Proprioceptie wordt ook wel het bewegingszintuig genoemd. Het zit niet op één plaats in ons lichaam, maar bestaat uit verschillende sensoren in onze spieren en gewrichten.
Het zintuig geeft ons informatie over ons eigen lichaam, bijvoorbeeld over: stand, beweging, spierspanning, het gevoel van 'zwaarte' in lichaamsdelen en vermoeidheid of alertheid van de spieren.
Dankzij onze proprioceptie :
-weten we waar we ons bevinden in de ruimte. (=coördinatie)
-weten we hoe zwaar iets weegt.
-kunnen we onze alertheid bijsturen. (=emotieregulatie)
Zo herken je onderprikkeling :
Kenmerken van onderprikkeling van de coördinatie :
o slungelig of onhandig gedrag
o slechte fijne motoriek
o kijken naar lichaam tijdens het bewegen
o angst bij bewegen
o snel moe
Kenmerken van onderprikkeling bij kracht afstemmen :
o bruut spel
o krachtstop (bv. bij tikkertje duwen i.p.v. tikken, bij high-five erg hard slaan)
o hard knuffelen
o pijn doen
o potloden breken, stiften indrukken, papier kapot gommen
o geen kracht hebben
Kenmerken van onderprikkeling bij emotieregulatie : (=spanning kan stijgen, maar zonder dit te voelen)
o woede-uitbarstingen
o zichzelf pijn doen, hoofdbonken, automutilatie
o dromerig zijn, niet alert zijn
o grenzen opzoeken, onveilig gedrag
o gewicht opzoeken
o laag zelfbeeld
Tips bij onderprikkeling :
Het is belangrijk om op regelmatige basis prikkels aan te bieden bij onderprikkeling van de proprioceptie. Dit kan best voor een moment waarop aandacht is vereist of vlak voor of na een stressmoment.
Actieve tips :
o duwen
o trekken
o dragen
o springen
o veegbewegingen maken
Bijvoorbeeld
o trampoline springen
o vegen (bv. borstelen, bord afvegen, …)
o springen met een springbal
o sporten
o yoga (bepaalde spiergroepen activeren)
o fitnessen
o spelen me theraputty
o knijpen in een stressbal
o kauwsieraden
...
Passieve tips :
o diepe druk
o massages
o tactiele grenzen
o zware voorwerpen
Bijvoorbeeld
o zich in een doos verstoppen
o slapen in een tentje
o body socks (Je kan hier helemaal inkruipen.)
o kussens, dekentjes, zitzakken, poefs
o (verzwaarde) kledij (vest, pet, sjaal, zware schoenen, rugzak, leren jas …)
o verzwaarde materialen (dekens, bandjes, bestek, bekers, …)
o drinken met een rietje
o trappelbanden rond de bank
...
Wanneer we dit echt op en autismevriendelijke manier willen we doen, kunnen we best zorgen voor een gesloten activiteit met een duidelijk begin en einde. Plezier moet voorop staan!
Foto 1 = Kauwsieraad van 'Chewigum boards' (te koop bij www.pica.nl)
Foto 2 = BodySock van 'HappyKido' (te koop bij www.happykido.nl)
Foto 3 = TheraPutty van 'CanDo' (te koop bij www.senso-care.be)