PANAHON NG KASTILA

Si Ferdinand Magellan ay nakarating sa Pilipinas noong 1921. Pagkamatay niya sa kamay ni Lapu-lapu ay maraning "expeditions" ang sumunod tulad sa Loaisa, Saavedra at Villalobos expeditions. Sa mga expeditions na ito ay may mga nabigo at nagtagumpay na makarating sa Pilipinas. Hanggang sa humantong sa expedition ni Miguel Lopez de Legazpi kasama ni Father Urdaneta noong 1565 ay matagumpay na nakarating sa Pilipinas. Ang kanilang kolonyalismo sa ngalan ng espada at krus ng Romano Katoliko ay matatag na naisakatuparan una sa Cebu, Panay, Bohol, Samar, Leyte at Limasawa.

Ang rehiyong Bikol ang kauna-unahang kalupaan sa Luzon ang tumanggap ng pananampalatayang Katoliko mula sa mga kastila samantalang ang Kamaynilaan noon ay laganap ang aral ng Koran na isang relihiyang Muslim. Sa loob ng dalawampung taon (20) simula ng dumating ang unang misyonerong kastila noong 1569 sa Bikol na si Fray Alonso Jimenez na isang Augustinian Friar upang maghasik ng pananampalatayang Katoliko na noon ay laging may kasamang mga sundalong kastila sa bawat "expedi- tion" na pinamunuan ni Captain Luis Enriquez de Guzman upang maghanap naman ng kayamanan ar pagkain ay naging isang bagong matibay na kahariang espiritwal ang LABO, ISAROG, MAYON BULUSAN

Si Fray Jimenez ar Capt. de Guzman na isinugo ni Legazpi mula sa kanyang pansamantalang kampo sa Panay bago sakupin ang Maynila noong 1570 ay nakarating sa mga isla ng MASBATE, TIKAW at BURIAS hanggang sa "Thalon ng rehiyong Kamarines" na ngayon ay Sorsogon. Dito maraming binawtismuhan sa ngalan ng Kristiyanismo si Fray Jimenez na mga katutubong pinuno at nagtayo ng kapilya samantalang si Capt. de Guzman naman ay naglakbay papasok sa kalupaan ng Kamalig. Albay na kung saan ang salitang kamalig ay katumbas sa salitang kastila na Camarines siya ang kauna- mahang puti na nakarating sa bulkang Mayon

Matagumpay na nasakop ng mga kastila ang Kamaynilaannan 1570 sa pangunguna ni Martin de Goite kasama ang batang kapitan na si Juan de Salcedo ang siya pangalawang pinuno na binubuo ng 120 kastila Bisaya, samantalang si Fray Juan de Orta na isarą Augustinian Friar mula sa Mexico ay tumulong ka Fray Jimenez sa Bikol. Nakarating sila sa pamaya ng Kalilingo at Bua na ngayon ay bayan ng Batou Nabua. Ayon sa mga tala ng kasaysayan ay nagbawtismo sila ng maraming Hentil na katutubos nagturo ng sibilisadong pamumuhay hanggang 1575 Taong 1577 ay namatay silang dalawa, si Fray Jimena sa Augustinian Convent sa Cebu samantalang si Fry de Orta ay sa kumbento ng Maynila. Sila tinaguriang "the first polyglot of the Philippines sapagkat ang Katecismo de la Doctrina Christiana isinalin nila sa dialektong Bicol.

Ipinagpatuloy nina Diego de Espinar at Fray Francisco Merino ang naputol na pagpapalaganap Kristiyanismo ng mga naunang misyonero sa bahaging hilaga (northern part of the Peninsula) ng kalupaaré Bikol. Kung kaya't noong 1571 isang expedition sinugo ni Legazpi mula sa Maynila na pinamunuan Capt. Juan de Salcedo at Fray Diego de Espinar. Mul sa baybayin ng lawa ng Laguna. Naglakbay sing Salcedo patungo sa kabundukan ng Tayabas sa times hanggang makarating at umabot sa Parakale Mambulao, Hilagang Kamarines (Mambulan pinalitan ng pangalang Jose Maria Panganiban noong 1934) upang bisitahin at makita ang eksaktong lugs na mina ng ginto at bakal na noonin at makita ang eksaktong lugar.

