Άφιξη στο Βιοάρωμα μια ηλιόλουστη ημέρα του Φλεβάρη. Ένα θερμό καλωσόρισμα από τους οικοδεσπότες με αφεψήματα βοτάνων μέσα σε ένα περιβάλλον πλούσιο αρωμάτων.
Αφού πήραμε μια βαθιά ανάσα ξεκίνησε η ξενάγηση μας στον Βοτανόκηπο.
Η ξεναγός, μας οδήγησε ανάμεσα στα πέτρινα παρτέρια και μας ενημέρωσε για όλα εκείνα τα είδη αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών τα οποία ζουν και ευδοκιμούν στην πατρίδα μας. Γνωρίσαμε τις ιδιαίτερες απαιτήσεις τους, πότε ανθίζουν, πότε μυρίζουν και ανακαλύψαμε τα προϊόντα τα οποία προσφέρουν στους ανθρώπους.
Πολλά από αυτά χρησιμοποιούνται για την παρασκευή των αιθερίων ελαίων και των πρώτων υλών από την βιοτεχνία που μας φιλοξενεί.
Πάμε να δούμε με ποιους τρόπους τους κλέβουν τα αρώματα....
Πως γίνεται η απόσταξη αιθέριων ελαίων:
Υπάρχουν τρεις παραλλαγές για τη διαδικασία απόσταξης :
1) Υδροαπόσταξη
2) Απόσταξη με νερό και ατμό
3) Απόσταξη με ατμό.
Όλες αυτές λειτουργούν με τον ίδιο βασικό τρόπο. Η διαδικασία περιλαμβάνει τη χρησιμοποίηση του εξαγόμενου ατμού μέσω ενός θερμαινόμενου μίγματος της πρώτης ύλης.
Διοχετεύεται θερμότητα στον άμβυκα και η θερμότητα του ατμού σπάει τις ίνες του φυτού. Η θερμότητα αυτή είναι αρκετή για να απελευθερώσει τα αιθέρια έλαια, τα οποία παρασύρονται από τους υδρατμούς έξω από τον άμβυκα. Το μείγμα ατμού και ελαίων ψύχεται και συμπυκνώνεται, παράγοντας συνήθως ένα στρώμα αιθέριου ελαίου και ένα στρώμα νερού. Δεδομένου ότι το αιθέριο έλαιο και το νερό έχουν διαφορετικές πυκνότητες, (το αιθέριο έλαιο είναι ελαφρύτερο από το νερό), το αιθέριο έλαιο ανεβαίνει στην κορυφή.
Η απόσταξη των διάφορων αρωματικών φυτών και των λουλουδιών μπορεί να οδηγήσει σε δύο προϊόντα. Το ένα είναι το αιθέριο έλαιο και το άλλο το ανθόνερο, που είναι νερό στο οποίο είναι διαλυμένη μικρή ποσότητα αιθέριου ελαίου.
Περιγραφή της απόσταξης στο Βιοάρωμα:
Απόσταξη με νερό και ατμό:
Είναι μια διαδικασία όπου το φυτό τοποθετείται μέσα στον άμβυκα πάνω από το βραστό νερό μέσω ενός πλέγματος. Αυτό έχει το πλεονέκτημα ότι ο ατμός διαπερνά περισσότερο από το φυτικό υλικό, παρέχοντας μεγαλύτερη απόδοση ελαίου από ότι η μέθοδος της υδροαπόσταξης.
Συγκεκριμένα στο Βιοάρωμα μας παρουσίασαν την απόσταξη με νερό και ατμό. Μας έδειξαν το καζάνι που κάνανε την απόσταξη των βοτάνων, το οποίο χωράει 100 κιλά βότανα. Από αυτήν την ποσότητα παράγεται 750ml με 1 λίτρο αιθέριο έλαιο ανάλογα το βότανο.
Η δική μας απόσταξη με δεντρολίβανο:
Όλα τα παιδιά κόψαμε ένα μικρό κλαδάκι δεντρολίβανου και το τοποθετήσαμε μέσα σε ένα μικρό καζάνι. Αργότερα βάλαμε νερό και το κλείσαμε με το καπάκι του. Τοποθετήσαμε το καζάνι στο πετρογκάζι και το ανάψαμε. Άρχισε ο βρασμός και μετά από λίγο ο ατμός που δημιουργήθηκε υγροποιήθηκε και το αιθέριο έλαιο συγκεντρώθηκε σε ένα δοχείο.
Εντυπώσεις
Εντυπωσιαστήκαμε από μια τόση μεγάλη ποσότητα παράγεται τόσο μικρή ποσότητα αιθέριων ελαίων. Ακόμα ήταν εντυπωσιακό που κάναμε την δική μας απόσταξη.
Πηγές
http://www.pavlidis-cu.com/distillation-essential-oils
Πως γίνεται η παρασκευή σαπουνιού με ελαιόλαδο
Για το σαπούνι από ελαιόλαδο θα χρειαστείτε:
ελαιόλαδο (φαγώσιμο ή πυρηνέλαιο, το οποίο θα βρείτε επίσης στα σούπερ μάρκετ),
βάση νατρίου ή καυστικό νάτριο (που θα βρείτε σε μαγαζιά με χημικά, π.χ. με χρώματα και κόλες) και
νερό απιονισμένο, π.χ. νερό για σίδερο που θα βρείτε στο σούπερ μάρκετ, ή νερό που έχετε βράσει για δέκα λεπτά στο οποίο μπορείτε να ρίξετε κάποια βότανα για καλύτερη υφή.
