Over- en onderprikkeling algemeen

Gedrag bij overprikkeling :

Bij overprikkeling kunnen mensen met autisme op drie verschillende manieren reageren :

• Fight  = Ze gaan de prikkels te lijf. (bv. iets stuk maken)

• Flight = Ze gaan prikkels vermijden. (bv. uit de klas lopen)

• Freeze = Ze gaan passief blijven bij prikkels. (bv. overkokende kinderen thuis na een overprikkelende schooldag) 

Soms gaan ze ook het sensorische kanaal waarop de overprikkeling zit, proberen te overstemmen. Dit geeft controle! Een sterke, constante prikkel die je zelf creeërt, geeft meer rust dan vele verschillende sterke prikkels samen. (bv. zelf beginnen roepen om het lawaai in de klas te overstijgen) 

Gedrag bij onderprikkeling :

Bij onderprikkeling komen gewone prikkels vaak niet sterk genoeg binnen of doven uit. Dit uit zich o.a. in :

• problemen met aandacht geven aan belangrijke prikkels 

• zich niet bewust zijn van bepaalde prikkels 

Onderprikkeling kan leiden tot het opzoeken van sterke of zelfs 'extreme' prikkels, wat soms echt gevaarlijk kan zijn. (bv. zichzelf pijn doen) Onderprikkelde kinderen zijn vaak rusteloos en overactief. 

Algemene reacties op prikkels :

-afgeleid zijn 

-moe zijn

-angsten en vermijdingsdrang

-verwarring

-fascinatie <=> aversie

-overstemming 

-terugtrekken

-stereotiep gedrag 

Kanttekening : Over- of ondergevoelig zijn voor prikkels wordt vaak enkel als een 'probleem' gezien. Dit hoeft niet altijd zo te worden geïnterpreteerd. Wij zien het bijhorend gedrag echter al snel als 'obsessief'. 

Aanpak :

Wanneer we problemen met over- of onderprikkeling willen aanpakken, dienen we goed te kijken naar de eigenheid van de persoon met autisme. Niet iedereen met deze diagnose gaat dezelfde problemen ervaren en dus gediend zijn met dezelfde oplossingen. Daarnaast is het belangrijk naar de situatie te kijken waarin een probleem zich stelt. De context verklapt vaak al over wat er nodig is om terug basisrust te verkrijgen. 

Enkele tips die altijd werken :

• Verminder stress!

• Creëer voorspelbaarheid. 

• Geef controle.

Specifiek bij overprikkeling ...

• Neem prikkels weg of demp ze. 

• Zorg voor afleiding.