BARANGAY DALAS

Gayon pa man, sa makabagong panahon ang barangay Dalas ay naging bahagi na ng poblacion sa dahilang nandito rin ang Pamilihang Bayan ng Labo at sa paligid nito ay marami rin ang mangangalakal na taga-ibang bayan at lalawigan na dumarayo dito upang mangalakal. Sa dakong silangang bayan ay karatig nito ang Barangay Pinya na dito rin kinuha ang bahagi upang maging Barangay ang Pinya ng kapanahunan ng diktaturang Marcos na noon ay siyang pangulo ng bansa. Sa dakong timog ay karatig nito ang Barangay Kalamunding na ang makaling bahagi na Lupa ng Dalas ay napunta rin sa bagong tatag na Barangay Kalamunding sabay sa pagkatatag ng Barangay Pinya noong taong 1973 at sa dakong kanluran ay karatig nito ang Barangay Masalong na isa ring matandang barangay sa kasaysayan.

Nang taong 1989 at maluklok na Barangay Kagawad ang may akda ng kasaysayang ito, sinikap na paunlarin ang Barangay Dalas sa pangunguna ng Punong Barangay na yumaong Dominador V. Elep ng ito ay nabubuhay pa.

Nang taong 1994 ay nailuklok na Punong Barangay ang may akda at ipinagpatuloy ang mga nakaplanong proyekto at mga programa ng yumao sa dahilang ito rin ang mga isinaplano ng may akda. Lahat ng ala-ala ng sinaunang kasaysayan ng Barangay Dalas ay hindi naitala, kung kaya't sinikap ng may akda na isalarawan ang lahat ng nalalaman tungkol dito sa pamamagitan ng pagsasaliksik o pagtatanong sa mga matatandang nabubuhay pa sa kasalukuyan na ito rin ang may kaalaman sa kasaysayan ng sinaunang Barrio Dalas.

Kung paano, saan nagmula ang Barangay Dalas, at ang kabuuan nitong kasaysayan, tanging panahon lamang ang nakakaalam.

A. Kultura at Tradisyon

1. Tradisyon Kangalian at mga gawain sa tahanan at lipunan

Ang mga Pilipino ay relehiyoso at panatiko Naniniwala sila sa maraming espiritu na iniuugnay nila sa kanilang pang araw-araw na pamumuhay. Mula sa pagsilang hanggang kamatayan, marami silang pinaruniwalaang mga kaugalian at tradisyon Hanggang sa ngayon, ang mga kaugaliang ito ay nananatili pa rin at patuloy na minamana ng mga sumusunod na henerasyon.

2. Pagdadalantao at pagsisilang ng sanggol

Kapag nagdadalantao ang isang babae, pinagbabawalan siyang tumingin o magtawa sa mga bagay na hindi kanais-nais dahil ang kanya raw magiging anak ay magtataglay ng mga katangian ng bagay na pinagtawanan niya. Halimbawa, kapag siya raw ay gumamit ng kawaling may biyak sa gilid, ang kanyang anak ay magiging bungi Ipinagbabawal din sa isang nagdadalantao ang magtungo sa isang liblib na pook, dahil kapag siya ay nakita ng masamang espiritu, magsisilang siya ng wala sa panahon. Pinag-iingat din siyang huwag mahilas o mabagsak dahil kapag nangyari tyon, ang kanyang anak ay magkakaroon ng kapansanan.

Ang sumusunod ay mga palatandaan na pinaniniwalaang nagpapahiwatig kang ang isisilang ng isang ina ay bahae o lalaki

Kung ang unang inihakbang ng isang nagdadalangtao ay kanang paa, siya ay magsisilang ng sanggol na lalaki Kung ang kanyang unang inihakbang ay kaliwang paa, ang isisilang niya ay babae

2. Kung ang isang babae ay maganda, sa panahon ng kanyang pagdadalantao, pinaniniwalaan na ang kanyang isisilang ay sanggol na lalaki

Kung ang tiyan ng nagdadalangtao ay hugis bilog, pinaniniwalaan na ang magiging anak nito ay lalaki. Kapag may umawit na diwata sa pamamagitan ng malagong na tinig sa oras ng panganganak ng isang babae, ang sanggol ay lalaki. Ang mga tao noong una ay naghahangad din ng panganay na anak na lalaki, dalul naniniwala sila na ito ay magbibigay ng suwerte sa buong panahon ng kanilang pamumuhay, Kung rakapagsilang na, walang sinuman ang magtatanong o manghihiram ng anumang bagay mula sa pamilya ng nanganak, dahil ang sugat sa pusod ng sanggol ay hindi kaagad maghihilom

