Διδακτική ενότητα 3: Κριτική σκέψη

Η δεξιότητα αμφισβήτησης ισχυρισμών!

Κριτική σκέψη είναι αυτό που συμβαίνει όταν γίνεται η οικοδόμηση της γνώσης, όταν οι μαθητές κάνουν κάτι παραπάνω από την απλή αναπαραγωγή όσων έχουν μάθει, όταν υπερβαίνουν την αναπαραγωγή της γνώσης για να δημιουργήσουν ιδέες και αντιλήψεις που τους είναι καινούργιες. Η ανάπτυξη της κριτικής σκέψης μάς επιτρέπει να διαχωρίζουμε το σημαντικό από το ασήμαντο, να λαμβάνουμε υπόψη όλες τις παραμέτρους, να αναλύουμε έννοιες και να συνθέτουμε τις πληροφορίες με τρόπο που να δίνει απάντηση ή λύση σε μια ερώτηση ή ένα πρόβλημα.

1. Ενθάρρυνση ερωτήσεων

Όταν μια επεξήγηση είναι σύνθετη, ενθαρρύνεται η καθοδήγηση με βασικές ή/και πρόσθετες ερωτήσεις.

2. Αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων

Όταν οι μαθητές αντιμετωπίζουν ένα δύσκολο πρόβλημα, καλούνται να αμφισβητήσουν τις αρχικές παραδοχές τους.

3. Ανάπτυξη επιχειρηματολογίας

Όταν ζητείται από τους μαθητές να λάβουν μια απόφαση, ενθαρρύνονται να αναλύσουν τα υπέρ και τα κατά.

Η κριτική σκέψη είναι η διανοητική και συναισθηματική λειτουργία με την οποία ένα άτομο αξιολογεί την αξιοπιστία των πληροφοριών που λαμβάνει και αποφασίζει τι να σκεφτεί ή τι να κάνει σύμφωνα με τη λογική του και με βάση όλες τις πιθανές πληροφορίες που έχει στη διάθεσή του. Η ανάπτυξη των δεξιοτήτων κριτικής σκέψης των μαθητών έχει στόχο να τους βοηθήσει να αποκτήσουν πνευματική αυτονομία.

Ο Harvey Siegel και ο Robert Ennis, δύο σύγχρονοι Αμερικανοί φιλόσοφοι της εκπαίδευσης, θεωρούν την κριτική σκέψη ως μια μορφή ιδανικής λογικής που μας βοηθά να καταλήγουμε σε ισχυρά συμπεράσματα. Για τον Ennis, η κριτική σκέψη είναι «η εύλογη και αντανακλαστική σκέψη με επίκεντρο τη λήψη αποφάσεων σχετικά με το τι πρέπει να πιστέψουμε ή να κάνουμε», ενώ ο Siegel υποστηρίζει ότι «η κριτική σκέψη συνεπάγεται ότι λαμβάνονται υπόψη όλα τα ζητήματα που σχετίζονται με τον ορθολογισμό της πίστης και της δράσης».

Η κριτική σκέψη είναι μια ικανότητα που μπορεί και πρέπει να καλλιεργηθεί. Το να δίνεται στους μαθητές η δυνατότητα να σταθμίζουν και να αξιολογούν τις αιτίες για διάφορα ζητήματα θα πρέπει να εκτιμάται εξίσου με τη διασφάλιση της ευρείας γνώσης σε οποιονδήποτε τομέα.