hoá thường niên do Sở Du lịch và Hội Liên hiệp Phụ nữ TP.HCM tổ chức.
- Ý nghĩa: Tôn vinh vẻ đẹp người phụ nữ Việt Nam, lan toả hình ảnh thân thiện, năng động của thành phố.