3. Pagbibinyag

Ang mga tubong Labo ay may malaking pagpapahalaga sa binyag, Maranu ang pupuna sa isang mag-asawa kapag ang kanilang sanggol ay hindi pa kaagad nabibinyagan. Naniniwala sila na ang hindi pa binyag na sanggol ay malapit sa diyabio, at kapag ang sanggol ay namatay, mapupunta raw ito sa impiyerno. Naniniwala rin sila na ang hindi pa binyag na sanggol ay maaari raw nakawin ng diyablo, dahil ang sanggol daw ay hindi pa banal upang mapangalagaan ang kanyang sarili. Ang

pananaw sa kahalagahan ng binyag, na inaug ganitong mga ritwal ay lumalaganap sa Labo

Ang mga Ninong at Ninang ay pinipili ring wok Ang mapipiling Ninong at Ninang ay kailangang m mabuting kalooban, dahil ito raw ay mamanals bininyagang sanggol. Kadalasan, ang mga Ninong Ninang ang bumibili ne damit na isusuot ng bibinyag Kapag may sapat na gugugulin ang mga ito, nay m paat tugtog ng kampana habang lumalakad papalap altar Sa pagsapit sa bahay, ang mga Ninong at Nina ay nagbibigay ng regalo sa bininyagan Karaniwan ibinibigay ay salapi. Iniipit ang salapi sa damit ng b habang hinahangad ang suwerte para dito. Ang sum humalik sa sanggol ay gawain magsasagawa rin ng gaлоки

4. Panliligaw

Noong unang lalaki at babae ay pinagkakasunduan ng kanilang magulang. Lingid sa kaalaman ng babae, siya pala Ipinagkasundo na ng kaniyang mga magulang sa isa Ba lalaki Kadalasan, ang isang lalakı ay hindi nanliligaw balbang kanyang napupusuan sa halip, ang kinakau niya at sinusuyo ay ang mga magulang ng babae Ba Biya matanggap na manugang, naninilbihan siya salo ng isa hanggang dalawang taon. Ipinagsisibak niya a mga ito ng kahoy na panggatong, ipinagsasalok ng tub at iba pang uri ng pagtulong sa mga gawain ng pamil Sa kanyang paninilbihan, iniiwasan niyang magalitan mga ito, dahil anumang pagkakamali ang kanya magawa, ito ay nangangahulugan ng kanyang kabigua sa kanyang nilalayon.

Ang kasalan noon ay lubhang marangya. Bap dumating ang takdang araw ng kasal, ang mga kame anak ng lalaki ay abalang-abala na sa paghahana Nililinis nila at pinapalamutian ang bahay ng baba Gumagawa sila ng maliit ng dalanginan kung saan lukite ang bagong kasal pagkagaling sa simbahan. Sa oras kasal, ang babae at lalaking ikakasal ay mag-uunal matapakan ang paa ng kapareha. Sinuman sa kanila maunang makatapak, ang magiging tagapangulo rawn pamilya, habang ang isa naman ay magiging sum sunuran na lamang. Ang kandila ng ikinakasal kailangan huwag mamatay, ang belo ay kailangang mahulog, dahil iyon daw ay magbibigay ng kamala sa kanila. Pagkatapos ng seremonya, ang bagong k ay mag-uunahan na makarating sa pintuan ng bahay k saan dinaraos ang handaan, Pinaniniwalaan na sin sa kanila ang unang makarating sa pinto ay magkakan ng mahaba at masayang buhay. Sinasabuyan din silb bigas at pinaiinom ng tubig sa pagsapit nila sa un baytang ng hagdan upang magkaroon daw sila mabuting pamumuhay. Alin man sa mga magulang ikinasal ang may kaya sa buhay at may salaping para sa pagsisimula ng mag-asawa, ay kaagad nagbibigay pagkatapos ng kasal.

