Pupuh

Pupuh téh nyaéta salah sahiji wangun sastra dina basa Sunda anu kaasup kana puisi tradisional. Pupuh dipaké dina tembang atawa wawacan

sarta mibanda aturan-aturan husus dina pupuh:

1.) Jumlah padalasan

Unggal pupuh boga jumlah padalasan per pada nu béda-béda, ngan biasana antara 4 - 7 padalasan per pada.

2.) Guru wilangan

Jumlah suku kecap per padalasan béda-béda pikeun unggal pupuh, misalna:

12 - 8 - 8 - 8 - 8 - 8 - 8

7 - 6 - 7 - 9 - 8 - 5 - 1 - 7

Siga dina pupuh Lamit.

3.) Guru lagu

Sora vokal di tungtung padalasan ogé béda pikeun unggal pupuh, siga: a, i, u, e jeung sajabana.

4.) Watek

Unggal pupuh boga watek atawa sifat nu béda-béda, misalna:

Pupuh Sinom boga watek jeung seung jeung gumbira.

Sedengkeun pupuh Dangdangula boga watek kaéndahan jeung rasa katentreman.

Sifat Pupuh Nyaeta :

1.) Sastra Sunda

Pupuh téh bagian tina sastra Sunda sarta mangrupa wangun puisi nu boga aturan husus.

2.) Sipat Unik

Unggal pupuh boga ari has jeung sipat nu unik, sangkan cocok pikeun nyampeurkeun pesen atawa suasana nu tangtu.

3.) Raragam Téma

17 pupuh bisa diangkat pikeun rupa-rupa téma, siga: kanyaah, kasedihan, sumanget atawa kaéndahan alam.

Pupuh teh boga 17 cabang, nah di cabang cabang eta teh aya aturan nana nyaeta :

17 Cabang Pupuh jeung Aturanana

#Sekar Ageng

1. Pupuh Gurum

Pupuh sinom boga téma kabagjaan jeung kasenengan. Sababaraha padalasan dina hiji pada nyaeta 9, kalayan guru wilangan jeung guru lagu:

8a, 8i, 8a, 8i, 7a, 8a, 7d, 8a, 12a

2. Pupuh Dangdangula

Pupuh ieu ngandung kaéndahan, katenangan, katenteraman, jeung tagog. Pupuh Dangdangula boga 10 padalasan dina unggal padana, kalayan guru wilangan jeung guru lagu:

10i, 10a, 8e, 7u, 9i, 7a, 6u, 8a, 12i, 7a

3. Pupuh Kinanti

Pupuh kinanti ngagambarkeun rasa kanyaho, ngahantos patepungan, jeung hariwang. Dina sakitu pada, aya 6 padalasan kalayan guru wilangan jeung guru lagu:

8u, 8i, 8a, 8i, 8a, 8i

4. Pupuh Asmarandana

Téma pupuh ieu nyaeta rasa cinta, kanyaho atawa asih anu bisa ditujukeun ka kabogoh, kulawarga, atawa rerencangan. Unggal padana diwangun ku 7 kalimah, kalayan guru wilangan jeung guru lagu:

8c, 8a, 8é/éa, 7a, 9u, 8a

#Sekar Alit

1. Pupuh Ladrang

Pupuh ieu boga téma bobodoran nu ngandung bahan pikiran dirungukeun. Hiji pada dina pupuh Ladrang diwangun ku opat padalasan kalayan guru wilangan jeung guru lagu nu sarua dina unggal padalasan:

8a, 8a, 8a, 8a

2. Pupuh Maskumambang

 Pupuh ieu nyaritakeun ngewa/nyeri hate, kasedih (nangisna) jeung kasusah (perih). Unggal pada dina pupuh Maskumambang diwangun ku opat padalasan, kalayan:

12i, 6a, 8i, 8a

3. Pupuh Pucung

 Eusina nasehat, piwalesa, atawa bobodoran. Unggal pada diwangun ku opat padalasan:

12u, 6a, 8i10, 12a

4. Pupuh Ladrang

 Eusina sindiran nu di batur ku carita lucu atawa guyonan. Diwangun ku lima padalasan:

10i, 9a, 8i, 12a

5. Pupuh Durma

 Boga téma bobodoran, komédi jeung guyonan ngurangan kahirupan sapopoé. Diwangun ku lima padalasan:

15a, 15e, 15e

6. Pupuh Pangkur

Nyaatakeun beban jeung kawajiban nu karasa beuratna, nepi ka nimbulkeun rasa kesel atawa ambek nu nundeur leuleus hate. Diwangun ku tujuh padalasan:

8a, 11i, 7a, 9a, 12u, 8a, 8i

7. Pupuh Magatru

Ngagambarkeun rasa sedih, kuciwa atawa pangrasaan salah kana diri sorangan, siga sedih nu nepi ka teureuy. Diwangun ku lima padalasan:

12u, 8i, 8u, 8i, 8o

8. Pupuh Jurudemung

Nyaurangkeun kabingungan atawa kasusah dina nyanghareupan hiji hal nu kudu dipigawé. Diwangun ku 5 padalasan:

8a, 8a, 8i, 8a, 8u

9. Pupuh Mijil

Ngagambarkeun waktu nu sedih hate ngan leuleus pinuh harepan. Diwangun ku 6 padalasan:

10i, 6o, 10e, 10i, 6i, 6i

10. Pupuh Wirangrong

Nyaritakeun rasa isin tina diri sorangan. Diwangun ku 6 padalasan:

8i, 8o, 8u, 8i, 8a, 8a

11. Pupuh Ginada

Nyaritakeun jalma nu teu moleng, ngahudang jeung merlukeun perhatian (biasana lamun sedih jeung neuteup leos). Diwangun ku 8 padalasan:

8a, 8a, 8a, 8a, 8a, 8a, 8a, 7a

12. Pupuh Gambuh

Ngagambarkeun rasa kasusah jeung kabingungan nu jero, keur nu keur ngalaman kaayaan hésé. Diwangun ku 6 padalasan:

10u, 10u, 12i, 8o, 8u, 8o