Op deze pagina vind je extra tips en materialen rond time out maar ook rond sancties (en met andere woorden dus een positief klasklimaat.)
Maar wat is een time out nu precies?
Een time out wilt zeggen dat we een leerling tijdelijk uit de situatie halen die hem / haar getriggerd heeft. (Bijvoorbeeld wanneer een leerling overprikkeld raakt of storend gedrag vertoont.) We geven de leerling even de kans om in een rustige omgeving tot rust te komen en na te denken over wat er net gebeurd is.
Waarom is het zo belangrijk dat leerlingen een time out kunnen nemen / krijgen?
Op die manier krijgen leerlingen de kans te kalmeren, reflecteren en hun gedrag te leren reguleren. -> Draagt bij aan welzijn / ontwikkeling leerlingen.
Helpt om leerlingen nadat het is misgelopen te laten terugkeren naar de klas met een heldere geest en een kalm lichaam.
Het zorgt ervoor dat de situatie niet nog meer escaleert. Je haalt de leerling namelijk tijdelijk uit de klasomgeving.
Je stelt als leraar duidelijk grenzen. Met een time out geef je aan 'dit gedrag is niet oké.'
Leerlingen leren hun gevoelens herkennen en erkennen, en leren tegelijk ook omgaan met die gevoelens.
Een leraar of leerling gestuurde time out?
Een time out kan langs beide kanten gevraagd worden. Enerzijds kan de leraar opmerken dat een leerling storend gedrag vertoont en blijft vertonen, waardoor deze leerling baat zou kunnen hebben bij een tijdelijke time out. Anderzijds kan een leerling ook aangeven dat de prikkels in de klas te veel worden en hij / zij dus even nood heeft aan een time out.
Een inspirerend praktijkvoorbeeld: de time out kaart
Wanneer leerlingen merken dat ze overprikkeld raken of dat de emoties hoog beginnen op te lopen, kunnen ze dit aan de hand van een oranje kaart signaleren aan de leerkracht. Op het moment dat ze in oranje zitten weet de leerkracht dat dit of kan doorslagen naar rood, of kan terugkeren naar groen. Zodra een leerling voelt dat ze in rood zitten, kunnen ze dit aangeven via hun kaartje, waarna ze het klaslokaal kunnen verlaten om naar het 'time out lokaal' te gaan. Ook tijdens pauzes kunnen leerlingen aangeven een time out nodig te hebben.
Meer over weten? Pijl, M. (2025, 31 januari). Gun je leerling een adempauze: gebruik een time-outkaart. AOb. https://www.aob.nl/actueel/artikelen/time-outkaart-geeft-leerlingen-een-adempauze/?utm_source=chatgpt.com
Wat met storend gedrag?
Hoe ga je als leerkracht nu precies om met storend gedrag? Wanneer geef je een leerling een waarschuwing en wanneer ga je over naar een sanctie? Wat voor sanctie moet dit dan zijn aangezien we willen focussen op herstel?
Lade 1: Ernstig en eenmalig; straffen als signaal.
Bijvoorbeeld; Een leerling pleegt eenmalig vandalisme. Dit is een ernstige situatie, maar het is maar eenmalig gebeurd. Je wilt wel aantonen als school dat jullie dit gedrag als ernstig zien en dat dit niet oké is. In dit geval ga je een straf geven als 'signaal'.
Welke straffen kunnen dit bijvoorbeeld zijn?
Materiële schade herstellen, tijdelijke uitsluiting waarbij een leerling een opdracht krijgt rond de thematiek van vandalisme, contract met begeleiding, ...
BELANGRIJK! Een straf geef je niet zomaar, je geeft best een betekenisvolle straf. 1 waardoor leerlingen begrijpen wat de ernst is van hun gedrag.
Lade 2: Niet ernstig en eenmalig: Waarschuwen
Bijvoorbeeld; Op school is er een regel dat er niet gegeten wordt in de gangen. Terwijl je onderweg bent naar je lokaal zie je een leerling zijn koek nog opeten in de gang. Dit is de eerste keer dat je die leerling weet eten in de gang.
Welk gevolg geef je hier best aan?
In dit geval geef je de leerling een korte opmerking; een 'waarschuwing'. Je geeft aan aan de leerling wat de regels zijn en vraagt ze hierop te letten.
Lade 3: Ernstig en frequent; herstel eisen:
Bijvoorbeeld; Een leerling kwetst andere leerlingen psychisch of fysiek op frequente basis. (Het gebeurd dus vaak, zelfs na een eerste keer sanctie.)
In dit geval ga je herstel eisen, maar hoe doe je dat?
Leerlingenvolgkaart
Herstelgesprek
Verplichte begeleiding door een buddy
definitieve uitsluiting met verwijzing naar gespecialiseerde hulp.
Doel = verstoorde relaties herstellen. (= meer effectief dan gewoon een straf geven.)
Lade 4: Niet ernstig maar frequent:
Bijvoorbeeld; Een leerling heeft elke les Frans zijn boek niet bij. Zelfs na meerdere waarschuwingen blijft dit onveranderd. Vanaf dan werkt een gewone waarschuwing niet meer.
In dit geval ga je het gewenste gedrag aanleren. Hoe pak je dit bijvoorbeeld aan?
Kleine beloningen als het goed gaat
Positieve leerlingenvolgkaart
Gesprek onder 4 ogen tijdens nablijven
Heldere afspraken met positieve en negatieve gevolgen
Individueel stappenplan met kleine tussenstappen.
BELANGRIJK! Maatregelen op maat van de LEERLING is meer doeltreffender dan algemene maatregelen. -> Wat heeft de leerling nodig. Zo ziet de leerling; "Oké de leerkracht vindt mij belangrijk."
Bron: Klasse. (2022, 14 november). Sanctiebeleid op school: kies de juiste maatregel. https://www.klasse.be/71186/sanctiebeleid-school-4-lademodel/