Sa Labo, may dalawang paraan upang makali ng salapi ang bagong kasal. Ito ay tinatawag na pas at hulugan. Sa pasayaw, ang bagong kasal ay sumas sa saliw ng tugtuging Pantomina o Cariñosa habtumalapit sa kanilang mga kamag-anak na nagbibigay saman ng salapi Sa hulugan, ang babaing, ikinasal ay lalapit sa mga kamag-anak ng lalaki na dala-dala ang pinggan upang lagyan ng hulog ng salapi ng mga ito. Ang Lalaking ikinasal naman ay lalapit sa kamag-anak ng bong upang isagawa rin ang paghingi ng hulog. Ang kanilang mga kamag-anak ay nagpapaligsahan sa halaga ng kanilang imbigay, kaya't kung minsan, ang nalilikom na halaga ng mag-asawa ay sapat na upang makapagtayo ng isang maliit na negosyo.

5. Paglilibing

Kaugalian na ng mga tao sa Labo na gumastos na malaki sa isang namatay, dahil ito raw ang huling paggugol para sa namatay. Bago ilagay sa hukay ang kabaong, ang pamilya ng namatay ay dadaan sa silong ng kabaong upang hindi raw sila gaanong malungkot. Ang asawa ng namatay ay hindi naliligo hanggang sa sumapit ang ikalimang araw Ang buong pamilya at malalapit na kamag-anak ng namatay ay hindi raw dapat kumain ng gulay na gabi, dahil ang kanilang ulo ay makakaramdam ng kakatwang galaw

6. Pagbisita

Ang pagbisita ng isang bagong kasal sa kanilang kamag-anak ay nangangahulugan ng pagbibigay ng regalo Kadalasan ang regalong ibinibigay sa kanila ay mag asawang buk, manok, gansa at pato

Ang isang sanggol ay ibinibisita rin ng mga magulang, nito sa kanilang mga kamag-anak. Iniipitan ng salapi ang damit ng sanggol tanda raw ng suwerte

7. Pagdiriwang ng Mahal na Araw

Wala ng iba pang pangyayaring panrelihiyon sa kalendaryo ng Pilipinas ang nababalutan ng iba't ibang paniniwala maliban sa Semana Santa. Ang ibang mga isinasagawa ay hindi kapanipaniwala hangga't hindi nasasaksihan. Ang mga gawaing ito ay dinala rito ng mga kastila mula sa Mexico at pinamana sa atin. Ang isang gawain ay ang penitensya sa Labo at mga karatig pook Kabilang sa mga nagpepenitensya ay mga kilalang mamamayan na nagsusuot ng lumang damit, nagpuputong ng damo sa ulo, nagpapalo sa sarili o di kaya'y nagpapapalo sa iba, o dili kaya'y nagpapahiwa ng maliliit na sugat sa likod sa pamamagitan ng labaha habang lumalakad sa mga pangunahing lansangan Wari nila'y sila si Hesus, at ang mga taong sumusunod at pumapalo sa kanila ay ang mga sundalong, Romano na nagpahirap at nagpako kay Hesus sa Krus. Ang mga taong nagpepenitensya ay naniniwalang sila ay nakapaghuhugas ng kasalanan. Ang iba naman ay sa pag-asang matutupad ang isang hiling, tulad ng paggaling sa kanilang sakito makaiwas sa kamatayan. Ang iba pang gawain ay paggawa ng altar at bahay dalanginan sa bawat panulukan ng kalye Ang mga bahay dalanginang ito ay pinagpapaguran at ginagastusan ng malaki ng mga nagsisipagtayo nito, Isinasagawa rin ang taunang pagpapalabas ng dulang Boykilang Pag-ibig" o "Pasion Play" tuwing Huwebes at pabasa ay naghahanda ng mga pagkain  inanyayahang magsisipagbasa

Sa loob ng apatnapung araw bago ang Mahal na ang mga tao ay nag-aayuno. Hindi sila kumaka anumang uri ng karne tuwing araw ng Huwe Biyernes. Sa pagsapit ng Mahal na Araw, ang pagh karne ay mahigpit na ipinagbabawal. Sa umaga, sa ang isang tasa ng gatas o kape o tsokolate, at isang pi tinapay. Sa pananghalian at hapunan, isang pinggan at kaunting gulay lamang ang kanilang kinakain pakikiumisa raw sa paghihirap ni Kristo

Ang mga kaugaliang nabanggit ay isinasagav kasalukuyan Sa kabila ng pagsibol na maka teknolohiya at modernong panahon, halos naniniwala pa rin sa suwerte. Wala raw masar susunod sa nakagisnang paniniwala