Ζεστή μέθοδος
Εκτέλεση
1.Σε ένα μπρίκι τοποθετούμε το νερό και το θερμαίνουμε σε πολύ χαμηλή φωτιά μέχρι να γίνει χλιαρό. Με προσοχή προσθέτουμε την καυστική σόδα και ανακατεύουμε με ξύλινο κουτάλι ώσπου να διαλυθεί καλά.
2. Προσθέτουμε το λάδι και συνεχίζουμε το ανακάτεμα χωρίς διακοπή αφήνοντας τη θερμοκρασία να ανεβαίνει αργά. Δημιουργείται ένα θολό καφεκίτρινο μείγμα. Είναι πολύ σημαντική για την επιτυχία της διαδικασίας η ακατάπαυστη ανάδευση.
3. Παρατηρούμε ότι με το πέρασμα του χρόνου η μορφή του μείγματος αλλάζει και σε 6-8 λεπτά είναι έτοιμο. (Όταν το δούμε να φουσκώνει πολύ το απομακρύνουμε για δευτερόλεπτα ανακατεύοντας το όμως συνεχώς).
4. Το κατεβάζουμε από τη πηγή της θερμότητας και περιμένουμε λίγο να πέσει η θερμοκρασία του.
5.Στη συνέχεια τοποθετούμε το σαπούνι στο καλούπι.
6. Είναι καλό μετά από 2 περίπου ώρες να το κόψουμε για να μην ραγίσει κρυώνοντας καθώς θα συστέλλεται.
Κρύα μέθοδος
Εκτέλεση
1. Οι αναλογίες των συστατικών πρέπει να είναι οι εξής: Το 30% στο διάλυμα ελαιόλαδου να είναι νερό και το 14% καυστικό νάτριο. Δηλαδή, σε ένα λίτρο (1000ml) λαδιού το 14% να είναι καυστικό νάτριο και το 30-32% να είναι νερό.
2. Στο κρύο νερό διαλύουμε την ποσότητα του καυστικού νατρίου. Το νερό πρέπει να είναι κρύο γιατί όταν θα προστεθεί σε αυτό το καυστικό νάτριο η θερμοκρασία του θα ανέβει πολύ, μπορεί να φτάσει και τους 100 βαθμούς. Έπειτα, το αφήνουμε να κρυώσει μέχρι να επανέλθει σχεδόν σε θερμοκρασία δωματίου.
3. Στη συνέχεια ρίχνουμε το παραπάνω μείγμα σε κατσαρόλα στην οποία έχουμε βάλει το ελαιόλαδο ανακατεύονται συνεχώς με ξύλινη κουτάλα για μία με μιάμιση ώρα για να μην πήξει το μείγμα. Συνεχίζουμε το ανακάτεμα μέχρι η υφή του να γίνει σαν πουρές, να αφήνει δηλαδή κάποια ίχνη. Αν δούμε ότι το μείγμα δεν πήζει μπορούμε να ανάψουμε ελάχιστα το μάτι της κουζίνας (στο 1), πάνω στο οποίο θα τοποθετήσουμε την κατσαρόλα. Για μεγαλύτερη ταχύτητα μπορούμε να ανακατέψουμε το μείγμα σε μπλέντερ.
4. Όταν πλέον θα έχει πήξει καλά, ρίχνουμε το μείγμα σε ανοξείδωτο ταψί, στο οποίο είτε έχουμε βάλει αντικολλητικό χαρτί είτε έχουμε αλείψει με λάδι.
5. Σκεπάζουμε το ταψί με κουβέρτες, για να διατηρηθεί η θερμοκρασία του, και το αφήνουμε για 24 έως 36 ώρες σε μέρος ήσυχο, π.χ. κάτω από ένα κρεβάτι. Το μίγμα θα αρχίσει σιγά-σιγά να πήζει, σαν τυρί.
6. Στην συνέχεια, αν πιάνοντάς το έχει γίνει σκληρό όσο το βούτυρο όταν βγαίνει από το ψυγείο, προσπαθούμε να το κόψουμε σε ομοιόμορφα σχήματα.
7. Αφήνουμε ξανά τα σαπούνια πλέον που έχουν δημιουργηθεί για τουλάχιστον 40 ημέρες σε περιβάλλον που αερίζεται, χωρίς υγρασία (γι'αυτό ιδανικές εποχές για να φτιάξει κανείς σαπούνι είναι η Άνοιξη και το Φθινόπωρο). Μετά από αυτό το διάστημα το σαπούνι μας θα είναι έτοιμο για να το χρησιμοποιήσουμε.
Παρασκευή δικού μας σαπουνιού στο Βιοάρωμα
Στο τέλος της ξενάγηση μας παρασκευάσαμε το δικό μας σαπούνι. Με ελαιόλαδο και αιθέριο έλαιο τριαντάφυλλο. Χρησιμοποιήσαμε την κρύα μέθοδο
Μετά από ένα μήνα μας τα έστειλαν στο σχολείο !!!
Εντυπώσεις
Μας έκανε εντύπωση ότι παρόλο που κατασκευάσαμε γρήγορα το μείγμα του σαπουνιού χρειάστηκε ένας μήνα για να πήξη.Ακόμα μας φάνηκε περίεργο ότι για να κατασκευαστεί το σαπούνι χρειάστηκε μια περίπλοκη και δύσκολη διαδικασία.